سفر قریبالوقوع بورل به واشنگتن
آرمان ملي: سفر مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا به تهران در روزهايي صورت گرفت كه ايران و تروييكاي اروپايي، هفتهها و شايد هم ماههاي كليدي و حساسي را پيشرو دارند. محمدجواد ظريف، وزير خارجه به زودي به منظور شركت و سخنراني در كنفرانس امنيتي مونيخ راهي آلمان ميشود و اواسط فوريه نيز بايد منتظر تشكيل جلسه كميسيون مشترك برجام ميان نمايندگان ايران و 1+4 بود كه البته هنوز سطح اين جلسه، زمان و مكان دقيق آن مشخص نشده است. آنچه بر نخستين سفر بورل به ايران سايه انداخته، قرار گرفتن ايران و بازماندگان در توافق در يك بنبست فني و سياسي است. يك سال و اندي پس از كنارهگيري آمريكا از توافق هستهاي، اروپا عملا از بيم تحريمهاي آمريكا و تنبيههاي فرامرزي آن به هر گونه مراوده مالي، تجاري و بانكي با ايران پايان داده و قطار راهاندازي سازوكار مالي براي كارويژه با ايران (اينستكس) را هم از ايستگاه آغاز به كار جلوتر نبرده است. ايران نيز در 9 ماه گذشته 5 گام معكوس برجامي برداشته و در آخرين گام اعلام كرده كه ديگر به هيچكدام از محدوديتهاي فني مشخص شده در توافق هستهاي پايبند نيست. بنابراين بورل در حالي به تهران آمده كه تحريمهاي هستهاي عليه ايران و فعاليتهاي هستهاي تهران به حالت پيش از برجام بازگشتهاند. در چنين شرايطي سفر بورل به تهران چيزي بيش از يك نمايش سياسي نبوده و به حفظ توافق هستهاي با تهران منجر نخواهد شد؛ مگر آنكه بيش از 25 كشور اروپايي عضو اتحاديه، قدرت سياسي و اقتصادي خود را احيا كرده و مقابل دولت يكجانبهگراي دونالد ترامپ ايستاده و از توافقهاي مبتني بر راهبرد برد- برد حمايت كنند. حال بورل پس از بازگشت به مقر اتحاديه اروپا، در گفتوگو با خبرنگاران در بروکسل، از سفر قريبالوقوع خود به واشنگتن خبر داده است. او همچنين ماموريت خود را براي سفر به خاورميانه تلاش براي حفظ ثبات، امنيت و ايجاد اعتماد ميان بازيگران منطقه توصيف و خاطرنشان کرده امنيت خاورميانه تاثير مستقيمي بر امنيت اروپا دارد. هماهنگکننده سياست خارجي اتحاديه اروپا تصريح کرده است در اين سفر، علاوه بر ديدار با مقامهاي ايران، با شماري از مقامهاي عاليرتبه در منطقه از جمله وزير امور خارجه عربستان، امارات و اردن نيز ملاقات و با رئيسجمهوري عراق نيز (تلفني) صحبت کرده اما به دليل تحولات سياسي در اين کشور موفق به انجام سفر نشده است. او مشکل اصلي خاورميانه را فقدان اعتماد توصيف کرده و با يادآوري برنامه سفرش به واشنگتن، گفته است اتحاديه اروپا به تلاشها براي بازسازي اعتماد ميان بازيگران و حفظ ثبات در اين منطقه ادامه ميدهد.
تاکيد بر مساله نظارت هستهاي
مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا با بيان اينکه درباره برجام تحول خاصي صورت نگرفته به پرسشهاي خبرنگاران در اين زمينه پاسخ داده است. بورل در پاسخ به پرسشي درباره فعال شدن سازوکار حل اختلاف در برجام از سوي سه کشور اروپايي انگليس، فرانسه و آلمان تصريح کرده اين اقدام به اين معنا نيست که آنها ميخواهند پرونده هستهاي ايران را به شوراي امنيت سازمان ملل متحد ارجاع داده تا توافق را از بين ببرند. او افزوده است تا آنجا که من با آنها صحبت کرده و مطلعم، حتي در آخرين نشست وزيران امور خارجه اتحاديه اروپا، آنها اصرار دارند اين اقدام براي پايان دادن به برجام صورت نگرفته، بلکه تلاشي براي زنده نگهداشتن و زمان دادن به مذاکرات است. آنها موافق هستند که محدوديتهاي زماني تعيين شده در سازوکار حل اختلاف در برجام تمديد شود و ما اتحاديه اروپا نيز همين مسير را دنبال ميکنيم. اين مقام اتحاديه اروپا همچنين گفته که در ديدارش با مقامهاي ايراني، بر لزوم ادامه بازرسيها از فعاليتهاي هستهاي ايران از سوي آژانس بينالمللي انرژي تاکيد کرده است. بورل افزوده است آژانس تنها منبع مورد تاييد همه طرفهاست که ميتواند فعاليتهاي هستهاي ايران را راستيآزمايي کند. يکي از خبرنگاران از مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا درباره انجام توافق جديد با ايران که مساله توانمندي موشکي ايران نيز در آن گنجانده شود، پرسيده که بورل پاسخ داده است برخي صداها درباره گسترش ابعاد توافق با ايران شنيده ميشود. اين مساله به من به عنوان مسئول هماهنگکننده [برجام] ارتباطي ندارد. وظيفهام اين است که بر اجراي برجام، نه توافقي که شايد به تاييد برسد نظارت کنم. او با بيان اينکه «نخستين هدف بايد حفظ برجام باشد»، افزوده است دو طرف بايد آمادگي اجراي بهتر تعهداتشان در برجام را داشته باشند.
