پس از این باید گران بخریم و ارزان بفروشیم
آرمان- امير داداشي: بازارهاي ايران روز گذشته را تحتتاثير خبر حضور ايران در ليست سياه FATF آغاز کردند. با اينکه در شرايط تحريمي اين اتفاق تاثير مستقيمي بر بازار ندارد، اما سودجويان با اين فرصت را براي دلهرهآفريني از دست ندادند و با ترسيم آيندهاي نگرانکننده از اقتصاد ايران، تعادل بازار را بر هم ريختند. در اين زمينه «آرمان ملي» گفتوگويي با سيدکمال سيدعلي، معاون اسبق ارزي بانک مرکزي، انجام داده است که در ادامه ميخوانيد.
روز جمعه ايران در ليست سياه FATF قرار گرفت؛ اين موضوع چه تاثير بر مبادلات تجاري ايران ميگذارد؟
متاسفانه طي سالهاي اخير موضوعات بينالمللي با مسائل داخلي در هم آميخته شدهاند و گاهي اختلافات داخلي، ارتباطات خارجي کشور را هم تحتتاثير خود قرار ميدهد. اين اشتباهي است که در تصميمگيريهاي کلان ملاحظه ميشود. ما از مدتها قبل هشدار داده بوديم که حضور در ليست سياه FATF در وهله اول هزينه تجارت خارجي ايران را افزايش ميدهد. بدين صورت با اين اتفاق، هزينه واردات افزايش مييابد و تجار ايراني براي ادامه فعاليت خود چارهاي جز ارزانفروشي نخواهند داشت. به تعبير دقيقتر گرانتر خواهيم خريد و ارزانتر خواهيم فروخت.
آيا ميتوان نوسان نرخي که در بازارهاي ارز، طلا و سکه بهوجود آمد را به موضوع FATF ارتباط داد؟
متاسفانه طي دو سال اخير ايران تحت شديدترين تحريمهاي آمريکا قرار گرفته. پذيرش لوايح مربوط به FATF اقبال اروپاييها از بازار ايران را بههمراه ميآورد. اين فرصتي بود که ميتوانست در زمان تحريمها کمک شايان توجهي به اقتصاد ايران کند، اما بهراحتي آن را از دست داديم و مسئولان گروه اقدام ويژه مالي ديگر نميتوانستند حالت تعليق ايران را تمديد کنند؛ چراکه اينبار ايران بهصورت خودکار به ليست سياه FATF ملحق ميشد که اين اتفاق هم رخ داد. به هر حال از روز گذشته بازارها تحتتاثير اين خبر قرار گرفتند و نرخ ارز، طلا و سکه بالا رفت. همچنين تا امروز تبادلات بانکي ايران بهسختي انجام ميشد، اما از اين به بعد راههاي ميانبر هم روي اقتصاد ايران بسته ميشود. افراد با بهانههايي نظير کنترل اطلاعات ايراني از سوي کشورهاي خارجي، مانع تصويب لوايح FATF در ايران شدند؛ اتفاقي که نشان از يک خودتحريمي گسترده دارد و اجازه بازگشت رونق به اقتصاد ايران را نميدهد.
