رشد اقتصادی «صفر» شد

آرمان‌ملی: رئیس مرکز آمار ایران جزئیات رشد اقتصادی ٩ ماهه امسال و فصل پاییز را تشریح کرده و خبر داده است که نرخ رشد اقتصادی در ٩ ماهه امسال بهبود یافته و این نرخ بدون نفت به صفر درصد و با احتساب نفت به منفی 7/1 رسیده است. برخی کارشناسان می‌گویند رشد اقتصادی اعلام‌شده به منزله بهبود نیست؛ بلکه از یک زمانی به بعد با کاهش قابل‌توجه کیک اقتصادی کشور، دیگر امکان کاهش دوباره وجود ندارد و می‌توان با یک تغییر مثبت شاهد رشد حداقلی بود. همزمان، مرکز پژوهش‌های مجلس اعلام کرده است که هرچند به‌ دلیل نرخ رشد منفی قابل‌توجه بخش نفت، رشد اقتصادی کشور در سال ۹۸ منفی خواهد بود، اما رشد اقتصادی بدون‌نفت در سال ۹۸ حدود 8/1 درصد برآورد می‌شود. نسخه اقتصاددانان برای تداوم رشد اقتصادی مثبت، تقویت بهره‌وری است که هم‌اکنون نقش کمرنگی در اقتصاد ایران دارد.
بر اساس تازه‌ترین اطلاعات منتشرشده از درگاه ملی آمار، میزان محصول ناخالص داخلی به قیمت ثابت سال ١٣٩٠ در ۹ ماهه اول امسال به حدود ٥٠٠ هزار میلیارد تومان (با نفت) و ٤٣٠ هزار میلیارد تومان (بدون نفت) رسیده است. رشد اقتصادی ٩ ماهه امسال (بدون نفت) نسبت به دو فصل قبل بهبود‌یافته و به صفر درصد و در پاییز امسال به مثبت 9/0 درصد رسیده است. همچنین رشد اقتصادی در ٩ ماهه سال ١٣٩٨ در گروه کشاورزی مثبت 2/3 درصد، در گروه صنایع و معادن (بدون نفت) مثبت دو درصد، خدمات منفی 2/0 درصد و بخش ساختمان مثبت 6/9 درصد بوده است. طبق گزارش مذکور، در محاسبات رشد اقتصادی با نفت، استخراج نفت خام و گاز طبیعی به‌عنوان یکی از زیربخش‌های اقتصادی منظور می‌شود و باید به این نکته نیز اشاره کرد که در فصل پاییز ١٣٩٨، رشد اقتصادی با نفت با بهبود قابل‌توجهی نسبت به فصول قبل از خود به عدد منفی 7/1 درصد رسیده است. در زمینه نرخ رشد بخش کشاورزی در فصل پاییز، در دو فصل بهار و تابستان رشدهای مثبت نسبتا بالایی به ثبت رسیده است. در فصل پاییز سال جاری به دلیل خسارت‌های حاصل از سیل و تاثیر آن بر بخش کشاورزی، این بخش با رشد منفی مواجه بوده است اما در مجموع در ٩ ماهه سال ١٣٩٨ نرخ رشد گروه کشاورزی رشد مثبت 2/3 درصدی داشته است.
زیربخش‌های اثرگذار در رشد اقتصادی
رئیس مرکز آمار ایران در پاسخ به این سوال که کدام یک از زیربخش‌های اقتصادی سهم بیشتری در رشد اقتصادی کشور داشته‌اند، گفت: گروه صنایع و معادن (بدون نفت)، بخش ساختمان، بخش مستغلات، کرایه و خدمات کسب و کار و بخش کشاورزی بیشترین سهم را در ایجاد رشد اقتصادی کشور داشته‌اند.
نفت، مهم‌ترین عامل کاهنده
جواد حسین‌زاده افزود: در ٩ ماهه امسال مهم‌ترین عامل‌ کاهنده رشد اقتصادی کشور نیز بخش نفت بوده است.
برآورد مرکز پژوهش‌های مجلس
همچنین، تازه‌ترین بررسی‌های مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد هرچند به ‌دلیل نرخ رشد منفی قابل توجه بخش نفت، رشد اقتصادی کشور در سال‌جاری همچنان منفی خواهد بود، اما رشد اقتصادی بدون نفت در سال 1398 حدود 8/1 درصد برآورد می‌شود. توضیح آنکه رشد بخش کشاورزی 5/5 درصد، رشد بخش صنعت 5/1درصد، رشد آب، برق و گاز 10 درصد، رشد بخش ساختمان 5/14 درصد و رشد بخش خدمات منفی 5/1 درصد برآورد می‌شود. این مرکز در توضیح چرایی بهبود شرایط بعضی از بخش‌ها، اعلام کرده است که اولا بارندگی‌های بیش از انتظار در سال آبی قبل، موجب شده که برآوردهای مثبت قبلی از رشد این بخش بهبود یابد. ثانیا تحولات بازار مسکن، حجم سرمایه‌گذاری در بخش ساختمان را در نیمه اول سال 1398 افزایش داده است. به ‌نظر می‌رسد عمده این تحول ناشی از افزایش نسبی قیمت مسکن در مقایسه با تورم کلی اقتصاد بوده است. رشد تولید ساختمان‌های مسکونی در نیمه اول سال 1398 به اندازه‌ای بوده است که رشد منفی تولید ساختمان‌های دولتی را نیز پوشش داده و رشد کل بخش ساختمان را به‌ طور نسبتا قابل‌توجهی افزایش داده است. همچنین، رشد منفی بخش خدمات عمدتا به ‌دلیل رشد منفی بخش امور عمومی در نتیجه کاهش حقیقی مخارج جاری دولت و نیز افت ارزش‌افزوده بخش واسطه‌گری‌های مالی و به‌خصوص بخش بانکی به قیمت‌های ثابت در این سال است.