حقابه، روزنه جدید دیپلماسی بین هند و پاکستان
هند و پاکستان که در يکسال گذشته شاهد افزايش اختلافات و بنبست در توسعه روابط بودهاند در نظر دارند با شرکت در کميسيون بررسي مناقشات آبي و مسائل حقابه روزنه جديد ديپلماسي ميان دو کشور بگشايند. تنشها ميان پاکستان و هند به عنوان رقيبان سنتي در شبه قاره، که اسفندماه سال گذشته با نبردهوايي دو کشور و تصميم دهلينو براي لغو امتيازات ويژه منطقه جامو و کشمير تشديد شده در هفتههاي اخير با تصويب لايحه شهروندي در هند که اسلامآباد آن را مغاير با قوانين بينالمللي و خطري براي تشديد بحران پناهجويان ميداند، وارد مرحله جديدي شد. حدود 164 روز پيش دولت هند از تصميم خود براي لغو خودمختاري نسبي و اختيارات ويژه منطقه جامو و کشمير خبر داد. طبق اصل 370 قانون اساسي هند، اين منطقه جز در مسائل دفاعي و امور خارجي، در ساير موارد از اختيارات خاص برخوردار بود. عمرانخان، نخستوزير پاکستان 18 خردادماه امسال با ارسال نامهاي به نارندار مودي انتخاب مجدد وي به عنوان نخستوزير هند را تبريک و پيشنهاد از سرگيري مذاکرات ميان دو کشور براي رسيدگي به اختلافات قديمي از جمله مناقشه کشمير را دوباره مطرح کرده اما پس از آن هيچ پيشرفتي درخصوص تعامل يا ازسرگيري ديپلماسي ميان اسلامآباد و دهلينو ديده نشد. گذرگاه مرزي کرتاپور ميان پاکستان و هند که ابتکاري از سوي عمرانخان براي تسهيل سفر پيروان سيک از هند به پاکستان است، نوزدهم آبانماه با حضور نخستوزير پاکستان و برخي از شخصيتهاي هندي در نقطه صفر مرزي دو کشور افتتاح شد، اما اين تحول نيز دستخوش اختلافات سياسي دو کشور شد تا جايي که دولت پاکستان روزهاي اخير کاردار هند را در اعتراض به اتهام دهلينو مبني بر خشونت عليه اقليتها در پاکستان، احضار کرد.
تماس جديد ميان مقامات پاکستان و هند
بهرغم فضاي غبارآلود در روابط دو کشور موضوع حقابه و مناقشات دريايي باعث شد تا مسئولان پاکستان و هند با يکديگر ارتباط برقرار کرده و براي گفتوگوهاي آينده تاريخ تعيين کنند. به گزارش روز چهارشنبه رسانههاي پاکستان، رئيس کميسيون رسيدگي به مناقشات دريايي اين کشور طي تماس تلفني با همتاي هندي خود، وي را براي رسيدگي به مناقشات دريايي و برگزاري نشست آتي ميان دو کشور دعوت به همکاري کرد. مهرعلي شاه افزود: پاکستان خواهان رسيدگي به ملاحظات خود درخصوص طرحهاي آبي هند است و دو کشور با رضايت يکديگر قادر به پرداختن به اين مناقشه هستند. بر اساس اين گزارش، جلسه آتي مقامات کميسيون آبي پاکستان و هند براساس برنامههاي قبلي قرار است به ميزباني دهلينو برگزار شود و به احتمال زياد هيات پاکستاني اواخر اسفند يا اوايل فروردين در اين اجلاس شرکت خواهد کرد. مناقشات دريايي و مسائل حقابه پاکستان و هند نيز در کنار اختلافات ناتمام سياسي و مرزي باعث شده است بهبود روابط دو کشور هستهاي در منطقه بيشتر با مشکل مواجه شود، با اين حال پيشقدمي دولت اسلامآباد براي پرداختن به اين اختلاف باعث ميشود مسير ديپلماسي ميان رقباي شبهقاره هموار شود. بر اساس پيمان رودخانه سند (ايندوس) که در سال 1960(1339 شمسي) ميان هند و پاکستان به امضا رسيد. بر اين اساس هند ميتواند از آب رودخانههاي شرقي ( روي، بيس و سوتلج) استفاده کند در حالي که آب رودخانههاي غربي (ايندوس، جهلم و چناب) به پاکستان ميرسد. در عين حال هند ميتواند براي مصرف داخلي، کشاورزي و توليد برق از آب رودخانههاي غربي نيز استفاده کند. آخرين گفتوگوي مسئولان هند و پاکستان براي بررسي اختلافات درباره نحوه تقسيم منابع آبي دو کشور در چارچوب توافقنامه آب ايندوس سال گذشته ميلادي برگزار شد. دولت پاکستان خواهان توجه جدي دهلينو به نگرانيهاي اسلامآباد نسبت به طرح ساخت سدهاي مورد مناقشه بر رودخانههاي بزرگ در کشمير تحتکنترل هند بر اساس توافقنامه آبهاي ايندوس است. پيشتر کارشناسان هندي اعلام کرده بودند که اين کشور با استفاده بيشتر از آب رودخانه سند يا لغو کميته آب مي تواند همسايه غربي خود را تحت فشار قرار دهد. پاکستان در سال 2017 اين اقدام هند را به منزله اعلام جنگ با اين کشور دانست و به بانک جهاني در خصوص اين تصميم هند شکايت کرد.
