غرب علیه غرب

آرمان ملي: کنفرانس امنيتي مونيخ در حالي برگزار مي‌شود که از يک سو آمريکايي‌ها مي‌کوشند تا راهي براي تحميل سياست‌هاي يکجانبه خود به کشورهاي اروپايي بيابند و در مقابل کشورهاي اروپايي به سرزنش سياست‌هاي آمريکا در جهان مشغولند؛ وضعيتي که نشان از شکاف عميق در نگاه سياسي بازيگران دو سوي آتلانتيک است. در همين راستا رئيس‌جمهور آلمان در اولين روز برگزاري اين کنفرانس آمريکا، روسيه و چين را عاملان «ناامني» در جهان خواند. با اشاره به آنچه رقابت «قدرت‌هاي بزرگ» خوانده مي‌شود گفت که اين رقابت‌‌ها مي‌تواند خطر مسابقه تسليحات هسته‌اي تازه‌اي را در جهان باعث شود. اشتاين‌ماير در سخنان خود از رويکرد سه قدرت بزرگ در امور جهاني ابراز تاسف کرد و بدون نام بردن از دونالد ترامپ، رئيس‌جمهوري ايالات متحده آمريکا و با انتقاد از شعار «آمريکا را دوباره بزرگ سازيم» گفت: «بزرگ سازيم حتي به قيمت تضعيف همسايگان و شرکا». رئيس‌جمهوري آلمان در انتقاد از آمريکا گفت که «ايالات متحده آمريکا به‌عنوان نزديکترين متحد ما و در دولت کنوني‌اش، ايده جامعه جهاني را رد مي‌کند». او همچنين با انتقاد از روسيه گفت: «روسيه بار ديگر از نيروي نظامي و تغيير خشونت بار مرزها در قاره اروپا به‌عنوان ابزار سياسي استفاده مي‌کند». اشتاين‌ماير همچنين خواستار يک سياست واحد اروپايي در قبال روسيه شد و گفت که سياست اروپا در قبال روسيه «فقط به بيانيه‌هايي براي محکوميت روسيه يا تحريم محدود نمي‌شود». اين انتقادها به زبان تندتري از سوي وزير امور خارجه آلمان نيز مطرح شد و هايکو ماس دوران فعاليت آمريکا به عنوان پليس جهاني را «پايان يافته» عنوان کرد. او زماني که آمريکا در آن همانند پليس جهان رفتار مي‌کرد، به پايان رسيده و مراکز تصميم‌گيري درباره بسياري از اختلاف‌نظرها تغيير کرده و برخي از آنها به عنوان مثال سوريه و افغانستان، به روسيه منتقل شده‌اند اما آينده خاورميانه در آستانه يا سوچي و نه ژنو يا نيويورک تعيين مي‌شود. ماس اظهار کرد: بدون توجه بيشتر و مشارکت قوي‌تر اتحاديه اروپا در حل اختلافات در ليبي، اين کشور در نهايت به سوريه دومي تبديل خواهد شد. وزير خارجه آلمان با اشاره به اينکه توجه به مساله ليبي به دليل درس گرفتن از اشتباهات درگيري‌ سوريه زياد است، گفت: فکر مي‌کنم تحولات بسياري که در طول سال‌هاي گذشته در سوريه رخ داده‌اند، بدون مشارکت غرب بوده‌اند. ماس همچنين اعلام کرد که آلمان با سياست «فشار حداکثري» موافق نيست و در موضوع خاورميانه سياست «تنش زدايي» را دنبال مي‌کند.

