وضعیت ایرلاینها از حالت بحرانی هم گذشته است!
آرمانملي- زينب مختاري: پس از بازگشت تحريمهاي آمريکا، صنعت هوانوردي ايران آسيبهاي بسياري را در زمينههاي تامين منابعارزي، محدوديتهاي پروازي، سوختگيري و عدمنوسازي ناوگان هوايي متحمل شد. در حاليکه شرکتهاي هواپيمايي در حال تلاش براي کسب حمايتهاي دولتي بودند، بحران کرونا نيز بهتحريم اضافه شد تا صنايع هوانوردي بهکلي در تنگناي مالي قرار بگيرند. در حال حاضر بسياري از ايرلاينها با کمترين ميزان ظرفيت خود در حال کار هستند که بهدليل هزينههاي بالاي پروازهاي خالي از مسافر، نگهداري هواپيما، پرداخت حقوق کارکنان و مواردي از اين دست با زيان قابلتوجهي روبهرو شدهاند. اما در چنين شرايطي بايد چگونه شرکتهاي هواپيمايي و مجموعه صنعت هوانوردي کشور را از خطر ورشکستگي نجات داد؟ «آرمانملي» در همينباره گفتوگويي با کاپيتان هوشنگ شهبازي، تحليلگر ارشد صنعت هوانوردي، انجام داده است که در ادامه ميخوانيد.
شرکتهاي هواپيمايي با ضرر مالي بزرگي در دوره کرونا مواجه شدهاند؛ چگونه ميتوان چنين زيان بلندمدتي را جبران کرد؟
همانطور که ميدانيد کرونا بلا و ويروسي جهاني است که در همه کشورهاي جهان منتشرشده و همه را متضرر کرده است. همچنين اين زيان نهفقط شامل صنعت هوانوردي که شامل همه صنايع و کسبوکارها شده و نميتوان اين صنعت را از بقيه مشکلات مردم مستثني کرد. طبق روالي که الان در جهان مرسوم است، معمولا متولي شرکتهاي صنعت هوانوردي يک کشور، دولت است. دولت بايد ايرلاينها را حمايت کند. مسافر نبايد گراني پرواز يا افزايش هزينه بهدليل اينکه هواپيما يکسر خالي پرواز ميکند را تقبل کند. اين هزينه را دولت بايد برعهده بگيرد. ضمن آنکه پيش از کرونا هم صنعت هوانوردي کشور ما بهدليل تحريمها، سوءمديريتها و مسائل زياد ديگري روبهبحران گذاشته بود و شرکتهاي هواپيمايي بهزور خود را سرپا نگاه داشته بودند. دولت چون متولي کشور است و تمام ثروت کشور در دست اوست هم بايد بتواند زيان صنايع هوانوردي و هم ضرر مردم را جبران کند و غيراز اين هم راه ديگري نداريم. نميتوانيم اين هزينههاي اضافه را بهايرلاينها تحميل کنيم. همچنين نميشود ايرلاينها هم اين هزينه را بهمسافران تحميل کنند و فشار اين زيان بهمردم وارد شود. مردم متولي دارند بهاسم دولت، که مسئول اين کارهاست و همه هزينهها بايد از جانب دولت پرداخت شود.
