جوابیه گزارش «حذف بزرگان ادبیات از كتب درسی»

با توجه به مطلب مندرج در روزنامه «آرمان ملی» به تاریخ 12/08/98 با عنوان «حذف بزرگان ادبیات از كتب درسی» پاسخ سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش مطالب زیر را جهت تنویر افكار عمومی به اطلاع می‌رساند:
1: كتاب های نظام جدید زبان و ادبیات فارسی دوره دوم متوسطه، پس از تالیف كتاب های جدیدالتألیف پایه‌های اول تا نهم در طول سال‌های 86 تا 94 همسو با برنامه درسی ملی و دیگر اسناد بالادستی نگاشته شده است، در واقع این كتاب ها از سال 1395، وارد چرخه آموزشی كشور شده‌اند و تاكنون متنی از آنها حذف نشده است. اصلاحات جزئی این كتاب ها باتوجه به‌نظرات دبیران محترم و دبیرخانه راهبری زبان و ادبیات فارسی كشور اعمال گردیده است.
2: برای اجرایی‌ كردن فرآیند همسوسازی، رویكرد، اهداف، ساختار، محتوا و موضوعات كتاب های جدید، فرم و ماهیت جدیدی پیدا كرد كه از یكسو در ادامه كتاب های دوره اول متوسطه و از سوی دیگر متناسب با ویژگی های مخاطبان دوره دوم متوسطه طراحی و تدوین گردیده است.
3: رویكرد انتخاب و سازماندهی محتوای كتاب‌های جدید فارسی، رویكردی مهارتی است؛ بنابراین كتاب‌های فارسی به گونه‌ای تدوین شدند كه دانش آموزان در مهارت های زبانی و ادبی تسلط و آگاهی لازم را كسب كرده و نگرش‌‌های پیش بینی شده در برنامه درسی را احراز نمایند.
4: به‌دلیل كاهش ساعات آموزشی، تعداد كتاب ها از 12 عنوان در نظام قبلی به 9 عنوان در نظام جدید تقلیل یافت؛ در واقع باتوجه به تصمیم گیری شورای برنامه ریزی و تالیف مقرر شد تعداد 6 عنوان كتاب برای رشته های علوم تجربی و ریاضی_ فیزیك و 9 عنوان كتاب برای رشته های علوم انسانی و علوم و معارف اسلامی طراحی و تالیف شود.
5: باتوجه به اهداف برنامه در همسوسازی با برنامه درسی ملی و تاكید بر رویكردی مهارتی در سازماندهی محتوا، كتاب‌ها باعناوین فارسی (متون)، نگارش، ‌علوم و فنون ادبی تولید شدند، كه این عناوین در هر سه پایه ثابت است. براین اساس؛ كتاب فارسی با 8 فصل و 16 درس، كتاب نگارش با شش تا هشت درس، كتاب علوم و فنون ادبی با چهار فصل و 12 درس سازماندهی شده است. در كتاب فارسی بر مهارت نقد و تحلیل متون، در كتاب نگارش بر مهارت تولید متن زبانی و ادبی، در كتاب علوم و فنون علاوه بر آشنایی با سه قلمرو تاریخ ادبیات و سبك شناسی، زیبایی شناسی ادبی و موسیقی شعر (عروض)، بر مهارت نقد ادبی تاكید می شود؛ بنابراین ساختار و محتوای كتاب های نظام جدید كاملا متفاوت از كتاب های نظام قبلی است.
6: عنوان فصول هشت گانه كتاب های فارسی پایه های 10 تا12 ثابت است تا در طول سه سال دانش آموزان، هم در مهارت تحلیل متن و هم در موضوعات ادبی، اجتماعی و فرهنگی تسلط لازم را به دست آورند؛ از آنجا كه انتخاب متون نظم و نثر تابع عنوان و موضوع فصل است؛ لذا سعی شده از طریق فعالیت ها و تمرین ها، دانش آموزان با متون و آثار متعدد و متناسب با فصل ها آشنا شوند و به‌طور عملی درگیر تحلیل متن باشند.
7: در حال حاضر و از سال 1395، به‌جای كتاب‌های نظام قدیم كه در سه سال متوسطه و یك سال پیش دانشگاهی (حدود 120 درس) تدریس می شود، كتاب‌های نظام جدید با 56 درس تدریس می‌شوند؛ براین اساس اگر كسی بخواهد صحبت از حذف دروس كند، باید بگوید 120 درس حذف شده است نه تعدادی از دروس!
8: تاریخ یك صد‌ساله كتاب‌های درسی نشان می‌دهد، همواره مؤلفان در انتخاب متون ادبی از كتاب های درسی دوره‌های قبل نیز بهره گرفته‌اند، اما در نهایت كتاب جدید به‌گونه‌ای خاص و متناسب با برنامه درسی جدید، سازماندهی شده است. در كتاب های نظام جدید نیز از متون كتاب های درسی دوره های گذشته استفاده شده است؛ معمولا آثار ادبی اعم از نظم و نشر از گذشته تا به حال متعلق به مفاخر و بزرگان ادبی بوده و كسی نمی تواند خود را مالك و صاحب متون انتخابی در كتاب های درسی فارسی معرفی كند.
9: چنانكه مستحضرید؛ درس‌هایی مثل «او.هنری» یا «جای خالی سلوچ» كه به‌عنوان دروس حذفی از آنها نام برده می‌شود، حدود20 سال پیش از كتاب ها حذف شده است. در كتاب های نظام جدید، شاعران و نویسندگان تمامی دوره های ادبی از گذشته تا امروز، بیش از پیش مطرح شده‌اند و گواه این سخن محتوای كتاب های فارسی و علوم و فنون ادبی جدید است. بنابراین؛ چیزی حذف نشده است، بلكه كتاب هایی با محتوا و ساختاری جدید تالیف گردیده كه از سال 1395 تدریس می‌شود.
مرکز اطلاع رسانی و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش