زنان کدام استان‌ها از نظر اقتصادی فعال‌ترند؟

نرخ مشارکت اقتصادي در ايران نسبت به ساير کشورهاي جهان پايين‌تر است. در حالي که به‌طور ميانگين در جهان از هر 100 نفر، 61 نفر شاغل يا در جست‌وجوي کارند، اين تعداد در ايران 44 نفر است. در اين ميان، وقتي به مشارکت اقتصادي زنان نگاه مي‌کنيم، تنها از پنج کشور وضعيت بهتري داريم. عرضه نيروي کار زنان در سطح استان‌ها نيز بسيار محدود است تا جايي که در برخي استان‌ها کمتر از 10 درصد زنان به لحاظ اقتصادي فعالند. مرکز آمار نتايج طرح آمارگيري نيروي کار در سال 1398 را منتشر کرد که براساس آن، نرخ بيکاري جمعيت 15 ساله و بيشتر 7/10 درصد اعلام شده که نسبت به سال 1397، 5/1 درصد کاهش يافته است. نرخ مشارکت جمعيت بالاي 15 سال در سال گذشته 1/44 درصد بوده که نسبت به سال گذشته 4/0 درصد کاهش يافته است. با اين حال، جمعيت شاغلان 430 هزار نفر افزايش يافته و به بيش از 24 ميليون و 270 هزار نفر رسيده است. گزارش تفصيلي و جداول اين طرح آمارگيري هنوز منتشر نشده و بايد ديد تأثيرات کرونا بر بازار کار سال 1398 نيز در اين آمارها در نظر گرفته شده‌ است يا خير. آخرين جداول تفصيلي از وضعيت بازار کار کشور مربوط به پاييز 1398 است که بررسي آن مي‌تواند تصوير مناسبي از بازار نيروي کار به تفکيک استان و نيز بين زنان و مردان ارائه دهد. براساس جداول، طرح آمارگيري نيروي ‌کار در پاييز 1398 که توسط مرکز آمار منتشر شده، نرخ بيکاري جمعيت 15 سال و بيشتر 6/10 درصد بوده که نسبت به پاييز 1397، 3/1 درصد کاهش يافته است. نرخ بيکاري مردان در پاييز سال گذشته 9/8 درصد و نرخ بيکاري زنان 3/17 درصد بوده است. به‌طور کلي نرخ بيکاري زنان در کشور بيشتر از مردان است. اين موضوع در تمام استان‌هاي کشور به‌جز خراسان شمالي، صادق است. در استان خراسان شمالي، مردان بيکار بيشتر از زنان بيکار هستند. نرخ بيکاري مردان در اين استان 9/8 درصد است که 6/0 درصد از نرخ بيکاري زنان کمتر است. بيشترين نرخ بيکاري زنان مربوط به استان کرمان با نرخ 9/33 درصد است؛ اين در حالي است که نرخ بيکاري مردان در اين استان 7/6 است. در واقع بيشترين فاصله بين نرخ بيکاري زنان و مردان نيز مربوط به همين استان است. همچنين کمترين نرخ بيکاري زنان مربوط به استان خراسان رضوي است. نرخ بيکاري زنان در اين استان برابر 2/8 درصد است که البته به ميزان 7/2 درصد از نرخ بيکاري مردان بيشتر است.

بخش‌هاي اقتصادي زنانه‌تر

از هر 100 نفر شاغل در کشور، 50 نفر در بخش خدمات، 33 نفر در بخش صنعت و 17 نفر در بخش کشاورزي مشغول به کار هستند. اين نسبت به‌طور تقريبي براي مردان نيز صادق است، اما مقايسه سهم اشتغال مردان و زنان در اين سه بخش اقتصادي نشان مي‌دهد سهم اشتغال زنان در بخش‌هاي خدمات و کشاورزي بيشتر از مردان و در بخش صنعت کمتر از مردان است. از هر 100 نفر زن شاغل در کشور، تقريباً 51 نفر در بخش خدمات، 30 نفر در بخش صنعت و 19 نفر در بخش کشاورزي مشغول به کار هستند. توزيع نيروي کار در استان تهران به‌گونه‌اي است که بيشترين سهم اشتغال را بخش خدمات دارد. حدود 66 درصد از شاغلان پايتخت در بخش خدمات فعاليت مي‌کنند. 77 درصد زنان شاغل در پايتخت، شاغلان بخش خدمات هستند که اين نسبت بيشترين ميزان حضور زنان در اين بخش، در مقايسه با ساير استان‌هاي کشور را نشان مي‌دهد. در مقابل، زنان شاغل در استان سيستان و بلوچستان، بيشتر در بخش صنعت جذب شده‌اند، به‌طوري که سهم اشتغال زنان در اين بخش، 59.5 درصد است. استان کرمانشاه نيز بيشترين زنان کشاورز را در خود جاي داده؛ به‌طوري که 5/56 درصد از شاغلان زن در استان، در بخش کشاورزي فعاليت مي‌کنند. نرخ مشارکت اقتصادي در پاييز 1398 براي جمعيت 15 ساله و بيشتر، 3/44 درصد بوده است. اين نرخ از نسبت جمعيت فعال بالاي 15 سال به کل جمعيت در اين بازه سني محاسبه مي‌شود. منظور از جمعيت فعال، شاغلان و افراد بيکار در جست‌وجوي کار است. نرخ مشارکت اقتصادي نيروي کار بالاي 15 سال در ميان زنان کل کشور 5/17 درصد اعلام شده که در مقايسه با نرخ مشارکت اقتصادي مردان يعني 71 درصد، بسيار پايين‌تر است. به‌طور کلي، نرخ مشارکت اقتصادي در ايران نسبت به ساير کشورهاي جهان پايين‌ است. براي يک مقايسه کلي مي‌توان اين نرخ را با مقادير ساير کشورها در سال گذشته ميلادي مقايسه کرد. البته از آنجايي که آمار ايران به‌صورت فصلي و آمار ساير کشورها به‌صورت سالانه مورد مقايسه قرار گرفته، اين مقايسه چندان دقيق نيست، اما کمک مي‌کند موقعيت بازار کار در ايران را در مقايسه با ساير کشورها درک کنيم. ميانگين جهاني نرخ مشارکت اقتصادي براي سال 2019 براساس آمارهاي بانک جهاني، 61 درصد بوده است. بر همين اساس، نرخ مشارکت اقتصادي زنان در ايران نيز با فاصله زيادي نسبت به مقادير جهاني يعني 47 درصد قرار دارد. در واقع تنها کشورهايي که نرخ مشارکت اقتصادي زنان در آنها از ايران پايين‌تر است، الجزاير، سوريه، اردن، عراق و يمن هستند. زنان در استان‌هاي خراسان رضوي، يزد و خراسان شمالي به ترتيب با 4/29، 8/23 و 5/23 درصد بيشترين نرخ مشارکت اقتصادي در بين استان‌هاي کشور را در پاييز سال گذشته داشتند. همچنين استان مرکزي با 6/6 درصد، استان سمنان با 11 درصد و استان قم با 6/11 درصد، سه استان داراي کمترين نرخ مشارکت زنان در بين استان‌هاي کشور هستند.