تبليغات سلامتمحور فرصت يا تهديد
تبليغ خدمات سلامتمحور براساس قوانين نظام پزشکي ممنوع و تحت نظارت است در حاليکه در فضاي مجازي شاهد انواع و اقسام تبليغات هستيم حتي تبليغاتي که سلامت مردم را نشانه گرفته است.تبليغات در فضاي مجازي بهگونهاي است که حتي افراد غيرمتخصص هم در اين مسير حرکت کردهاند و به تبليغ و ارائه خدمات و کالاهاي سلامت محور ميپردازند. تبليغات خدمات سلامتمحور بدوننظارت بر آنها موجب ميشود سلامت جامعه به خطر بيفتد. بسياري از خدمات تبليغ شده در فضاي مجازي از سوي افراد سودجو و غيرمتخصصي انجام ميشود که ميتواند افراد سالم را به ورطه بيماري بکشاند و فرد بيمار را بيمارتر کند. تبليغات فضاي مجازي، همه گروههاي جامعه را تحتتاثير قرار ميدهد. هر فردي با هر سطح تحصيلاتي ممکن است تحتتاثير اين تبليغات قرار بگيرد. با توجه به اينکه سازمان نظام پزشکي کميتهاي براي بررسي تبليغات کالاهاي آسيبرسان و تجهيزات پزشکي در سالجاري تشکيل داد تا تبليغ کالاهاي آسيبرسان در فضا مجازي و حتي سطح شهر بررسي و در صورت سلامتي کالاي مورد نظر اجازه تبليغات داده شود، اما باز هم با حجم بسياري از تبليغاتي در فضاي مجازي مواجه هستيم که جان مردم را هدف قرار داده است.
تناسباندام و بازار طلايي
عباس محمودي کارشناس حوزه سلامت در اين زمينه به ايرنا ميگويد: حجم بسيار زيادي از تبليغات آنلاين محصولات و خدمات سلامت، به محصولات و خدمات تناسباندام ارتباط دارد زيرا يکي از جذابترين حيطهها بهخصوص براي مخاطبان نوجوان و جوان کشور است. بازار ارائه خدمات چاقي و لاغري به خصوص رژيم هاي غذايي بسيار داغ است. اين کارشناس حوزه سلامت اضافه ميکند: زماني که مثلا متخصص آي تي که مهارت تخصصي خود در فضاي مجازي و در جذب مخاطب را به ارائه رژيمهاي درماني که در آن هيچ دانشي ندارد، اختصاص داده، ضمن سوءاستفاده از دانش تخصصي خود مسئول صدمات جبرانناپذيري است که به سلامت افرادي وارد ميشود که به گفتههاي او به دليل ناآگاهي اعتماد کردهاند. وي ميافزايد: بهعنوان مثال ديگر مربي ورزشي که هيچ تخصص و اطلاعي از الفباي رژيم و برنامه غذايي ندارد و براي مراجعان نوجوان و جواني که به صفحه او مراجعه کردهاند بدون هيچ عذاب وجدان و غيرمتعهدانه برنامه غذايي و مصرف مکملهاي مختلف تجويز ميکند در بروز آسيبها و صدمات ناشي از برنامه غلط غذايي مقصر و مسئول است و چهرههاي هنرمند و افراد محبوب در شبکههاي اجتماعي هم که اصولا در اين حراج سلامت، جاي خود را دارند. محمودي اظهار ميدارد: اينکه فردي به خود اجازه ميدهد بدونداشتن دانش تخصصي در حوزه سلامت، در فضاي مجازي جولان دهد و در عرصه خدمات سلامت فعاليت کند، نشاندهنده ضعف مفرط نظارتها در فضاي مجازي نيز است. وي تصريح ميکند: اين يک نياز جدي است که مسئولان با کنترل و نظارت بيشتري بر تبليغات و فعاليتهاي حوزه فضاي مجازي مرتبط با سلامت رسيدگي کنند و با خاطيان برخورد قاطعانهاي داشته باشند، البته فقط به وسيله اقدامات قهري نميتوان اين مشکل را کم کرد، زيرا بخش بزرگي از مسئوليت اين فعاليتهاي مضر براي سلامت جامعه متوجه متخصصاني است که دانشآموختگان اين تخصصها، اما منفعل هستند و هيچ اقدام آموزشي و آگاهکنندهاي براي کاربران خواستار چنين خدماتي در فضاي مجازي ندارند و در غيبت آگاهيبخشي اين گروه از متخصصان است که اين فعاليتها ميتواند زمينه فعاليت و گسترش در فضاي مجازي را پيدا کند. محمودي ميافزايد: نوجوانان و جوانان، بيشتر از ساير گروههاي جامعه در معرض تبليغات پزشکي در فضاي مجازي قرار دارند، اگر تا ديروز فقط تبليغات پزشکي، محدود به بيلبوردها و پلاکاردها ميشد، اما حالا رفته رفته، بساط اين تبليغات به فضاي مجازي کشيده شده است. وي ميگويد: اينکه فردي به خود اجازه ميدهد بدون داشتن دانش تخصصي در حوزه سلامت، در فضاي مجازي جولان دهد و در عرصه تبليغات پزشکي فعاليت کند، نشاندهنده ضعف نظارتها در فضاي مجازي است و علاوه بر فضاي مجازي، تبليغات حوزه پزشکي در شبکههاي ماهوارهاي نيز مشکل ساز شده، انواع و اقسام فرآوردههاي دارويي و همچنين خدمات پزشکي در شبکههاي ماهوارهاي تبليغ ميشود و هيچ برخورد قطعي با اينگونه تبليغات گمراهکننده صورت نميگيرد.
شاغلان پزشکي مجاز به تبليغ هستند
فربد رهنما مدير کل نظارت سازمان نظام پزشکي کشور نيز در اين زمينه ميگويد: فقط شاغلان حرفه پزشکي و وابسته ميتوانند با مراجعه به سازمان نظام پزشکي و اخذ مجوزهاي قانوني، نسبت به تبليغ در فضاي مجازي به ويژه در اينستاگرام اقدام کنند. وي با اشاره به برخي تبليغات خارج از عرف در حوزه سلامت و امور پزشکي در فضاي اينستاگرام، ادامه ميدهد: در حال حاضر دغدغه اصلي نظارتي ما تبليغات غيرمجاز امور پزشکي در فضاي مجازي بهويژه اينستاگرام است که البته بخشي از آن توسط افراد و مراکز فاقد صلاحيت انجام ميشود و اين تبليغات ميتواند موجب بروز مشکلات عديدهاي از جمله القاي خدمات شود که در راستاي رسالت حرفهاي جامعه پزشکي نيست. رهنما با تاکيد بر اينکه مرجع صدور مجوز تبليغات، سازمان نظام پزشکي محل تبليغ است که پس از انجام کارشناسي و دريافت تعرفه مصوب اقدام به صدور مجوز تبليغات ممهور به مهر برجسته ميکند، تصريح ميکند: فضاي مجازي تحتشمول دستورالعمل تبليغات سازمان نظام پزشکي است به اين معني که اگر فردي بخواهد در فضاي مجازي اقدام به تبليغات دارويي، آرايشي، بهداشتي يا امور پزشکي کند، موظف به اخذ مجوز از سازمان نظام پزشکي است. وي ميگويد: تبليغ در تمام شبکههاي اجتماعي فضاي مجازي، مشمول قانون و نظارت مستقيم سازمان نظام پزشکي است و اگر پزشکي بخواهد در فضاي اينستاگرام تبليغ کند، بايد مطابق قانون با مراجعه به سازمان نظام پزشکي منطقهاي که کار ميکند، درخواست مجوز تبليغات کند.