قرارگرفتن در ليست سياه FATF يعني به پايانرسيدن تمام فرصتهاي ايران؟
امروز اقتصاد ايران بيش از هر اتفاقي از تصميمات اشتباه رنج ميبرد؛ اگر قرار بر رفع مشکلات است، ما بايد دست از تصميمگيريهاي نادرست برداريم و به اقتضاي شرايط واقعي اقتصاد راهکارها را به اجرا بگذاريم. طبيعتا حضور در ليست سياه FATF راهکاري نيست که بتوان از آن بهعنوان فرصت ياد کرد. چنانکه غير از ايران و کرهشمالي، کشور ديگري مقابل اين نهاد بينالمللي نايستاده و ساير کشورها بر اساس مفاد گروه ويژه اقدام مالي به مبادلات بانکي ميپردازند. در اين زمينه ميتوان چين، روسيه، ترکيه و عراق را مثال زد که بهعنوان شرکاي اصلي ايران در حوزه اقتصاد و تجارت از اين قوانين پيروي ميکنند و حتي سه کشور اول عضو اصلي FATF به حساب ميآيند. نميتوان از آنها انتظار داشت با کشوري که در ليست سياه اين گروه قرار دارد به ادامه مبادله بپردازند و قوانين بينالمللي را بهخاطر ما زير پا بگذارند. بايد اذعان کرد که متاسفانه موضوعات داخلي باعث حضور ايران در ليست سياه FATF شدند. در همين زمينه لازم است که از يک زماني از اقتصاد سياستزدايي شود. امروز شرايط خاص ايران در حوزه بينالمللي بهگونهاي نيست که بخواهيم دشمنتراشي کنيم و خود را در محدوديت بيشتري قرار دهيم. بعضي از سياستها و تصميمات باعث باعث تنشزايي ميان ايران و ساير کشورها ميشود که در شرايط تحريم نبايد چنين تصميماتي اتخاذ شود. به هر حال هنوز ما تمام فرصتها را از دست ندادهايم و بهتر است با تصميمات سنجيدهتر خود را از اين شرايط خارج کنيم. رويگرداني از نهادهاي بينالمللي تنها يک پالس منفي به جامعه جهاني ارسال ميکند و آن، اين است که ايران قصد مراوده تجاري با ساير کشورها ندارد. در حالي امروز توسعه اقتصادي بدون همکاري با ساير کشورها، ازجمله جهان توسعهيافته امکانپذير نيست. برخي تصميمات تنها بهانهاي به دست اروپاييها ميدهد تا آنها کمکاري ماههاي گذشته خود را متوجه ايران سازند و زير بار عدم مسئوليتپذيري خود نروند. بالطبع حضور در ليست سياه FATF حساسيت ساير کشورها روي ايران را افزايش ميدهد.
رئيس کل بانک مرکزي پس از حضور ايران در ليست سياه FATF در پستي اينستاگرامي تاکيد کرد که اين اتفاق تاثيري بر بازار ارز و مبادلات تجاري ايران ندارد. اين نگاه با چاشني خوشبيني همراه نيست؟
به هر حال آقاي همتي رئيس کل بانک مرکزي است و هر واژهاي که استفاده کند ميتواند بازارها را تحتتاثير قرار دهد. بنابراين در شرايطي که بازار ظرفيت افزايش قيمت و نوسان را دارد، ايشان با احتياط بيشتري اظهارات خود را در اختيار رسانهها قرار ميدهد. کافي است رئيس بانک مرکزي يک کشور از شرايط نااميدکننده بازار سخن بگويد تا قيمتها جهشهاي عجيبي را برجاي بگذارند. پست آقاي همتي هم در اينستاگرام به معناي شرايط خوب بازار نيست، اما ميتواند کنترلکننده بازار باشد. بهعنوان مثال روز گذشته مشاهده کرديم که بورس فعاليت خود را با سقوط 11 هزار واحدي شاخص کل آغاز کرد، اما پس از تخليه هيجانات در پايان رشد بيش از 3100 واحدي را تجربه کرد. بهنظر ميرسد با تمهيداتي که بانک مرکزي انديشيده، بازار ارز و سکه هم در روزهاي آينده آرام بگيرند.
البته گروهي از کارشناسان هم اعتقاد دارند که دولت براي جبران کسري بودجه اقدام به دستکاري نرخ ارز کرده است؛ آيا شما چنين فرضي را قبول داريد؟
خير؛ دليلي ندارد که در اين شرايط دليل اقدام به بالابردن نرخ ارز کند. بانک مرکزي به ارز به چشم منبع درآمد نگاه نميکند. طي هفتههاي اخير بنا به شرايط سياسي کشور نرخ ارز روند صعودي خود را آغاز کرد و نوسان 18 درصدي ارز طي چند هفته اتفاقي است که بايد به کنترل درآيد.
