دیپلماسی؛ کلید قفل اقتصاد در سال 99
در سالجاري بزرگترين مانع توسعه فضاي کسب و کار، ديپلماسي خارجي بود که شرايط را براي فعالان اقتصادي خيلي سخت کرد. سياست منطقهاي نيز به همين ترتيب بود، صادرات ما به شدت دچار مشکل شد و بحث تخصيص ارز شرايط را خيلي براي صادرکنندگان سخت کرد. اگر قرار باشد ما در سال آينده هم بر همين منوال پيش برويم، يعني نتوانيم روابطمان را با کشورهاي مهم اقتصادي تقويت کنيم، بحث پالرمو و FATF هم مشخص نشود، اقتصادمان قفل خواهد شد و فکر نميکنم ديگر اميدي به بهبود اقتصاد در سال 99 باقي بماند. بنابراين سال آينده، سال بسيار سختي خواهد بود، اگر مشکل برجام حل نشود و اگر مشکل FATF باقي بماند. پس در صورت تداوم شرايط فعلي، اقتصاد ما لطمات جديتري ميبيند، چون نميتوانيم نفت بفروشيم و بازارهاي صادراتي به روي ما بسته است. اينکه گفته ميشود سال گذشته به دليل التهابات اقتصادي و سوءظني که از ديرباز از سوي دولتمردان ديده شده، فعالان اقتصادي و کارآفرينان زيادي از کشور خارج شدهاند و امسال نيز به دليل وقوع برخي اتفاقات، اين روند شدت گرفته است. به اعتقاد من، خيلي از اينها نه اينکه کار در کشور ما وجود ندارد يا شرايط کسب و کار سخت است، از کشور خارج ميشوند، چون در دوران جنگ که همه اين سختيها وجود داشت اما مردم کمتر مهاجرت ميکردند، بلکه امروز شرايط اجتماعي يعني نابسامانيهاي اجتماعي که وجود دارد و بالاتر از همه اينها نااميدي که بهويژه بين جامعه جوان تحصيلکرده ما رسوخ کرده، باعث شده است که مردم به فکر مهاجرت باشند. خيلي از کساني که مهاجرت ميکنند ممکن است مهارت خاصي هم نداشته باشند اما به دليل اينکه نااميد هستند و چشماندازي مثبتي را براي اوضاع اجتماعي و اقتصادي کشور نميبينند، مهاجرت ميکنند. ما تا زماني که شرايط اجتماعي کشور را بهبود نبخشيم، به اتحاد و وحدت نرسيم به مردم احترام نگذاريم و به خواستههاي آنها گوش نکنيم، ممکن نيست که دوباره بتوانيم به رونق اقتصادي برسيم. اقتصاد وابسته به سياست و اجتماع است؛ اگر ميخواهيم اقتصادمان شکوفا شود بايد شرايط اين دو را سامان ببخشيم. به نظر ميرسد اگر توجهي به ديپلماسي نشود، وضع براي سال 99 بدتر هم خواهد شد. عدهاي به طور مرتب ميگويند اين شرايط ربطي به ديپلماسي ندارد ولي من ميگويم ارتباط قوي وجود دارد. خيلي از صنايع ما وابسته هستند و ما بدون اينکه نفت بفروشيم اصلا نميتوانيم نفس بکشيم. اقتصاد ما وابسته به نفت است و شرايط به گونهاي است که الان اين حوزه با محدوديتهاي زيادي مواجه شده و بسياري از پروژههاي ملي ما به همين دليل زمينگير شده است. بنابراين، اگر وضع ديپلماسي ما درست نشود اميدي به سال 99 نيست.
