حلقه زنانه مجلس تنگ‌تر از پیش است

سياست در ايران چه پيش و چه پس از انقلاب اسلامي چهره‌اي مردانه داشته و گذشت زمان نيز نتوانسته تغييري جدي در اين عرصه پديد آورد. با اين وجود فعالان اين عرصه هيچ‌گاه نااميد نشده‌اند و کوشيده‌اند تا با استفاده از فرصت‌هايي که از طريق انتخابات ايجاد مي‌شود، سهم بيشتري را براي زنان شايسته و توانمند به دست آورند. اصلاح‌طلبان نيز به عنوان داعيه داران دموکراسي در ايران، تلاش داشته اند تا سهم بيشتري را به زنان در ليست هاي انتخاباتي خود اختصاص دهند. از همين رو در دهمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي در پي پيروزي اصلاح طلبان در کشور شاهد بوديم که رکورد حضور زنان در پارلمان شکست و براي اولين بار 17 زن توانستند به مجلس راه يابند؛ زناني که اغلب اصلاح طلب بوده و تلاش داشتند تا با پيگيري مطالبات اصلاح طلبانه از جمله تغيير چهره مردانه سياست و همچنين به دست آوردن سهم برابر براي زنان در جامعه، افق هاي جديدي را به روي زنان ايران بگشايند. در مجلس يازدهم اما شرايط متفاوت است. با توجه به آمارهاي موجود که در ادامه مورد بررسي قرار مي‌گيرد، نه تنها تعداد زنان راه يافته به پارلمان کاهش يافته بلکه زناني توانسته اند به خانه ملت راه يابند که همگي اصولگرا بوده و اساسا توجهي به مطالبات برابري خواهانه جامعه زنان ايراني ندارند؛ زناني که برخي از آنها پيشتر در دوره نهم مجلس شوراي اسلامي نيز نماينده بودند اما کاري جز محدودتر کردن شرايط براي زنان و بيان جملاتي نظير «کار زن در خانه ماندن است» نداشتند. اکنون چنانچه وزارت کشور اعتبارنامه منتخبان يازدهمين دوره مجلس شوراي اسلامي را صادر کند، فراکسيون زنان مجلس يازدهم، 16عضو دارد و سهم نمايندگان زن اين دوره مجلس با کاهش اندک در مقايسه با دوره گذشته 5.5 درصد است. مجلس دهم بعد از تلاش‌هاي مستمر و تشکيل کمپين‌هايي چون تغيير چهره مردانه مجلس تشکيل شد؛ برخلاف ماه‌هاي اخير که خبري از کمپين و رايزني براي افزايش سهم زنان از کرسي‌هاي مجلس نبود، حالا 8روز از برگزاري انتخابات مجلس يازدهم مي‌گذرد و نتايج نهايي در اغلب حوزه‌هاي انتخابيه مشخص شده است. از اين رو، بايد ديد تعداد زنان مجلس چند نفر است و اين ترکيب را چه کساني تشکيل مي‌دهند.

تهران باز هم در جايگاه نخست

تهران در اين زمينه در جايگاه نخست قرار دارد. فاطمه رهبر، زهره الهيان، سميه رفيعي، فاطمه قاسم‌پور و زهره لاجوردي توانستند پنج کرسي از 30 کرسي نمايندگي اين استان را از آن خود کنند. به اين ترتيب، 16درصد از کرسي‌هاي استان تهران سهم زنان است که از قضا همه آنها اصولگرا هستند. اين در حالي است که در دوره گذشته، زنان توانسته بودند هشت کرسي اين استان را از آن خود کنند. به اين ترتيب، سهم زنان از کرسي‌هاي استان تهران در بهارستان کاهش يافته است. زهرا شيخي مبارکه؛ منتخب اصفهان، سميه محمودي؛ منتخب شهرضا، پروين صالحي؛ منتخب مبارکه و الهام آزاد؛ منتخب نايين توانستند با کسب چهار کرسي از 22 کرسي استان اصفهان، در رتبه دوم قرار گيرند. به اين ترتيب، زنان 18درصد از کرسي‌هاي اين استان را کسب کردند و در مقايسه با دوره گذشته، جهش يک پله‌اي داشته‌اند. خراسان رضوي، سومين رتبه در کسب کرسي براي زنان را در دوره آتي مجلس دارد. هاجر چناراني؛ منتخب نيشابور و فاطمه رحماني؛ منتخب مشهد توانستند دو کرسي از 18 کرسي اين استان را از آن خود کنند. به اين ترتيب، سهم زنان 11درصد از کرسي‌هاي اين استان است؛ هرچند رقم بالايي نيست، اما در مقايسه با دوره گذشته که چناراني به‌تنهايي زنان اين استان را نمايندگي مي‌کرد، سهم زنان افزايش يافته است. معصومه پاشايي؛ منتخب جلفا و مرند تنها زن راه‌يافته به مجلس يازدهم از استان آذربايجان شرقي است. به اين ترتيب، سهم زنان از 20 کرسي اين استان در مجلس، تنها پنج درصد است که در مقايسه با دوره گذشته که زنان اين استان دو کرسي در بهارستان داشتند، کاهش يافته است. فاطمه محمدبيگي؛ منتخب قزوين، البرز و آبيک تنها زن راه‌يافته به مجلس يازدهم از استان قزوين است. از آنجايي که اين استان چهار کرسي در بهارستان دارد، محمدبيگي توانسته 25درصد از کرسي‌هاي آن را از آن خود کند. در دوره گذشته نيز، سيده حميده زرآبادي بر اين کرسي تکيه زده بود و مي‌توان گفت سهم زنان قزوين از مجلس تغييري نداشته و حفظ شده است. سارا فلاحي؛ منتخب ايلام نيز توانسته يک کرسي از سه کرسي اين استان را از آن خود کند. به اين ترتيب، 33درصد از کرسي‌هاي اين استان در اختيار زنان است که در مقايسه با دوره گذشته، جهشي براي زنان اين استان محسوب مي‌شود. فاطمه مقصودي؛ منتخب بروجرد در اين دوره از انتخابات مجلس، تنها زني است که توانسته از استان لرستان به مجلس راه يابد. به اين ترتيب، زنان اين استان با کسب يک کرسي از 9 کرسي، توانستند 11درصد از کرسي‌هاي لرستان در بهارستان را از آن خود کنند. گفتني است در دوره دهم مجلس، تمام کرسي‌هاي مجلس در انحصار مردان اين استان بود و حضور مقصودي اتفاقي تازه محسوب مي‌شود. عفت شريعتي؛ منتخب زرند و آخرين مهره از حلقه زنانه مجلس آينده است. او يک کرسي از 10کرسي استان کرمان را کسب کرده و به اين ترتيب، سهم 10درصدي دارد. از آنجايي که هيچ‌يک از نمايندگان دوره گذشته اين استان زن نبوده‌اند، ممکن است حضور او اتفاقي اميدبخش براي زنان کرماني باشد. بنا بر اين گزارش، سهم زنان با کاهش يک کرسي در مقايسه با مجلس دهم، به 16 کرسي از مجموع 290 کرسي تقليل پيدا کرده است. به عبارت ديگر، فراکسيون زنان مجلس يازدهم سهم 5.5 درصدي از صندلي‌هاي بهارستان دارد. گفتني است، تنها هشت استان از 31 استان کشور نماينده زن در مجلس دارند و استان‌هاي چهارمحال بختياري و آذربايجان شرقي از حوزه‌هاي بروجن، اسکو و تبريز و شبستر، در مقايسه با دوره گذشته، کرسي‌هاي زنانه خود را از دست داده‌اند.