دلار؛ طلا و سکه را بالا کشید
تثبيت نرخ دلار در کانال 11 هزار تومان و پيروي طلا و سکه از بازار ارز، باعث شده بود تا بسياري از کارشناسان حداقل تا آبان ماه روند کاهشي طلا و سکه بهترتيب تا 300 هزار تومان و چهار ميليون تومان پيشبيني کنند. البته روند حرکتي اين فلزات گرانبها هم بهگونهاي بود که انتظاري غير از اين، نامتعارف به نظر ميرسيد؛ چراکه اقتصاددانان هم مانند برخي از مقامات دولتي تا صبح جمعه، 25 آبان 1398، از اصلاح نرخ بنزين خبر نداشتند تا اين عامل را در تحليلهاي خود جاي دهند. هر چند امروز مسئولان کشور بر تخليه هيجانات تورمي ناشي از افزايش قيمت بنزين تاکيد ميکنند، اما هرگز نميتوان نقش اين تصميم را در نوسانات بازار ارز، طلا و سکه در پايان سال ناديده گرفت.
رواج سکههاي تقلبي
طي سالهاي گذشته افزايش تقاضاي نوروزي براي خريد طلا بود که بازار طلا و سکه را دستخوش تحول ميکرد. به هر حال علاقه گروههاي مختلف جامعه براي استفاده از طلا و استفاده از انواع سکه براي عيديدادن تقاضا را در يک ماه منتهي به سال جديد بالا ميبُرد و با پيشيگرفتن تقاضا از عرضه طبيعي است که قيمتها هم افزايش پيدا کند. در اين بين جواناني هم که قصد ازدواج دارند، معمولا عيد نوروز را زمان مناسبي براي برپايي جشن ميدانند؛ متاسفانه چند سالي است که عدهاي کادودادن سرويس طلا را به يک اجبار تبديل کردهاند و آن را بهعنوان سنت ايراني جا ميزنند؛ گذشته از مسائل ضدفرهنگي اين موضوع، همين امر نيز بهعنوان عامل ديگري براي رشد تقاضا در شبهاي عيد تبديل ميکند. با اين حال اين قبيل اتفاقات در سالهاي گذشته شکل مقطعي داشتند و همه ميدانستند که با عاديشدن شرايط، قيمتها هم فروکش ميکنند. حال شرايط در سال جاري بهگونهاي ديگر رقم خورده است. طبق پرسوجوييهايي که از فعالان صنف طلافروشي انجام شد، در روزهاي اخير تقاضا نهتنها روند افزايشي نداشته، بلکه عدهاي از طلافروشان از کسادي بازار گلايه دارند. به نظر ميرسد با کاهش قدرت خريد مردم و البته حضور سفتهبازان در بازارهاي ديگري نظير مسکن، خودرو و بورس امسال بازارهاي طلا و سکه شرايط متفاوتتري را نسبت به روزهاي مشابه سال قبل تجربه ميکنند، اما اين کاهش تقاضا هم تاثيري بر پايينآمدن قيمتها ندارد. با توجه به روندي که دلار از هفتههاي قبل آغاز کرده، طلا و سکه هم در تلاش هستند تا به دلار اجازه سبقت ندادند. به همين دليل اين روزها شاهد ورود ارز، سکه و طلا در اتوباني بدون سرعتگير هستيم. دلار که روز گذشته در صرافيهاي مجاز بانکي به 14 هزار و 200 تومان رسيد، قيمت طلا و سکه را هم بهترتيب تا 540 هزار و 200 و پنج ميليون و 263 هزار تومان بالا برد. البته شرايط حاکم بر بازار جهاني هم در تاختوتاز طلا و سکه بيتاثير نيست. ديروز اونس جهاني طلا نسبت به روز دوشنبه چهار دلار افزايش داشت که افزايشي چشمگير طي يک روز به حساب ميآيد. با اين حال مشخص نيست که چرا در چنين شرايطي عدهاي از مسئولان صحبت از وجود حباب در قيمت سکه و طلا ميکنند، در حالي که گزارشهاي ميداني نشان ميدهد حباب سکه منفي هم شده است. اين مسئولان يا اطلاعات ناقصي در اين زمينه دارند و يا باز هم قصد دارند با عوامفريبي آرامش حبابي در بازار حاکم کنند. در همين زمينه روز گذشته رئيس کميسيون طلا و جواهر اتاق اصناف با تاکيد بر خاليبودن بازار از مشتري، اعلام کرد که حباب سکه به منفي 10 هزار تومان رسيده است. محمد کشتيآراي با هشدار نسبت به رواج سکههاي تقلبي گفت: با اوجگيري قيمتها شاهد رواج سکههاي تقلبي در بازار هستيم. او به دنبال اين اتفاقات از شهروندان خواست تا تنها از واحدهاي داراي جواز فروش سکه و طلا، خريد کنند.
