نابویایی پس از کرونا چگونه درمان می شود؟

اين روزها که اپيدمي کرونا کشور را فراگرفته، مراجعات افراد به پزشکان به علت مشکل نابويايي نيز افزايش يافته، هنوز ميزان شيوع اين اختلال مشخص نيست، متخصصان مي‌گويند اغلب اين عارضه خود به خود درمان مي‌شود اما ميزان بهبود‌يافتگي و زمان آن چقدر است و روش درمان چيست؟ مشکل نابويايي به معناي اختلال در حس بويايي است، در برخي افراد از دست دادن حس بويايي به‌طور کامل و همراه با حس چشايي رخ داده و در برخي افراد اين عارضه خفيف‌تر است. اغلب افرادي که به اين مشکل مبتلا شده‌اند، به کروناي خفيف مبتلا بوده‌اند و گاهي تنها علامت آنها از اين بيماري ممکن است از دست دادن حس بويايي باشد به‌طوري که حتي متوجه ابتلا به ويروس کرونا نيز نشده‌اند. ويروس کرونا بي‌صدا آمده و رفته است اما نگراني از نابويايي به مشکلي جدي تبديل شده است. مسعود مرداني، متخصص عفوني و عضو کميته کشوري مبارزه با بيماري‌هاي واگير وزارت بهداشت به ايرنا گفت: اختلال در چشايي و بويايي در روزهاي اخير و بعد از شيوع کرونا گزارش شده است. البته هنوز اينکه اين مساله به ويروس کرونا مرتبط باشد به‌طور دقيق ثابت نشده است و يکي از عللي که براي آن ذکر مي‌شود استفاده بيش از حد از مواد شوينده کلردار است، درمان مشخصي ندارد. بخش عمده افرادي که دچار اين مشکل شده‌اند خود به خود بهبود مي‌يابند و نيازي به درمان خاصي ندارند. البته زمان مي‌خواهد و نبايد نگران شوند. وي گفت: اگر بعد از مدتي مشکل نابويايي بر‌طرف نشد، اين افراد بايد به متخصص گوش و حلق و بيني مراجعه کنند. ممکن است اين متخصصان درمان با کورتن را معرفي کنند، در صورتي که اين عارضه به ويروس کرونا مرتبط باشد، در دوره حاد بيماري استفاده از کورتن پيشنهاد نمي‌شود چون مي‌تواند ويروس را در بدن فعال کند اما اگر دوره حاد بيماري گذشته باشد، با تشخيص متخصص گوش و حلق و بيني منعي ندارد.

پروتکل درمان نابويايي نداريم

محمد‌علي اکبري متخصص گوش و حلق و بيني نيز با اشاره به افزايش مراجعه بيماراني که در روزهاي اخير حس بويايي و چشايي خود را از دست داده‌اند به ايرنا گفت: اين رخداد براي همه افرادي که به ويروس کرونا مبتلا مي‌‌شوند نمي‌افتد و براي افراد معدودي اتفاق مي‌افتد اما از طرفي خيلي‌ از افراد در سطح جامعه هستند که به کروناي خفيف مبتلا بوده‌اند و تنها علامت آنها از دست رفتن حس بويايي و چشايي است که در صورت تشخيص و درمان فوري، بهبود مي‌يابند و نيازي به بستري در بيمارستان‌ها ندارند. وي گفت: اکنون که با شيوع ويروس کرونا مواجه هستيم، نياز به يک گايدلاين تازه براي درمان اين بيماران، بيش از هر زمان ديگري احساس مي‌شود و وزارت بهداشت با همکاري متخصصان عفوني و گوش و حلق بيني بايد پروتکل درماني مشخصي را براي درمان عارضه نابويايي بعد از کرونا تعيين و اعلام کنند.

