جابهجایی پاتریوتها؛ تغییر تاکتیک یا انتقام از بن سلمان؟
آرمان ملي- محمدحسين لطفالهي: روابط ايالات متحده با متحد منطقهاي خود، رياض از سال 2017 به اين سو رشد فزايندهاي را تجربه کرد و وليعهد جوان سعودي توانست با خريدهاي تسليحاتي هنگفت، رضايت دونالد ترامپ را به دست آورد. با اين وجود سلسله اتفاقاتي که از سال گذشته تا امروز در خاورميانه در حال وقوع است، روابط اين دو کشور را تا حدودي دستخوش تغيير کرده و آمريکا به همين دليل در حال تغيير استراتژي نظامي خود در منطقه است. روزنامه «وال استريت ژورنال» روز پنجشنبه گزارش داد آمريکا در حال خارج کردن سامانههاي ضدموشکي پاتريوت از عربستان سعودي است.
مقامهاي آمريکايي علاوه بر اين گفتهاند دولت آمريکا کاهش ساير قابليتهاي نظامي خود در عربستان سعودي را نيز بررسي ميکند. والاستريتژورنال اين تصميم را به منزله پايان تقويت نظامي آمريکا در عربستان سعودي براي مقابله با ايران دانسته است. چند مقام آمريکايي گفتند آمريکا چهار سامانه پاتريوت، همراه با دهها پرسنل نظامي خود را که بعد از حمله به تأسيسات نفت سعودي به اين کشور ارسال شده بود از عربستان خارج ميکند. منابع مورد استناد وال استريت ژورنال ميگويند دو اسکادران جنگنده آمريکا هم منطقه را ترک کردهاند و مقامهاي آمريکايي به زودي کاهش حضور نيروي دريايي آمريکا در خليج فارس را هم مورد بررسي قرار خواهند داد. اين روزنامه نوشته تصميم پنتاگون براي خارج کردن سامانه ضدموشکي پاتريوت از عربستان سعودي مبتني بر ارزيابي برخي مقامهاي آمريکايي است که تهران ديگر تهديدي فوري عليه منافع راهبردي آمريکا به شمار نميرود. خبرگزاري آسوشيتدپرس هم روز پنجشنبه به نقل از يک مقام آمريکايي گزارش داد واشنگتن قصد دارد دو سامانه ضدموشکي پاتريوت و برخي از جنگندههاي خود را از عربستان سعودي خارج کند. آسوشيتدپرس اين تصميم را به تنشهاي نفتي ميان دولتهاي آمريکا و عربستان سعودي ربط داده و نوشته اين اتفاق در بحبوحه تنشها ميان عربستان سعودي و دولت ترامپ بر سر توليد نفت رخ داده است. اين مقام به آسوشيتدپرس گفته آمريکا دو سامانه ضدموشکي را که قبلا براي محافظت از تأسيسات نفت سعودي مستقر کرده بود از اين کشور خارج و دو سامانه پاتريوت را در پايگاه هوايي شاهزاده سلطان حفظ ميکند. مقام آمريکايي گفته حدود 300 نظامي که همراه با اين دو سامانه به عربستان اعزام شدهاند هم اين کشور را ترک خواهند کرد.
اهداف و دلايل آمريکا
ايالات متحده از چند ماه پيش تلاش دارد که در پايگاههاي خود در عراق سامانههاي پاتريوت را نصب کند و در چند مورد بدون رضايت دولت عراق موفق به انجام اين کار شده است. از سوي ديگر عربستان سعودي چشم انداز اقتصادي مناسبي پيش روي خود ندارد و با توجه به کاهش قيمت نفت و شيوع ويروس کرونا با کسري بودجه فراواني روبهروست. در اين زمينه شماري از کارشناسان آلماني ميگويند «محمد بن سلمان» وليعهد سعودي در پي تثبيت قدرت خود در عربستان و تحقق «چشمانداز 2030» بود، ولي شيوع ويروس کرونا، کاهش تاريخي قيمت نفت و جنگ رياض عليه ملت يمن، مانع وي شده است. پايگاه خبري «دويچه وله» آلمان در گزارشي نوشت بن سلمان رؤياي آن را داشت که عربستان در خاورميانه، مرکز تکنولوژيهاي پيشرفته شود و از رهگذر چشمانداز 2030 در پي تحقق اين رؤيا بود، ولي اين شاهزاده جوان پس از چهار سال، خود را صرفا در برابر يک رؤيا ميبيند. به گزارش اين پايگاه خبري، وضعيت در عربستان 180 درجه تغيير کرده است؛ به جاي اينکه رياض آنگونه که بنسلمان وعده داده بود، بتواند به يک اقتصاد ديجيتال دست يابد، خود را در برابر کسري بودجه بيسابقهاي ميبيند که معلول کاهش شديد قيمت نفت، شيوع کرونا، مشکلات داخلي و تصاحب بر سر قدرت در خاندان پادشاهي آل سعود است.
مشتريان جديد جايگزين عربستان
رسانههاي آمريکايي ميگويند که دولت ترامپ بامداد جمعه با فروش چند ميليارد دلار تسليحات به مصر و امارات عربي متحده موافقت کرد. به نوشته پايگاه خبري «هيل»، مقامهاي آمريکايي ميگويند وزارت خارجه اين کشور قرارداد فروش احتمالي 43 فروند بالگرد تهاجمي آپاچي به مصر را به ارزش 3/2 ميليارد دلار تصويب کرده است. آژانس همکاري امنيتي وزارت دفاع آمريکا نيز اعلام کرد که قرارداد دوم براي فروش 4569 دستگاه خودروي زرهي ضد مين به امارات عربي متحده به ارزش 556 ميليون دلار مورد موافقت قرار گرفته است. بر اين اساس، سازمان مذکور به کنگره آمريکا درباره اين قراردادهاي تسليحاتي احتمالي اطلاعرساني کرده است. به نوشته هيل، در بيانيه اين سازمان که درباره قرارداد مصر صادر شده، آمده است که شرکتهاي بوئينگ و لاکهيد مارتين يگانهاي بالگردهاي آپاچي مصر را که کشور دوست آمريکا و شريک استراتژيک مهمي در غرب آسيا است، نوسازي ميکنند. آژانس همکاري امنيتي پنتاگون ميگويد «مصر قصد دارد از اين بالگردها براي نوسازي نيروهاي مسلح خود جهت رسيدگي به منافع مشترک قاهره-واشنگتن در مبارزه با فعاليتهاي تروريستي در شبهجزيره سينا که امنيت مصر و اسرائيل را نيز تهديد ميکند، استفاده نمايد». بر اين اساس، قرارداد امارات نيز به اين کشور اجازه ميدهد خودروهاي زرهي ضد مين نو را، که قبلا توسط ارتش آمريکا استفاده نشدهاند، خريداري کند. کارشناسان معتقدند اين تغيير تاکتيک آمريکا تلاشي است براي حفاظت جدي تر از منافع ايالات متحده در خاورميانه و همچنين تنبيه بن سلمان که در اتفاقاتي نظير افزايش قيمت نفت نقش داشت.
