روایت تازه از سیمرغی که به «جواد عزتی» نرسید

محمدمهدي عسگرپور دبير سي‌وهشتمين جشنواره جهاني فيلم فجر و عضو هيات داوران جشنواره فيلم فجر به بيان توضيحاتي درباره سيمرغ جواد عزتي و پيمان معادي پرداخت. محمدمهدي عسگرپور دبير سي‌وهشتمين جشنواره جهاني فيلم فجر و داور سي‌وهشتمين جشنواره فيلم فجر 10 اسفندماه در گفت‌وگو با مصطفي امامي در برنامه «پشت صحنه» راديو تهران درباره چالش‌هاي داوري اين دوره از جشنواره گفت: در مورد ترکيب داوران، قبل‌تر هم جشنواره فجر 5 نفر، 7 نفر و 9 نفر داور را داشته، در جشنواره‌هاي دنيا نيز همين‌گونه است. در بعضي جشنواره‌ها اين اتفاق مي‌افتد که در برخي سال‌ها ترکيب‌شان از 7 نفر به 9 نفر ممکن است برسد. معمولا اين را دبيران جشنواره بايد توضيح دهند که چرا اين اتفاق افتاده و به اين ترکيب رسيدند. گاهي اوقات از شاخه‌هاي فني نيز کساني به هيات داوري اضافه مي‌شوند که به آن بخش بيشتر توجه کنند. در برخي جشنواره‌هاي خارجي هم ديده‌ام که از 9 داور، 7 نفرشان بازيگر بودند. وي افزود: دبير جشنواره بايد توضيح دهد که چه اتفاقي افتاده است. به هر حال اشکال ندارد و نه اينکه ترکيب خيلي خوبي باشد. گاهي اين اخلاق را داريم که فکر مي‌کنيم اگر تعداد داوران بيشتر باشد دقت‌نظر هم بيشتر مي‌شود. هميشه اين‌گونه نيست. بعضي اوقات تعداد زياد داوران هم ممکن است مسائل خودش را داشته باشد. امسال هم يک تجربه بود. به‌نظرم دبير بعدي جشنواره يا آقاي داروغه‌زاده اگر باز دبير شدند، بايد از اتفاقاتي که امسال افتاد استفاده کنند. عسگرپور درباره نظر داوران درباره جواد عزتي اظهارکرد: اينکه مي‌گويند همه هيات داوران به‌غير از يک نفر با جواد عزتي موافق بودند، نمي‌توان به اين صراحت گفت که يک نفر مخالف بود. اگر اين‌طور باشد معنايش اين است که هشت نفر زورشان به يک نفر نرسيده است. دوستان تا وقتي خودشان وارد جريان داوري نشوند، شايد اين مساله همواره درباره جشنواره فجر وجود داشته باشد. اين مساله به‌نظرم به ساختار جشنواره برمي‌گردد و نه به اينکه چه کساني داور باشند. به همين دليل اگر از کساني که قبلا داور بودند بپرسيد شايد برايشان اين مساله تا حدي حل شده باشد. وي ادامه داد: داوران درباره هر فيلم صحبت‌هايشان را مي‌کنند. يک جايي کفايت مذاکره است و نمي‌توان براي يک موضوع خيلي زمان گذاشت و رأي‌گيري مي‌کنند. ما اصلا تقريبا موقعيتي را که يکي از داورها بلند شود و از اتاق بيرون برود و بعد خواهش کنند که برگردد، امسال نداشتيم اما بعضي از سال‌ها داشتيم. در سال‌هايي که خودم دبير جشنواره بودم چندبار اين اتفاق افتاد. ولي امسال اتفاق نيفتاد. اينکه هر کدام از داوران يکسري خط‌قرمز ذهني بنا به‌دلايلي داشته باشند و آن را بگويند، خوب اين گفته مي‌شود اما نکته در چطور شنيده‌شدن است. داور سي‌وهشتمين جشنواره فيلم فجر ادامه داد: ممکن است من يک جايي عصبي شوم، دستم را روي ميز بکوبم و چند نفر از داوران بگويند که من طرفدار فلاني مي‌شوم. هر آن ممکن است اين اتفاق بيفتد. بنابراين يک نفر رأي 8 نفر را نمي‌تواند عوض کند و ممکن است رأي سه يا چهار نفر را عوض کند و ترکيب نتيجه نهايي را بر هم زند. در اين مورد جواد عزتي و در 2، 3 مورد ديگر اين اتفاق افتاد که ما 5 به 4 شديم. احتمال مي‌دهم اگر ايشان نامزد هم مي‌شد، ممکن بود باز هم سيمرغ اتفاق نيفتد.