مشکل کجاست؟

ابراهيم رزم‌پا، متخصص گوش و حلق و بيني نيز در اين مورد گفت: بيشترين درگيري که ويروس کرونا ايجاد مي‌کند به دستگاه تنفسي و به خصوص ريه است و بعد از آن قلب و کليه و سيستم عصبي را درگير مي‌کند. ويروس کرونا البته در سال‌هاي گذشته نيز بوده و موجب نوعي سرماخوردگي مي‌شده است و اکثر اين بيماران خودشان خوب مي‌شدند و عارضه جدي نداشتند. استاد دانشگاه علوم پزشکي تهران افزود: در‌واقع ويروس جديد کرونا که امسال شايع شده و اکنون به صورت پاندمي و بيماري جهاني تبديل شده نوع جهش يافته ويروس کروناست که سرايت بالاتري دارد و به علت شيوع بالاتر تعداد مرگ‌و‌مير بيشتري هم دارد. نايب رئيس انجمن راينولوژي ايران اضافه کرد: ويروس قديمي کرونا هم در مواردي به سيستم عصبي آسيب مي‌رساند و بيماراني را در سال‌هاي قبل داشتيم که دچار نابويايي يا مشکل چشايي بودند، بررسي که مي‌کرديم مشخص مي‌شد اين عوارض بعد از مدتي خود به خود و بدون عوارض جدي خوب مي‌شد. وي گفت: در مواردي هم براي درمان نابويايي يا اختلال چشايي در افراد مبتلا به ويروس کرونا براي آنها مکمل «روي» يا مولتي ويتامين حاوي ويتامين آ تجويز مي‌کرديم و در مواردي نيز کورتن تجويز مي‌شد تا التهاب بيني بر طرف شود اما در مورد ويروس کروناي جديد چون مانند ويروس ايدز عمل مي‌کند و به سيستم ايمني بدن آسيب مي‌رساند، تجويز کورتن براي اين بيماران در دوره بيماري کوويد 19 ممکن است خطرناک باشد. رزم ادامه داد: در مورد ويروس کروناي قديمي يا ويروس‌هايي که در گذشته موجب سرماخوردگي و متعاقب آن نابويايي مي‌‌‌شدند معمولا نابويايي بعد از سه هفته، يک ماه يا حداکثر يک سال برمي‌گشت اما اگر بعد از يک‌سال نابويايي بر طرف نمي‌شد ديگر درماني نداشت و بويايي برنمي‌گشت. عضو هيات مديره جامعه جراحان گوش و حلق و بيني گفت: برخي افرادي که دچار نابويايي مي‌شوند، حس چشايي آنها هم دچار مشکل مي‌شود علت آن اين است که معمولا انسان بو و مزه را با هم احساس مي کند و اختلال چشايي به خاطر نابويايي است. وي افزود: درجه آسيب به حس بويايي در اين افراد متفاوت است و افرادي که درجه کمتري از نابويايي را دارند، حس چشايي آنها مشکل ندارد اما در افرادي که نابويايي کامل دارند، حس چشايي هم از بين مي‌رود.

افزايش نابويايي بعد از کرونا

رزم‌پا ادامه داد: در مورد کروناي جديد در يک ماه اخير به ميزان قابل‌توجهي تعداد مراجعاتي که از نابويايي شکايت دارند افزايش يافته است. بسياري از اين افراد هيچ علامت جدي از کرونا نداشتند و شايد دچار عوارض خفيف ويروس کرونا شده بودند و شايد تنها علامت آنها از اين ويروس نابويايي باشد. اين متخصص گوش و حلق و بيني گفت: اختلال نابويايي را بايد به دو دسته تقسيم کنيم، يک دسته مواردي است که به علت مشکل انسداد بيني و راه هوايي و پوليب ايجاد مي‌شود و دوم مواردي که به علت آسيب به سيستم عصب بويايي رخ مي‌دهد. وي افزود: مواردي که به علت پوليپ و انسداد و گرفتگي بيني رخ مي‌دهد به‌راحتي با درمان دارويي يا جراحي قابل درمان است و مشکل اين افراد بر‌طرف مي‌شود اما افرادي که دچار تخريب مخاط و عصب بويايي مي‌شوند، مشکل جدي‌تري دارند. رزم‌پا ادامه داد: البته در افراد زيادي مشکل نابويايي به علت ويروس کرونا نيست و به علت مسموميت با گازها و مواد شوينده حاوي ترکيبات کلر است که عوارض آن درست شبيه نابويايي ناشي از ويروس کروناست و حتي سردرد، آبريزش بيني و خستگي و گوفتگي بدن را هم دارند. وي گفت: بيماري ويروس کرونا سه علامت اصلي دارد که شامل تب، سرفه خشک و تنگي نفس است و بعد از آن اختلال بويايي و چشايي هم به عنوان علائم بيماري ناشي از ويروس کرونا ديده شده است. البته در کرونا هم ممکن است همه مبتلايان تب نداشته باشند و دوره خفيف بيماري را حتي بدون علامت طي مي‌کنند. اين متخصص گوش و حلق و بيني افزود: مقاومت افراد در برابر ويروس کرونا هم فرق دارد، افرادي که سيستم ايمني ضعيف‌تري دارند، ديابت دارند، شيمي درماني مي‌شوند يا بيماري قلبي و عروقي دارند، اگر به ويروس کرونا مبتلا شوند، دچار نوع شديد اين بيماري مي‌شوند و اکثر موارد مرگ ويروس کرونا هم از بين اين بيماران مزمن بوده‌اند که در بين افراد سرشناس هم نمونه‌هاي متعدد آن وجود دارد. رزم‌پا گفت: افرادي که همزمان با نابويايي علائم ديگر کرونا را دارند بايد تست کرونا بدهند يا با سي تي اسکن ريه، مشخص شود که مبتلا به کرونا هستند يا نه البته آزمايش کرونا هميشه دقيق نيست و بين 20 تا 30 درصد افراد مبتلا به ويروس کرونا ممکن است جواب تست آنها منفي کاذب شود. وي افزود: افرادي که علائم خفيف کرونا دارند يا بي‌علامت هستند اما جواب تست آنها منفي شود باز هم بايد از ديگران فاصله بگيرند و تماس خود را کم کنند؛ نه براي سلامت خودشان بلکه براي جلوگيري از انتقال بيماري به اطرافيان چون ممکن است، بدون‌هيچ علامتي ناقل بيماري باشند. اين متخصص گوش و حلق و بيني ادامه داد: در برخي موارد واقعا تشخيص اينکه فرد دچار ويروس کرونا شده يا مسموميت با مواد شوينده حاوي کلر با معاينه ظاهري کامل براي پزشک هم مشکل مي‌شود اما اگر مشخص شود که فرد دچار ويروس کرونا با علائم خفيف است دو مسير درمان وجود دارد. وي گفت: يک روش درمان علامتي است، در اين روش از کورتن و مکمل‌هايي مثل روي و ويتامين آ استفاده مي‌شود اما ‌اکنون با توجه به اينکه کورتن سيستم ايمني را تضعيف مي‌کند و ممکن است موجب حاد شدن بيماري کرونا شوند، کورتن جزو پروتکل درماني اين افراد نيست مگر اينکه مطمئن شويم به جز نابويايي هيچ علامت ديگري از کرونا ندارند که در اين افراد از اسپري‌هاي موضعي کورتني استفاده مي‌شود.

