نارضایتی ایران از بیعملی اروپا
آرمان ملي- محمدحسين لطفالهي: مسأله برجام همچنان يکي از اصليترين موضوعات در حوزه تأمين صلح و امنيت در جهان است و مذاکرات بسياري در حاشيه کنفرانس مونيخ پيرامون حفظ اين توافق جريان دارد. در همين راستا روز گذشته جوزپ بورل، مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا ديدارهايي را با وزراي امور خارجه دو کشور چين و روسيه داشت و به گفته بورل، محور اصلي اين مذاکرات بررسي راهکارهاي حفظ برنامه جامع اقدام مشترک بود. او همچنين در حاشيه اين نشست با اتخاذ مواضعي منطقي پيرامون مسأله ايران تصريح کرد که «اروپا بايد قبول کند که درايفاي مسئوليت برجامي خود موفق نبوده است». هماهنگ کننده ارشد سياست خارجي اتحاديه اروپا گفت: «برجام محدود به تعهدات هستهاي ايران در قبال امضاکنندگان نيست و کشورهاي طرف اين توافق هم تعهدات اقتصادي در قبال ايران داشتهاند. بورل در بخش ديگري از سخنانش با اشاره به طرح فرانسه براي برقراري تامين و کنترل امنيت تنگه هرمز اين طرح را فاقد وجاهت لازم براي رسيدن به اجماع در اتحاديه اروپا دانست و در ادامه يادآور شد بنا بر همين دليل که برخي از کشورهاي عضو اتحاديه اصولا فاقد نيروي دريايي براي اعزام نيرو هستند اين پيشنهاد پاريس بازبيني شد و عمليات کنترل ترافيک در سطح هفت کشور اروپايي و بدون پرچم اتحاديه اروپا در منطقه مزبور درحال اجراست. به رغم آنکه اروپاييها تلاش زيادي را براي همگامي نظرات خود در عرصه سياست خارجي داشتهاند اما تمام کشورهاي اروپايي نظراتي يکسان با مسئول سياست خارجي اتحاديه ندارند و اختلافاتي در اين زمينه وجود دارد که گاهي بروز ميکند. بورل در همين زمينه اذعان کرد: «اتحاديه اروپا توان استفاده از زبان قدرت را ندارد در حالي که ايالات متحده آمريکا از زبان قدرت استفاده ميکند چرا که قادر به انجام اين کار است». ايران نيز به عنوان يکي از طرفهاي برجام اعلام کرده که عملکرد اروپا در اين زمينه تاکنون رضايت بخش نبوده است.
ديدار ظريف با طرفهاي برجامي
طي کنفرانس امنيتي مونيخ، جمهوري اسلامي ايران نيز نقش اثرگذار و تعيين کنندهاي داشت و وزير امور خارجه تلاش کرد تا گامهايي را در راستاي حفظ توافق هستهاي بردارد. ظريف در مونيخ ديدارهايي را با وزراي امور خارجه چين، روسيه، آلمان و فرانسه داشت و شرايط اين کشورهاي عضو برجام و تعهداتشان در قبال ايران در گفتوگوهاي ميان طرفين مورد بررسي قرار گرفت. در ديداري که ميان وزير خارجه ايران و ژان ايو لودريان روز يکشنبه برگزار شد، محمدجواد ظريف با اشاره به همين موضوع تصريح کرد: «مسيري که اروپا پيش گرفته کمکي به حل مشکلات نميکند و تنها راه درست، بازگشت اروپا به انجام تعهدات ذيل برجام است». وزير امور خارجه فرانسه نيز با ابراز نگراني از نقض توافق هستهاي از سوي ايران گفت: «به ظريف تصميم فرانسه درباره ادامه کاهش تنش در منطقه خليج فارس را ابلاغ کرديم». دستگاه ديپلماسي فرانسه نيز در توئيتي درباره اين ديدار به دو محور بحث شده، اشاره کرد و نوشت که قصد فرانسه براي تنشزدايي در خليج فارس و نگراني اين کشور از نقض برجام از سوي ايران در اين ديدار مطرح شد. فرانسه به جزئيات بيشتري درباره اين ديدار و صحبتهاي مطرح شده اشارهاي نکرد.
آينده ايران و اروپا؟
با وجود اينکه اختلافاتي جدي ميان ايران، اتحاديه اروپا و کشورهاي اروپايي عضو برجام پيرامون عمل به تعهدات وجود دارد، تمامي اعضاي توافق هستهاي در يک نقطه اشتراک نظر دارند: «فروپاشي توافق هستهاي بدون وجود يک جايگزين قابل تأمل، جهان را ناامنتر خواهد کرد»؛ مسالهاي که هم از زبان سران کشورهاي E3 و هم از زبان سران چين و روسيه شنيده شده و نشان از آن دارد که ارادهاي در راستاي کنار گذاشتن برجام وجود ندارد. نگاهي به صحبتهاي هماهنگ کننده ارشد اتحاديه اروپا نيز نشان ميدهد که کشورهاي اروپايي بر سر تمديد نامحدود فرايند سازوکار حل اختلاف اتفاق نظر دارند. بنابراين همانطور که رئيسجمهور طي نشست خبري روز يکشنبه مطرح کرد، دست کم در کوتاهمدت هيچ کدام از طرفهاي اروپايي برجام به سوي فعالسازي بند 37 توافق هستهاي نخواهند رفت.
