اتحاد «دو حزبی» علیه لغو تحریم تسلیحاتی ایران
آرمان ملی- محمدحسین لطفالهی: ایالات متحده آمریکا این روزها طرحی را در دستور کار دارد که اجرای آن عملا به معنای نقض قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل متحد بوده و میتواند تنش میان تهران و واشنگتن را به شکل بیسابقهای افزایش دهد. چنین اقدامی از سوی دولت دونالد ترامپ با توجه به سابقه او در نقض تعهدات و خروج از توافقهای بینالمللی عجیب به نظر نمیرسد اما رسانههای آمریکایی گزارش دادهاند که کنگره آمریکا در اقدامی کمسابقه قصد دارد، از این طرح دولت حمایت کند. براساس این طرح آمریکا میخواهد بهعنوان یک عضو شورای امنیت درخواست تمدید تحریمهای تسلیحات متعارف سازمان ملل علیه ایران را مطرح کند. این در حالی است که براساس توافق هستهای سال 2015، تحریم تسلیحات متعارف در اکتبر 2020 به صورت اتوماتیک لغو خواهد شد تا ایران بتواند مانند دیگر کشورها به خرید و فروش سلاح بپردازد. به نوشته خبرگزاری رویترز، منابعی از کنگره آمریکا روز پنجشنبه اعلام کردند که حدود 90 درصد اعضای مجلس نمایندگان آمریکا در نامهای از دولت ترامپ خواستهاند در تلاش خود برای وادار کردن شورای امنیت به تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، تاکتیک خود را در
برخورد با سازمان ملل تغییر دهد. دستکم 382 عضو از 429 عضو این مجلس، که در کنترل حزب دموکرات آمریکا قرار دارد، در اقدامی بینظیر از جهت حمایت دوحزبی، نامهای را خطاب به مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا امضا کردهاند و از او خواستهاند با متحدان آمریکا و شرکای این کشور برای تمدید این تحریم که در ماه اکتبر منقضی میشود و نیز محدودیتهای مسافرتی سازمان ملل علیه ایرانیان دخیل در اشاعه تسلیحاتی این کشور تلاش کند. در این نامه که رویترز مدعی است آن را رویت کرده و متن آن را الیوت انگل، رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا و مایک مککال عضو ارشد جمهوریخواه این کمیته تدوین کردهاند آمده است: «تحریم تسلیحاتی سازمان ملل در ماه اکتبر منقضی میشود و ما نگران هستیم که انقضای این منع منجر به آن شود که کشورهای بیشتری سلاح از ایران بخرند یا به آن بفروشند». مشاوران کنگره آمریکا گفتهاند هنوز در حال جمعآوری امضا برای این نامه هستند و هنوز این نامه به وزارت خارجه این کشور ارسال نشده است. یکی از مشاوران کنگره آمریکا میگوید: «شاید این نامه آغازی برای یک توافق بهتر باشد». نویسندگان این نامه امیدوارند این اقدام بازگشتی به
حمایت هر دو حزب آمریکا در برخورد با ایران بعد از سالها شکاف شدید میان دو حزب باشد که با کار اوباما روی توافق هستهای آغاز شد. تا امروز نقض برجام از سوی دولت آمریکا به پای جمهوریخواهان و تندرویهای دولت ترامپ در تبعیت از اندیشکدههای افراطی و جنگ طلب نوشته میشد، اما در صورتی که این اقدام مشترک و دو حزبی برای تمدید تحریمهای سازمان ملل علیه ایران به نتیجه برسد، عملا امیدها برای بازگشت دموکراتها به توافق هستهای بسیار کم رنگ شده و این اقدام با واکنش بسیار تند جمهوری اسلامی روبهرو خواهد شد. جمهوری اسلامی پیشتر تأکید کرده بود که بازگشت تحریمهای شورای امنیت، تغییر دکترین هستهای، لغو پذیرش پروتکل الحاقی و حتی خروج از معاهده منع اشاعه سلاحهای هستهای NPT را در پی خواهد داشت.