اگر تصميم براين شود که پس از کاهش تعداد موارد ابتلا و اتمام وضعيت پرخطر، دولت يک تعطيلات طولانيمدت را بهجاي نوروز از دسترفته درنظر بگيرد، در اين صورت آيا صنعت حملونقل و بهويژه هوانوردي ايران ميتواند زيان خود را جبران کند؟
بله؛ اما من اميدوار هستم که اين بيماري تا عيد سال ديگر از ايران رفته باشد و سال آينده عيد نوروز را مقداري طولانيتر و شادابتر برگزار کنيم. اما تا آن زمان، ايرلاينها بايد بتوانند سرپا بايستند، کارمندان خود را اخراج و تعديلنيرو نکنند. وضعيت ايرلاينهاي ما در حال حاضر از حالت بحراني هم گذشته است! بسياري از شرکتهاي هواپيمايي هستند که ديگر نميتوانند هزينههايشان را تامين کنند. اين شرکتها در هر حال کارکنان و هزينههاي ثابتي دارند. خلبان، مهماندار و کارمنداني دارند که در پايان ماه حقوق ميخواهند. در شرايط فعلي ايرلاينها بهدليل کنسلي پروازها درآمد ندارند و وقتي شرکتي درآمد نداشته باشد، نميتواند حقوق بدهد و خود را بچرخاند. بايد الان هواي ايرلاينها و صنعت هوانوردي را داشته باشيم که اينها زمين نخورند. اگر زمين نخوردند، براي چنين تعطيلاتي آماده خواهند بود. آب جاري راه خود را پيدا ميکند. اميدوارم براي عيد سال آينده روزهاي خوبي براي گردشگري داشته باشيم. ميدانيد که وضعيت گردشگري ما در واقع اسفبارتر از صنعت هوانوردي شده است. بهدليل همين شرايط پيشآمده، تمامي هتلداران، ويزيتورها، تورليدرها و آژانسهاي ما آسيب ديدهاند. صنعت هوانوردي فقط حملونقل هوايي نيست، بلکه بهشدت با گردشگري در پيوند است و بسياري شغلهاي جانبي ديگر را نيز حول محور خود دارد. بههمين دليل الان نبايد اين زيانها را بهگردن مردم يا حتي صنعت هوانوردي انداخت؛ بلکه اين تدبير دولت خواهد بود که چگونه بخواهد از اين صنايع عظيم هوانوردي و گردشگري حمايت کند. درغير اينصورت اينها زمين خواهند خورد.
برخي ايرلاينهاي خارجي که بهداخل ايران رفتوآمد دارند بهمسافران پيشنهاد کردهاند که بهجاي پرداخت پول بهعنوان هزينه کنسلي پرواز، ووچر الکترونيکي يا برگههاي اعتباري در اختيار مشتريان خود قرار دهند تا مردم بتوانند در آينده از آنها استفاده کنند. آيا چنين روشي عادلانه و معمول است؟
بله؛ ما الان در شرايط خاص و ويژهاي هستيم. اين شرکتهاي هواپيمايي هم معتبر هستند و يک کشور خارجي آنها را تضمين ميکند. در نتيجه گمان نميکنم چنين روشي مشکلي داشته باشد. چون بههرحال بايد مبلغي که دريافت کردهاند بهمسافران بازگردانند. اما از سمت ديگر، شرکتها مبلغ دريافتي را هزينه کردهاند و در حال حاضر نقدينگي ندارند که بهمسافران بازگردانند. ميتوانند اين برگهها را بهصورت اعتباري در اختيار مسافران قرار دهند و آنها هم در طول زمان هر وقت که به آنها نياز داشته باشند بتوانند از اين ووچرها استفاده کنند. بهنظرميرسد اين يک راهحل منطقي است.
گفته ميشود بسياري از ايرلاينهاي داخلي، هزينههاي کنسلي را بهمسافران بازگرداندهاند؛ با اين حال ميتوان از چنين روشي در بازپرداخت اين هزينهها در ايران هم استفاده کرد؟
بله؛ اين يک راهحل و روش منطقي است تا اشکالات معمول پيش نيايد و مردم گرفتار مشکلات بيش از حد نشوند. اين يک راه بسيار خوب است که برگههاي اعتباري در اختيار مسافران قرار گيرد تا افراد هر زماني که نياز داشتند بتوانند از اين ووچرها استفاده کنند.
چه کسي اين اعتبار را تضمين خواهد کرد؟
دولت يا ايرلاين بايد اين اعتبار را تضمين کنند. البته ايرلاين اگر ورشکسته نباشد بهاندازه کافي اعتبار دارد. در نتيجه خود شرکتهاي هواپيمايي هم ميتوانند اين ووچرها را تضمين کنند تا مردم در آينده بتوانند از آنها استفاده کنند. البته ايرلاينهاي ما چون خطوط ضعيفي هستند و ما هم کشوري تحت تحريم هستيم، خودبهخود و پيش از بحران کرونا هم ايرلاينهاي ما دچار معضلاتي براي هزينه و دخلوخرج خود بودند؛ در نتيجه شرکتهاي هواپيمايي ما نيازمند حمايت دولتند و دولت بايد مداخله کند و ضرر و زيان اين شرکتها را پرداخت کند.