موضع « معادي» به معناي تحريم نبود

عسگرپور درباره سيمرغ بهترين بازيگر نقش اول مرد که به پيمان معادي رسيد، عنوان کرد: من به‌شخصه مي‌گويم ما اگر خانواده سينماگران را در نظر بگيريم، بنا بر احوالات خاص هر مقطع ممکن است که عمل و عکس‌العملي داشته باشد. اگر بخواهيم دائم تعميم دهيم و دائم يک ليست فراهم کنيم، هر هفته يک ليست داشته باشيم که اين هفته ايشان نبايد ديده شود و اين هفته بايد ديده شود. به‌نظرم چيز درست نيست. ضمن اينکه معادي بعد از آن همه چيز را توضيح داد و به جشنواره برلين هم نرفت. گفت که اصلا پايم به جشنواره و جشن نمي‌رود. اين به مفهوم تحريم نيست. کمااينکه خيلي‌ها ممکن است به اختتاميه جشنواره فجر به‌دلايل مختلف که خودشان مي‌دانند، نيايند اما وقتي يک نفر مي‌گويد که من براي آمدن به جشنواره حالم خوب نيست و بعد به اين دليل نبايد داوري شود، اين حرف درستي نيست. وي درباره دخالت دبير جشنواره در داوري‌ها ادامه داد: اگر کسي به اين ساختار وارد شده باشد، متوجه مي‌شود امکان دخالت با شکلي که در ذهن مرسوم است اصلا وجود ندارد. چون حداقل يکي از داورها بعدا اطلاع‌رساني مي‌کند. امسال هم مانند همه ساله آقاي داروغه‌زاده هيچ دخالت اين شکلي نداشتند. منتها اين را منتفي نمي‌کنم که ممکن است دبير جشنواره هرکسي که باشد بخواهد با چند داور خصوصي راجع به مساله‌اي صحبت کند که اين حق طبيعي دبير در همه جاي دنياست. اين را خيلي کلي مي‌گويم و هيچ اشاره‌اي ندارم. ممکن است به‌خاطر سابقه‌اي که من به‌عنوان دبير اين جشنواره داشته‌ام آقاي داروغه‌زاده بخواهند مسائلي را به من بگويند که اين ملاحظه را داشته باشيد بهتر است يا نه. ولي واقعا تا آخرين لحظه ايشان اين کار را نکرد. نگراني‌هايشان را مي‌گفتند نه درباره فيلم‌ها و نه افراد. عسگرپور در بخش ديگري از اين گفت‌وگوي راديويي در پاسخ به اين سوال که آيا هيچ فشاري روي شما نبود که سيمرغ نقش اول مرد را به اين دليل که آقاي قريبيان قرار است از سينما خداحافظي کند به ايشان بدهيد، گفت: به هيچ وجه فشاري نبود. اين گفت‌وگويي بين داوران بود. بعد هم شنيديم ظاهرا اين خداحافظي آن شکلي که همه فکر مي‌کردند، نيست. من آنجا گفتم که آقاي قريبيان بزرگ‌تر از آن هستند که ما بخواهيم بگوييم که سيمرغ به ايشان داده شود در صورتي که انگار پارامتر بازيگري پارامتر دوم است. اين يک گفت‌وگوي دروني هيات داوران بوده است و به شکل اينکه توصيه و تدبير يا مديران جشنواره بوده باشد، نيست. «پشت صحنه» برنامه‌اي است که يک هفته در ميان به‌صورت زنده به تهيه‌کنندگي اميرحسين ثقفي با اجراي مصطفي امامي و مجيد يحيايي روي آنتن راديو تهران مي‌رود.