واشنگتن امیدوار است
هرچند مخالفتهایی با طرح تمدید تحریمهای تسلیحاتی ایران شنیده میشود، آمریکا امیدوار است که بتواند آن را با همکاری دیگر اعضای شورای امنیت به نتیجه برساند. رایان هوک، نماینده دولت آمریکا در امور ایران ابراز امیدواری کرد که شورای امنیت سازمان ملل متحد قبل از تاریخ منقضی شدن تحریمهای تسلیحاتی ایران یعنی ماه ماه اکتبر، اقدام به تمدید تحریمها علیه ایران کند. این در حالی است که مقامات رسمی روسیه اعلام کردهاند که مسکو با چنین حرکتی مخالف است. نماینده ویژه دولت ایالات متحده در امور ایران گفت که آمریکا پیشنویس قطعنامه شورای امنیت در مورد تمدید تحریمهای تسلیحاتی علیه ایران را تهیه کرده است؛ پیشنویسی که با ۹ رأی موافق و بدون وتو شدن از جانب کشورهای روسیه، چین، انگلیس یا فرانسه قابل تصویب خواهد بود. برخی از دیپلماتها اظهار کردهاند که ایالات متحده آمریکا احتمالاً برای به دست آوردن رأی متحدین ایران یعنی روسیه و چین با مشکل روبهرو خواهد شد. با این حال، هوک بارها طی کنفرانسهای خبری اعلام کرده است: «ما همچنان امیدوار هستیم». وی همچنین با طرح اتهاماتی بیاساس علیه کشورمان، مدعی شد: روسیه و چین در خاورمیانه در
صلح و آرامش همراه با ثبات اقتصادی به سر میبرند؛ در حالی که ایران با خرید و فروش تسلیحات، عامل اصلی بیثباتی در منطقهی خاورمیانه به حساب میآید. هوک همچنین اظهار کرد که واشنگتن قصد ندارد با اعمال فشار مضاعف برای تمدید تحریمهای تسلیحاتی، به سرعت پیش برود. وی گفت: تمرکز ما روی مذاکرات سنجیده دیپلماتیک و مشارکت با همه طرفهای ذیربط قرار دارد تا بتوانیم در مذاکرات تجدید تحریمهای تسلیحاتی ایران موفق شویم. ما میخواهیم در ماههای آینده روی این موضوع تمرکز کنیم. این در حالی است که میخائل اولیانوف نماینده روسیه نزد سازمانهای بینالمللی در وین پیشتر اعلام کرد که مسکو با چنین اقدامی مخالف است. اولیانوف همچنین گفت: آنها از نظر مخالف ما نسبت به این مسأله آگاه هستند و گفته میشود این اقدام به مثابه سقوطشان عمل خواهد کرد. او در خصوص پافشاری آمریکا برای تمدید تحریمهای ایران اظهار کرد که استدلال آنها، مضحک است.
پایان سکوت اروپاییها
هرچند آمریکا ابراز امیدواری میکند، اولین موضعگیریهای مقامات اروپایی درباره این مسأله نشان میدهد که قاره سبز تمایلی برای همکاری با آمریکا در این زمینه ندارد. مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا روز پنجشنبه در گفتوگوی اختصاصی با رادیو اروپای آزاد گفت آمریکا دو سال پیش به مشارکتش در برجام پایان داد و «دیگر عضو مشارکتکننده در این توافق نیست». جوزپ بورل در عین حال تأکید کرد حق آمریکاست که پیشنهاد خود را درباره تحریم تسلیحاتی ایران به شورای امنیت سازمان ملل ارائه کند. وزارت امور خارجه فرانسه اعلام کرد این کشور درباره موضوع پایان دوره ممنوعیت فروش سلاح به ایران براساس توافق هستهای، به مفاد برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد کاملا پایبند است. سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه در نشست خبری روز چهارشنبه، ۲۹ آوریل در پاسخ به پرسشی درباره موضع این کشور در قبال پایان ممنوعیت فروش تسلیحات متعارف به ایران در اکتبر ۲۰۲۰ گفت: «فرانسه عمیقا به احترام به توافق وین و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل، پایبند است». سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه در توضیح موضع این کشور درباره پایان دوره ممنوعیت فروش سلاح به
ایران گفت: «لغو تحریم تسلیحاتی سازمان ملل متحد در اکتبر سال ۲۰۲۰ که در قطعنامه ۲۲۳۱ پیشبینی شده است، احتمالا تاثیرات بسیار بزرگی در امنیت و ثبات منطقه خواهد داشت». با وجود ابراز پایبندی فرانسه به قطعنامه شورای امنیت، وزارت امور خارجه این کشور اعلام کرد: «تحریم تسلیحاتی اتحادیه اروپا و ممنوعیتهای ملل متحد درباره تجهیزات و فناوریهای [مرتبط] با موشک بالستیک، مطابق برجام تا سال ۲۰۲۳ به قوت خود باقی خواهند ماند.» هرچند اروپا مواضعی معقول و براساس عرف بینالمللی اتخاذ کرده، اما باید دید در عمل تا چهاندازه به مواضع خود پایبند خواهد بود.
