مدیریت بحران در بحران!

ایران در زمره چهار کشور نخست حادثه‌خیز جهان قرار دارد و جزو کشورهای پرخطر محسوب می‌شود که سالانه ده‌ها حادثه طبیعی و پرخطر را تجربه می‌کند. امروز بیش از 95‌درصد مساحت کشور در معرض زلزله، سیل و کم آبی قرار دارند و در حوادث یک ماه اخیر مانند سیل استان سیستان و بلوچستان و بارش برف و کولاک و سقوط بهمن در استان‌های شمالی بیش از پیش نقش مدیریت بحران کشور در مبارزه با بلایای طبیعی اهمیت یافته است. متاسفانه سازمان مدیریت بحران کشور طی سال‌های اخیر به وظیفه سازمانی خود در رابطه با این بلایا به‌درستی عمل نکرده و در خصوص مدیریت بحران شهری و روستایی و همچنین مدیریت بحران اقلیمی در مناطق پرخطر ضعف‌ها و کاستی‌های داشته است و نقش خود را در پیش بینی و پیشگیری از حوادث ناشی از بلایای طبیعی را فراموش کرده است. طی سال‌های اخیر بسیاری از بلایای طبیعی که به‌راحتی قابل کنترل بوده‌اند که متاسفانه به‌دلیل سهل انگاری باعث حوادث غیرقابل کنترل شده‌اند که حوادث غیرقابل کنترل و غیرقابل جبرانی را برای مردم را رقم زده‌اند. سازمان مدیریت بحران کشور و ادارات تابعه آن در استان‌های گرفتار بلایای طبیعی تاکنون قادر نبوده‌‌اند از همه امکانات یک شهر یا منطقه در زمان بحران از تخصص‌های مورد نیاز بهره بگیرد. البته مدیریت بحران فقط منوط به اقدامات حین وقوع بحران نیست و شامل قبل و بعد از حادثه نیز می‌شود. در واقع اهمیت مدیریت بحران قبل از وقوع بحران بسیار حیاتی‌تر از اقدامات بعدی است. اگر دقیق‌تر به مسأله نگاه کنیم، می‌بینیم در صورتی که مدیریت بحران، در مرحله اول و دوم (قبل از وقوع حادثه)‌، برنامه‌ریزی و اقدامات لازم را پیش بینی و اجرا کرده باشد، می‌تواند به راحتی و درستی مراحل سوم (حین بحران) و چهارم (بعد از بحران) را عملی کند. به بیانی دیگر، اگر مراحل پیشگیری قبل از بحران انجام نشده باشند، پیاده‌سازی مرحله سوم، یعنی مقابله در زمان وقوع بحران، امکانپذیر نخواهد بود. متاسفانه معضلی که در کشور بسیار به چشم می خورد همین موضوع است. اغلب دستگاه‌های اجرایی در شهرها، منتظر وقوع بحران هستند تا در لحظه تصمیم گیری کنند! با همه این تفاسیر به‌نظر می‌رسد مجموعه مدیریت بحران کشور فاقد اراده و انگیزه لازم در ایجاد ارتباط با متخصصین و کارشناسان مستقل و بی‌طرف در راستای شناسایی نقاط ضعیف مدیرت بحران استان‌های کشور و رفع آن باشد. امروز چالش‌های مدیریت بحران در ایران بسیار است و نقاط کور مدیریت بحران کشور در روزهای و ماه‌های آینده و طی بسیاری از حوادث طبیعی و حوادث انسانی پیش‌رو هر چه بیشتر برملا خواهد شد و این مهم نیازمند آگاهی و شناخت آحاد جامعه از حوادث آینده و نحوه برخورد با آن است.