نه تحريمها توفيق است و نه خروج کرهايها فرصت
در شرايطي که مسئولان اصلي ساماندهي بازار ارز از قبيل رئيس کل بانک مرکزي و وزير امور اقتصادي و دارايي اين روزها نسبت به کاهش نرخ ارز بيش از حد خوشبين هستند، اما اين بازار بدون اعتنا به صحبت دولتمردان روند صعودي خود را طي ميکند و حتي نرخها در ساير بازارهاي مالي را هم بالا ميبرند. اتفاقي که بسياري از کارشناسان را بر آن واداشته تا از همين حالا درباره اوجگيري سکه در سال آينده سخن بگويند و نرخ دلار را بين 15 هزار تا 18 هزار تومان پيشبيني کنند. بنابراين پرسشي که مطرح ميشود، اين است که ريشه خوشبيني دولتمردان کجاست؟ آيا آنها صرفا به دنبال تزريق اميد واهي به جامعه هستند يا برنامهاي در سر دارند که با اين اطمينان انتظار کاهش نرخ را در بازار به وجود ميآورند؟ مشخصا عبدالناصر همتي و فرهاد دژپسند بهعنوان اصليترين چهرههاي تصميمگير در حوزه اجرايي اقتصاد بهخوبي بر اين موضوع واقف هستند که تکتک واژههايشان بازارها را تحت تاثير قرار ميدهد. از اين رو نهتنها اين دو شخص، بلکه همواره وزراي اقتصاد و روساي کل بانک مرکزي سعي دارند با احتياط بيشتري درباره وضعيت بازارها سخن بگويند که شايد بتوان از اين امر بهعنوان اصليترين دليل خوشبيني آنها ياد کرد. در ديگر سو، اين روزها صحبتهاي جدي از رفع يا کاهش تحريمها تحريمها به گوش ميرسد. شايد دولتمردان از اتفاقاتي در آينده خبر دارند که هنوز به رسانهها و مردم مخابره نشده است. خوشبيني و اميدواري به آينده و رفع تحريمها قطعا تاثير مثبتي بر شرايط اقتصادي کشور دارد، اما آنچه امروز ميتواند بهعنوان منجي اقتصاد ايران عمل کند، تنها يک اتفاق است؛ يعني توليد. تا زماني که تمرکز دولت، مجلس و مجموعه حاکميت بر رونق واقعي بخش مولد اقتصاد نباشد، اين بازارهاي غيرمولد و سوداگرانه هستند که کل سرمايه را به سمت خود ميکشند. متاسفانه در شرايط امروز اقتصاد، بهجاي عمل، فقط شعارهايي به گوش ميرسند که همان شعارها فضاي کسبوکار ايران را احاطه کردهاند. يک روز تحريم را توفيق اجباري ميدانند و روز ديگر خروج سامسونگ و ال.جي را فرصتي براي ميداندهي به توليدکنندگان داخلي ميدانند؛ اما درعمل هر روز شاهد کوچکشدن کيک اقتصاد ايران هستيم؛ در اين صورت حتي رفع تحريمها هم نميتواند بهعنوان دستاندازي در مسير اوجگيري نرخ طلا و سکه عمل کنند.
