نقض توافق سوچی و آستانه از سوی ترکیه عامل وضع فعلی است
آرمان ملي: به نظر ميرسد روزهايي كه ولاديمير پوتين، رئيسجمهور روسيه و رجب طيب اردوغان، رئيسجمهور تركيه با يكديگر در سوچي خوش و بش کرده و براي يكديگر تعارف تكه و پاره ميكردند به پايان رسيده است. هرچند پس از تحولات يك هفته بهخصوص 24 ساعت اخير در ادلب و بالارفتن تلفات ارتش تركيه در اين منطقه، برخي احتمال منازعه مستقيم ميان روسيه و تركيه را بسيار ضعيف ميدانند، اما اكنون شرايط بهگونهاي است كه هرگونه درگيري ميان دو طرف بسيار محتمل است. آخرين آماري كه از تلفات حمله به كاروان نظامي تركيه منتشر شده نشان ميدهد كه حداقل 33 سرباز تركيهاي كشته و بيش از 30 نفر نيز زخمي شدند. البته مقامهاي تركيه گفتهاند كه اين حملات توسط نيروهاي دولتي سوريه انجام شده است، اما گزارشها نشان ميدهد كه هواپيماهاي روسيه طي هفتههاي اخير حملات هوايي در مناطق اطراف ادلب انجام دادهاند. حال ترکيه عملياتي نظامي به اسم «سپر بهار» آغاز کرده و در پي عقب راندن ارتش سوريه است. «آرمان ملي» در گفتوگو با «سيد علي قائم مقامي» به بررسي اين موضوع پرداخته است که در ادامه ميخوانيد:
از چه رو ادلب تا اين اندازه براي ترکيه مهم است و آنکارا اين چنين خود را درگير تنش با روسيه و سوريه کرده است؟
اردوغان نميخواهد ادلب از دست شبه نظاميها خارج شود. رئيس جمهور ترکيه مايل است تا نيروهاي جيش الوطن سوريه که متشکل از 30 گروه است که از قضا در ترکيه نيز آموزش ديدهاند بر اين شهر حاکم باشند تا برخي تهديداتي که اردوغان مدعي آن است، ترکيه را تهديد نکند. در حال حاضر بيش از 90 درصد روستاها و شهرهاي استان ادلب تحت کنترل هيأت تحريرالشام يا همان جبههالنصره است، بهاضافه چند گروه جهادي ديگر که در اين منطقه مستقر هستند. علاوه بر اين جمعيت شهروندان استان ادلب حدود 2 ميليون و 500 هزار نفر است که به ادعاي سران ترکيه، بيش از 1 ميليون و 500 هزار نفر از شهروندان استانهاي همجوار نظير حلب، حمس و... نيز به استان ادلب مهاجرت کرده بودند و جمعيت کنوني اين استان چيزي در حدود 4 ميليون نفر است. ترکيه هراس دارد که اين منطقه به کنترل نيروهاي دولتي سوريه درآيد و به همين سبب انبوه مهاجران راهي ترکيه شوند. اگر اين اتفاق بيفتد، تعداد پناهندگان سوري در ترکيه نزديک به 8 ميليون نفر خواهد شد و آنکارا اعلام کرده توانايي مالي و لجستيکي پذيرش اين تعداد پناهنده را ندارد.
آيا خواستههاي ترکيه دقيقا منطبق بر توافقهاي سوچي و آستانه است و اين مسکو و دمشق هستند که اين توافق را زير سوال بردهاند؟
ترکيه اعلام کرده است که منطقه ادلب بايد منطقه کاهش تنش باشد و براساس توافقنامه آستانه و سوچي به همان صورت باقي بماند. در توافقنامه آستانه و سوچي گفته شده است که بايد گروههاي مسلح بهخصوص جبههالنصره خلع سلاح کامل شوند اما ترکيه خلع سلاح اين گروهها را نپذيرفته است. دولت سوريه اما اين خواسته دولت ترکيه را قبول ندارد و به همين دليل با همراهي روسيه در حال پاکسازي مناطق از وجود تروريستهاست. ترکيه نيز که از اين موضوع ناراضي است تصميم گرفته تا با آغاز عمليات نظامي، ارتش سوريه را متوقف کند و ادلب را در اختيار تروريستها نگه دارد.
پيشرفت ترکيه در عرصه ميداني چگونه بوده است؟
آن طور که وزارت دفاع ترکيه تاکنون اعلام کرده است، از آغاز ژانويه تا الان بيش از 2212 نفر از نيروهاي ارتش سوريه و گروههاي حامي بشار اسد در درگيريها جان باختهاند. براساس اين آمار 8 فروند بالگرد، 2 فروند هواپيماي جنگنده و تعداد زيادي خودروي زره پوش از سوي ترکيه هدف قرار گرفته است. اما در عرصه ميداني نميتوان گفت که توفيق چنداني براي آنکارا حاصل شده است. ترکيه طي چندسال گذشته چند عمليات نظامي در خاک سوريه داشته اما اگر با توجه به پيشرويهاي ارتش بشار اسد، اگر نيروهاي دمشق بتوانند استان ادلب را بازپس گيرند در آن صورت ترکيه دستاوردهاي به دست آمده در دو عمليات «سپر فرات» و «شاخه زيتون» را نيز از دست خواهد داد. در صورتي که شمال غرب فرات به تصرف سوريه در آيد، ترکيه بايد عقب نشيني کرده و منافع خود را از دست ميدهد. معتقدم تلاش ترکيه براي اينکه به هرنحوي در سوريه باقي بماند، فراتر از بحث مهاجرين به اين موضوع بازميگردد که آنکارا ميخواهد تحت هر شرايطي در آينده سوريه نقش داشته باشد.
خواسته ترکيه از حضور در سوريه چيست؟
نقشي را که مد نظر ترکيه است، ميتوان از صحبتهاي خلوصي آکار وزير دفاع اين کشور دريافت. روز گذشته آقايآکار گفت که ترکيه ميخواهد قانون اساسي جديد در سوريه تدوين شود، انتخابات آزاد و دموکراتيک در اين کشور برگزار گردد، بشار اسد کنارهگيري کند، مردم سوريه حکومتي جديد را تشکيل دهند و دولت ترکيه نيز نقش مؤثري در آينده سوريه داشته باشد. ميتوان اين اظهارات وزير دفاع ترکيه را خلاصهاي از تمامي خواستههاي ترکيه در منطقه ارزيابي کرد. آنها در هدف خود جدي هستند و اعلام کردهاند که تمامي مواضع ارتش سوريه و گروههاي حامي بشار اسد را هدف حمله قرار خواهند داد.
اسرائيل در اين باره چه مواضعي داشته است؟
رژيم صهيونيستي چيزي جز ادامه تنش، جنگ و درگيري در منطقه نميخواهد. آنها نيز اعلام کردهاند که مواضع ارتش بشار اسد را هدف قرار خواهند داد و فکر ميکنم ترکيه بايد با نگاهي به مواضع اسرائيل در رفتارهاي خود تجديدنظر کند. اسرائيل البته از مسأله براي ضربه زدن به حزبا... لبنان نيز بهره خواهد برد و تأکيد کرده است که مواضع اين گروه و ديگر گروههاي حامي بشار اسد را هدف قرار خواهد داد.
