پایان پاکسازی و بازگشت روال عادی به تالاب میانکاله
پس از يک هفته قرنطينه غيررسمي و تلفات دستکم هشت هزار بال پرنده مهاجر و بومي در تالاب بينالمللي ميانکاله در شرق مازندران، از عصر چهارشنبه روال عادي با پايان يافتن جمعآوري و دفن بهداشتي لاشهها به اين منطقه بازگشته است. مرگ مشکوک دسته جمعي پرندگان مهاجر و بومي در تالاب ميانکاله از عصر چهارشنبه هفته پيش با مشاهده مردم محلي گزارش شد و از صبح پنجشنبه هم تيمهاي محيطزيست و دامپزشکي با هدف جمعآوري، نمونهگيري و دفن بهداشتي لاشهها وارد منطقه شدند. طبق آخرين گزارشها افزون بر هشت هزار لاشه پرندگان وحشي مهاجر از 12گونه که بيشترشان چنگر معمولي و فلامينگو هستند، توسط نيروهاي يگان حفاظت محيطزيست و کارشناسان دامپزشکي مازندران در اين منطقه جمعآوري و پس از رعايت توصيههاي بهداشتي، دفن شد. مسئولان محيطزيست و دامپزشکي هم اعلام کردهاند که از روز سهشنبه تاکنون تلفات جديدي از پرندگان مهاجر زمستان گذران در اين تالاب بين المللي مشاهده نشده است و عملا روال عادي به منطقه بازگشته است. طي يک هفته اخير علاوهبر رئيس سازمان دامپزشکي کشور، معاون سازمان محيطزيست کشور و دو گروه کارشناسي از اين مجموعهها به منطقه سفر و از آن بازديد کردند. اکيپهاي اعزامي دامپزشکي و محيطزيست کشور اوايل هفته وارد ميانکاله شدند و پس از آن هم نمونهگيري و آزمايش روي نمونهها به منظور تشخيص علت مرگ پرندگان وارد مرحله جديدي شد و سرعت گرفت. رئيس سازمان دامپزشکي کشور سهشنبه پس از بازديد از منطقه به خبرنگاران گفت که علت مرگ پرندگان بر اساس آزمايشهاي انجام شده از نمونههاي ارسالي به آزمايشگاه تهران بيماري بوتوليسم بوده ولي تاکيد کرده که براي نتيجهگيري نهايي اگر لازم باشد آزمايشهاي بيشتري انجام شده و حتي در صورت نياز نمونهها به خارج از کشور ارسال ميشود. بوتوليسم نوعي بيماري براي پرندگان و آبزيان است که بر اثر دو ميکروب کلوستريديوم و بوتولينيوم ايجاد ميشود و به آن مسموميت طبيعي هم گفته مي شود. بر اساس آنچه رئيس سازمان دامپزشکي کشور توضيح داده با توجه به اينکه آب تالاب ميانکاله راکد و باتلاقي است، بيماري بوتوليسم نيز ناشي از همين شرايط منجر به توليد سم در گياه و آب در اين منطقه شده و با تغذيه پرندگان از اين آب و گياه منجر به تلفات آنها شده است و اين بيماري نيز تاکنون در بيش از 20 تالاب در سطح جهان سابقه داشته به طوري که بين 100 هزار تا يک ميليون بال پرنده را تلف کرده است. البته دامپزشکي مازندران در دومين روز مشاهده مرگ مشکوم پرندگان مهاجر با انجام آزمايش از نمونههاي جمعآوري شده، احتمال مرگ پرندگان بر اثر بيماري هاي فصلي مانند آنفلوآنزا و نيوکاسل را رد کرده بود، اقدامي که سبب شده تا خيال مردم منطقه و مديران صنعت طيور مازندران راحت شود. يکي از پيامدهاي مرگ مشکوک پرندگان مهاجر در تالاب ميانکاله اين بوده که سازمان دامپزشکي و محيطزيست کشور هرگونه شکار پرندگان مهاجر را در استانهاي مازندران و گلستان ممنوع اعلام کردند. همچنين بازار فروش پرندگان وحشي در شهرستان فريدونکنار هم به عنوان تنها بازار و بارانداز فعال شمال کشور در اين زمينه به دنبال مرگ مشکوک پرندگان تعطيل شده و دامپزشکي مازندران را هم شهروندان استان را از خوردن گوشت پرندگان وحشي منع کرده بود.
پايان تلفات
مديرکل دامپزشکي مازندران با اعلام اينکه دليل قطعي تلفات چندين هزار بالي پرندگان مهاجر زمستان گذران در تالاب بينالمللي ميانکاله ناشي از بيماري بوتوليسم بوده است، گفت: خوشبختانه تلفات پرندگان متوقف شده است. سيدحسين رضواني افزود: بر اساس گزارش يگان حفاظت محيطزيست و کارشناسان دامپزشکي حاضر در منطقه، از روز سهشنبه تلفات پرندگان مهاجر به صفر رسيده و گزارشي از تلفات جديد تاکنون نداشتهايم و اين به معناي پايان تلفات است. وي گفت: پاکسازي منطقه از لاشه پرندگان تلف شده در اکثر نقاط تالاب بينالمللي ميانکاله به پايان رسيده و پيش بيني ميشود حداکثر تا پايان وقت چهارشنبه بقيه لاشههاي احتمالي باقي مانده که نميتواند زياد باشد، جمعآوري شده و تالاب بينالمللي به طور کامل از لاشه پرندگان پاکسازي شود.
بوتوليسم از نوع پرندهکش
مديرکل دامپزشکي مازندران در مورد ترديد برخي کارشناسان آبزيپروري درباره اعلام بيماري بوتوليسم به عنوان علت مرگ پرندگان مهاجر زمستانگذران هم به ايرنا توضيح داد: کارشناسان آبزيپروري به دليل اينکه تلفات ماهي در تالاب ميانکاله گزارش نشده، احتمال ابتلا به بوتوليسم را مورد ترديد قرار دادند. وي افزود: بيماري بوتوليسم داراي چندين تيپ مختلف است و نوعي که در تالاب بين المللي ميانکاله مشاهده شده، صرفا تاثيرش بر پرندگان است و به همين خاطر هم فقط پرندگان را دچار مسموميت و سپس تلف کرده و تاثيري در ماهيان نداشته ضمن اينکه احتمال انتقال به انسان را نيز در اين تيپ وجود ندارد. رضواني گفت: پس از چندين نمونهگيري از لاشه پرندگان از سوي دامپزشکي و بررسي نتايج، بوتوليسم به عنوان علت اصلي مرگ پرندگان مورد تاييد قرار گرفته است.
تداوم ممنوعيت شکار
مديرکل دامپزشکي مازندران همچنين تاکيد کرد که با وجود به صفر رسيدن تلفات پرندگان در تالاب بينالمللي ميانکاله، شکار در اين ذخيرگاه تا اطلاع ثانوي ممنوع است و شهروندان نيز از خريد گوشت پرندگان خودداري کنند. تالاب بين المللي ميانکاله در شرق مازندران داراي 40 هزار هکتار مساحت است که سالانه حدود 150 گونه از پرندگان بومي و مهاجر با جمعيت حدود 5/1 ميليون بالي براي تغذيه و جوجه آوري در فصول مختلف سال در اين تالاب زيست دارند. تلفات مشکوک پرندگان در تالاب ميانکاله داراي سابقه است. حدود دو دهه پيش نخستين بار مرگ چندين هزار بال پرنده مهاجر زمستان گذران در اين منطقه مشاهده و گزارش شده است. البته در آن زمان پس از بررسي و آزمايشات مشخص شده بود که پرندگان بر اثر ريختن سم کشاورزي توسط برخي صيادان و شکارچيان غيرمجاز تلف شدهاند. تعداد تلفات در آن زمان بيش 10 هزار بال اعلام شده بود. البته با وجود مشخص شدن علت مرگ پرندگان در آن زمان و عمدي بودن سم ريختن، عاملان اين اقدام سنگدلانه هرگز شناسايي نشدند. تالاب ميانکاله در شرق مازندران از سال 1348 به عنوان منطقه حفاظتشده ثبت شده و در حال حاضر نيز به عنوان يک ذخيرهگاههاي طبيعي زيستکره مهم بينالمللي تحتنظر سازمان حفاظت محيط زيست قرار دارد. اين تالاب محل زمستان گذراني صدها هزار قطعه پرنده مهاجر و همچنين زندگي گونههاي جانوري و گياهي مختلف و ارزشمند است. در سالهاي اخير بيش از 10 درصد اين تالاب به دليل کاهش حقابه ورودي و خشکسالي خشک شده است، اگر چه بارندگيهاي سيل آساي سال جاري سبب شده تا زندگي به بخش کوچکي از مناطق خشک شده بازگردد.
