شيوع کرونا در کشور يک بحران جدي است که در بيتوجهي مردم و سازمانهاي لشگري و کشوري و نبود برنامهريزي اصولي، شايد به مرحله فاجعه هم برسيم. در ميدان عرضه و تقاضاي خدمات بهداشتي و درماني، در صورتي که سطح تقاضا براي منابع انساني و تجهيزات فراتر از توان سازمان ارايهدهنده خدمت برود و کمک سازمانهاي بيروني لازم باشد، شرايط بحراني به حساب ميآيد. کرونا، قطعا تهديدي جدي است و تمام دستگاهها، سازمانها و حتي مردم بايد امکانات خود را براي مقابله به ميدان بياورند. براي مقابله با کرونا استراتژيهايي در سطوح مختلف پيشنهاد ميشود، استراتژي اول، استراتژي مديريتي است، در حال حاضر تمام ساختارهاي دانشگاهي ائم از بيمارستانها و مراکز بهداشتي و درماني مستقيما درگير کرونا هستند، لذا ساختار پاسخ به کرونا مثل همه بلاياي ديگر، بايد با ساختار روتين سازماني متفاوت باشد. در اين شرايط حتما لازم است سامانه فرماندهي حادثه در تمامي بيمارستانها و مراکز بهداشتي و درماني فعال و جلسات منظم در طول شيفتها برگزار شود تا ضمن تهيه برنامه عملياتي در هر شيفت، سيستم پاسخ بيمارستان را هوشمندانهتر و موثرتر طراحي کنند. راهاندازي سامانه فرماندهي حادثه در سطوح مختلف مديريتي، باعث کاهش اقدامات غيرموثر ميشود، در شرايط فعلي متاسفانه موازي کاري، دوباره کاري، تجميع و توزيع نامناسب امکانات و ناهماهنگي به وفور يافت ميشود. نمونه آن انرژي بسيار زيادي است که در توليد سامانههاي متعدد و نيز ترجمه و تهيه متون و پروتکلها صرف ميشود. با توجه به اينکه مراجعهکننده ها به بيمارستانها و نيز کارکنان مراکز درماني بيشتر در معرض ويروس کرونا قرار دارند، براي کاهش موج انتقال عفونت، بهعنوان استراتژي دوم لازم است افسر ايمني سامانه فرماندهي حادثه بهصورت مستمر، ايمني پاسخدهندگان و خدمت گيرندگان را در بيمارستانها و مراکز بررسي کند. استراتژي بعدي توانمندسازي و آموزش مردم و کادر بهداشت و درمان است. اين آموزشها در قالب آموزشهاي تخصصي و آموزشهاي عمومي مي تواند، انجام پذيرد و بسيار کمککننده باشد. در راستاي افزايش دانش کارکنان دانشگاه و همچنين مردم، سامانه اينترنتي جامع اطلاعرساني بلايا به نشاني www. disaster.iums.ac.ir با همکاري معاونت آموزشي دانشگاه راهاندازي کردهايم و تاکنون علاوه بر ضبط و ارائه چهارده سخنراني تخصصي، تمامي دستورالعمل ها، بخشنامه ها و نيز آموزشهاي عمومي مربوط به کرونا در اين سامانه بارگزاري شده است. استراتژي چهارم در راستاي افزايش تعداد بيماران کرونايي و نيز طولانيبودن روند درمان آنان و از طرفي خستگي کارکنان و محدوديت تجهيزات است و بايد در اين بين برنامهريزي صحيح و به فوريت در قالب افزايش ظرفيت در سه حوزه فيزيکي، انساني و تجهيزاتي انجام گيرد. براي افزايش ظرفيت نيروي انساني، سيستم صحيح مديريت داوطلبان مطابق با اصول علمي بايد به سرعت پياده سازي و اجرايي شود؛ استفاده از ظرفيت گروه هاي جهادي در قالب نيروهاي تخصصي و غيرتخصصي بسيار کمککننده است. استراتژي بعدي، مداخلات رواني و اجتماعي به منظور مديريت استرس و اضطراب و مديريت سوگ خانوادههاي داغدار است، مراکز بهداشتي و درماني لازم است مديريت استرس، اضطراب و سوگ افراد و جامعه را در قالب بازتواني روحي و رواني مدنظر داشته باشند تا در آينده مشکلاتي مانند اختلال استرسي پس از حادثه گريبانگير جامعه نشود. متاسفانه نبود سازوکار مستند سازي سبب ميشود در آينده نزديک تمامي اين مداخلات موثر به فراموشي سپرده شوند.