سیاست ایران و اروپا تا انتخابات آمریکا تغییر نمیکند
آرمان ملي- حسين لطفالهي: وضعيت ايران و اروپا به نوعي ثبات و توازن نسبي رسيده است که بر اساس آن امکان حراست از برجام دست کم تا انتخابات آمريکا دور از ذهن نيست. اروپاييها اعلام کردهاند که به سمت فعالسازي بند 37 توافق هستهاي نخواهند رفت و پيگيري بند 36 را نيز تا زمان نامشخص تمديد خواهند کرد. «آرمان ملي» در گفتوگو با عبدالرضا فرجي راد، سفير اسبق ايران در نروژ و مجارستان به بررسي اين مسأله پرداخته است. او ميگويد انتخابات آمريکا يکي از مولفههاي تعيين کننده در آينده برجام است و کشورهاي اروپايي منتظرند تا نتايج اين انتخابات روشن شود. اين گفتوگو را در ادامه ميخوانيد:
به گفته رئيسجمهور کشورهاي اروپايي رسما اعلام کردهاند که به سمت استفاده از مکانيسم ماشه يا همان اسنپ بک عليه ايران نخواهند رفت. به عقيده شما اين وضعيت که از يک سو دو طرف تعهداتشان را اجرا نميکنند و از ديگر سو ايران مشمول تحريم است تا چه زماني ادامه خواهد يافت؟
من فکر ميکنم اين وضعيت تا زمان روشن شدن نتايج انتخابات رياست جمهوري سال 2020 آمريکا ادامه خواهد داشت. پيشتر عموم تحليلها بر آن بود که برجام در حال فروپاشي قطعي است و کشورهاي اروپايي به سمت اعمال مکانيسم ماشه عليه ايران حرکت ميکنند. گذشت زمان اما نشان داد که اين تحليل صحيح نيست و اروپاييها نميخواهند همراه با ترامپ در مسير نابود کردن برنامه جامع اقدام مشترک گام بردارند. آمريکا از زمان خروج از برجام به کشورهاي اروپايي فشار ميآورد که اين توافق را کنار بگذارند و با ارجاع پرونده جمهوري اسلامي ايران به شوراي امنيت سازمان ملل متحد، قطعنامهها و تحريمهاي بينالمللي را عليه ايران دوباره فعال کنند. اما عدم تمايل اروپا به قدم گذاشتن در اين مسير سبب شد که اين اتفاقات رقم نخورد و با گذشت بيش از يک سال و نيم از خروج ايالات متحده توافق هستهاي 2015 همچنان پابرجا باشد.
چرا اروپاييها به رغم تهديدهاي آمريکا تمايل نداشتند که برجام از بين برود؟
علت اول آن است که اروپا ميخواهد ببيند در انتخابات آمريکا چه شرايطي رقم ميخورد و چه کسي در اين رقابت پيروز خواهد شد. اگر پيروز انتخابات کسي جز ترامپ باشد و دموکراتها بتوانند پيروز شوند، طبق وعدهشان به برجام بازخواهند گشت و ايران نيز اعلام کرده است که آمريکا ميتواند به چارچوب 1+5 بازگردد. بنابراين ميتوان اميد داشت که مسائل حل و فصل شده و برجام دوباره اجرايي شود. اگر ترامپ باقي بماند نيز تکليف روشن ميشود و دو طرف خواهند دانست که در چهار سال آينده نيز بايد تصميم جديدي را اتخاذ کنند. علت دوم به تبعات تشديد تنش در منطقه خاورميانه بازميگردد. به عقيده اروپاييها اگر آنها بخواهند با ترامپ همراه شوند، تنشها به صورت فزايندهاي افزايش خواهد يافت و تبعات اين تنش، دست کم گسيل شدن سيل مهاجران به سوي اروپا خواهد بود.
با توجه به اينکه ايالات متحده هرروز تحريمهاي جديدي را عليه ايران وضع و اعمال ميکند، شرايط کنوني تا زمان برگزاري انتخابات ايالات آمريکا ميتواند ادامه داشته باشد و کنترل شود؟
تصور من اين است که راهي جز اين پيش روي ايران وجود ندارد و در نتيجه سياست جمهوري اسلامي در قبال آمريکا تغيير نخواهد کرد. نه مذاکرهاي صورت ميگيرد و نه توافقي جديد در کار است. ايران بايد اين روند را تحمل کند و در کنارش به مذاکره با اروپا ادامه دهد. ايران ميتواند تلاش کند در مذاکره يا حتي اعمال فشار به اروپا آنها را وادار به اجراي تعهدات برجامي کند تا گشايشهايي در عرصه اقتصادي حاصل شود.
اختلاف نظرهايي ميان بورل و سران کشورهاي فرانسه، آلمان و انگلستان وجود دارد. بورل از لزوم پذيرش تعهدات اروپا سخن ميگويد و در مقابل لودريان ايران را به اجراي تعهدات ميخواند. اين اختلاف نظر ناشي از چيست؟
لندن، برلين و پاريس معتقدند که اروپا قادر به تحمل هزينههاي ناشي از اجراي تعهدات در مقابل ايران نيست و نميتواند با آمريکا مقابله کند. مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا اما معتقد است که تعهدي داده شده و بايد تحت هر شرايطي اروپا براي اجراي اين تعهدات تلاش کند. اختلاف اصلي بورل با سران تروئيکاي اروپايي از همين جا آغاز ميشود. آقاي بورل يک قدم جلوتر است و به اجراي تعهدات در قبال ايران اصرار دارد اما کشورهاي اروپايي حاضر به انجام اين کار نيستند. اين اختلاف نظر در گذشته نيز وجود داشت و خانم موگريني ميکوشيد تا کشورهاي اروپايي را قانع کند تعهداتشان در قبال ايران را اجرا کنند اما موگريني چندان عقايد خود را علني نميکرد.
در آمريکا استقبال از سندرز افزايش يافته و آراي بايدن شکسته شده، با توجه به اين روند آيا فکر ميکنيد دموکراتها ميتوانند در مقابل ترامپ عرض اندام کرده و او را شکست دهند تا اميدها براي حفظ برجام زنده شود؟
اگر شرايط به همين صورت ادامه يابد و برني سندرز به عنوان کانديداي نهايي حزب دموکرات در مقابل دونالد ترامپ قرار گيرد، رقابتي نزديک ميان اين دو شکل خواهد گرفت و امکان پيروزي دموکراتها وجود دارد. به عقيده من اگر سندرز کمي نگرانيهاي جناح مرکزگراي حزب دموکرات را بر طرف کند، شانس خوبي براي مقابله با ترامپ و شکست دادن او خواهد داشت.