تمريني براي بازگشت بويايي

رزم‌پا ادامه داد: با وجود اين بهترين کار اين است که فرصت بدهيم که نابويايي برگردد، زيرا در افراد بسيار زيادي نابويايي به صورت خود به خود بر مي‌گردد البته يک تمرين براي بازتواني بويايي وجود دارد که خيلي کمک کنند و نوعي فيزيوتراپي براي بويايي است و آن اين است که فرد در طول روز چندين باربرخي بوهاي مختلف را بو بکشند مثل قهوه، گل يا بوهايي را که دوست دارند بو کنند و بررسي‌ها نشان مي‌دهد که در برخي موارد اين کار به برگشت سريع‌تر بويايي کمک مي‌کند. وي افزود: آنتي‌بيوتيک براي درمان نابويايي تاثيري ندارد و فقط در مواردي کاربرد دارد که فرد همزمان با نابويايي دچار يک عفونت ديگري مثل عفونت سينوس‌ها هم شده باشد در غير اين صورت آنتي‌بيوتيک کمکي نمي‌کند و تاثيري ندارد. اين متخصص گوش و حلق و بيني گفت: البته برخي بوها مثل بوي آمونياک و برخي مواد شيميايي از طريق حس بويايي احساس نمي‌شود بلکه بيشتر به علت تحريک اعصاب ديگر است و مسير برخي بوهاي محرک از طريق عصب بويايي نيست و اگر اين افراد بوي اين مواد احساس مي‌کنند به معناي بازگشت حس بويايي نيست.نايب رئيس انجمن راينولوژي افزود: در هر صورت ردپاي ويروس کرونا در نابويايي که اخيرا موارد آن زياد شده است، ديده مي‌شود. بيماران مبتلا به اين عارضه بايد صبر کنند زيرا درصد بالايي از اين افراد بعد از مدتي حس بويايي خود را باز‌مي‌يابند. وي گفت: با توجه به اينکه ويروس کروناي جديد مدت کمي است که شيوع پيدا کرده هنوز آمار دقيقي از درصد افرادي که به علت اين ويروس دچار نابويايي مي ‌شوند و درصد افرادي که خود به خود بهبود پيدا مي‌کنند مشخص نيست اما مطالعاتي در دانشگاه‌هاي علوم پزشکي در اين زمينه در حال انجام است و اين آمارها و اطلاعات به زودي مشخص مي‌کند.