تلاش براي چرخاندن انتقادات به شرق

مايک پمپئو که اين روزها به سبب معرفي همسرش به عنوان دستيار ارشد وزير امور خارجه آمريکا، در کشورش مورد انتقاد قرار گرفته است، در سخنراني خود تلاش کرد تا پيکان انتقادات را از آمريکا به سمت کشورهاي شرقي نظير روسيه، چين و ايران بازگرداند. او طي سخنراني در حاشيه اين نشست گفت: «اين سومين سفر من در چهار ماه گذشته به آلمان است. پيشتر در ماه نوامبر براي سالگرد فرو ريختن ديوار برلين به اين کشور سفر کرده بودم. به ياد دارم که وقتي آزادي پيروز شد، ديديم که مردم جداشده با يکديگر متحد شدند. مردم آلمان شرقي مي‌دانستند اين اشغال از بين رفته است». وي گفت: «ناتو در حال فروپاشي نيست و غرب دارد پيروز مي‌شود». پمپئو در ادامه افزود: «ما در اين راه با تروريسم جهاني روبه‌رو بوديم در حال حاضر نيز با حزب کمونيست چين مواجه هستيم». وزير خارجه آمريکا در ادامه مدعي شد: «ارتش‌ سايبري ايران نيز در خاورميانه دست به اقدام‌هاي تخريب‌گر مي‌زند. مردم ايران، عراق و لبنان حکومتي درستکار مي‌خواهند. مساله عدم احترام به حاکميت کشورها باعث مي‌شود که ثبات به خطر بيفتد. عدم احترام به حاکميت کشورها، آزادي را زير سؤال مي‌برد». پمپئو ادعا کرد: «اجازه نمي‌دهيم که ايران از ابزارهاي مالي خود براي تامين تروريسم استفاده کند. جلوي تجارت‌هاي ناعادلانه چين را نيز خواهيم گرفت. به اوکراين براي بازسازي خود کمک مي‌کنيم. در زمينه حملات سايبري نيز به ديگر کشورها کمک مي‌کنيم. به دوستان اروپايي‌ام مي‌گويم که مبلغ يک ميليارد دلاري را براي کمک به بخش‌هاي خصوصي و انرژي اختصاص مي‌دهيم. اين بخشي از اقدام‌هاي آمريکاست که همگي در راستاي رهبري جهان پيش گرفته است».

دفاع قاطع ظريف از مواضع ايران

وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران نيز روز شنبه در اين کنفرانس امنيتي به سخنراني پرداخت. او به کشورهاي عرب حاشيه خليج فارس گوشزد کرد که امنيت خليج فارس از درون منطقه تأمين مي‌شود، نه با اتکا به آمريکا. ظريف گفت: «فکر مي‌کنم رئيس‌جمهور [دونالد] ترامپ مشاوران خوبي نداشته است. او از زمان خروج از برجام منتظر بود تا حکومت ما فروبپاشد. در آن زمان جان بولتون به او مي‌گفت که ايران ظرف چند ماه به زانو در مي‌آيد». وزير امور خارجه تلويحا به نقش «مايک پمپئو» در ترور سردار «قاسم سليماني» اشاره کرد و گفت او اکنون تلاش مي‌کند رفتار بولتون را تقليد کند و به همين دليل هم پيشنهاد ترور سردار سليماني را به ترامپ داد. ظريف با بيان اينکه در دوران مذاکرات هسته‌اي او و «جان کري» وزير خارجه وقت آمريکا حتي بيش از خانواده خود با يکديگر بوده‌اند، گفت: «کري يک فرد نبود، وزير خارجه ايالات متحده بود، من با جان‌کري مذاکره نمي‌کردم، با وزير خارجه ايالات متحده مذاکره مي‌کردم». او گفت با وجود آنکه آمريکا آن توافق را امضا کرده و شوراي امنيت سازمان ملل متحد هم آن را تأييد کرده بود، اما ترامپ ناگهان تصميم گرفت که از توافق هسته‌اي با ايران خارج شود، چراکه اين توافق در دوره «باراک اوباما» رئيس‌جمهور سابق به دست آمده بود. ظريف با بيان اينکه ايران حاضر به مذاکره دوباره بر سر برجام نيست، گفت: «شما يک اسب را دو بار نمي‌خريد». و سپس توضيح داد که ايران در «پاسخ به يک اقدام نظامي، يک اقدام نظامي» انجام داده است. اما ترور فرماندهان عراقي تبعاتي از سوي مردم همان کشور خواهد داشت، چراکه مردم عراق مردم عزتمندي هستند. وي اشاره کرد که ترامپ اکنون با رونمايي از طرح به اصطلاح «معامله قرن» مردم منطقه را خشمگين کرده است. اگر در اين ميان خشونتي رخ دهد، مسئوليت آن بر عهده ايران نيست. همينطور، اگر عراقي‌ها به ترور ده‌ها نفر از مردم اين کشور توسط آمريکا پاسخ دهند، مسئوليت آن با ايران نيست، چراکه عراقي‌ها براي پاسخ به آمريکا، به ايران نيازي ندارند.