پوست‌اندازی بستر اقتصاد ایران

بستر بازار که دربرگيرنده رابطه بين عرضه‌کننده و متقاضي به لحاظ تئوريک است، در آشفتگي به سر مي‌برد و در سال گذشته به دليل بروز برخي اتفاقات دچار التهابات شديدي شده اما به نظر من دولت با اقداماتي که انجام داده است، توانسته ثباتي را در بازار ايجاد کند که قابل توجه است. البته در مجموع مي‌توان گفت خود دولت نيز به‌گونه‌اي سال گذشته غافلگير شده است. گفته مي‌شود از ابتداي دهه 90 بي‌اعتمادي بين دولت و کارآفرينان رواج پيدا کرده و اين امر باعث سرخوردگي فعالان اقتصادي شده، اما واقعيت امر اين است که ساختار اقتصاد ايران به طور کلي مشخص نيست و از ابتدا اين ساختار مبتني بر بازار نبوده است و قسمت اعظم آن در دست بخش دولتي است. همچنين شاهد هستيم که خصوصي‌سازي در ايران موفق نبوده و از مسير اصلي خود منحرف شده است. اينکه مي‌توان به آشتي دولت و بازار در اقتصاد بدون نفت اميدوار بود يا خير، فکر مي‌کنم بهتر است از واژه همکاري استفاده کنيم. يعني بهبود فضاي کسب و کار و کارايي بيشتر بازارهاي ايران تنها مي‌تواند با همکاري بيشتر دولت و بخش خصوصي محقق شود. البته دولت به دليل درگيري‌هاي سياسي که دارد، به نظر مي‌رسد به‌ويژه از دهه 90 از مسائل اقتصادي غافل شده و فقط تمرکزش را بر تامين نيازهاي اساسي مردم معطوف کرده است. درگيري فکري دولت‌هاي ما از دهه 90 بيشتر سياسي است تا اقتصادي. به نظر مي‌رسد مسئولان ما بيشتر فکر مي‌کنند ابتدا بايد مشکلات سياسي را حل‌و‌فصل کنند و بعد نوبت اقتصاد مي‌رسد. بستر اقتصاد ايران در حال پوست‌اندازي است، ما بسيار علاقه‌مند هستيم تا بودجه کل کشور به نفت وابسته نباشد. البته اي ‌کاش اين هدف در سال‌هاي گذشته محقق مي‌شد الان به يک‌باره اين تصميم گرفته شده و اجراي آن ممکن است باعث شوکي به اقتصاد شود. در حال حاضر ما شرکت‌هاي زيادي در بخش خصوصي داريم که از بودجه ‌عمراني دولت تغذيه مي‌کنند. اگر بودجه عمراني دولت کاهش يابد مشکلاتي در بخش هزينه بروز مي‌کند و در بخش درآمدي هم به شرکت‌هايي متکي مي‌شود که بيشتر سر‌پا هستند. درواقع دولت بايد سرمايه مشخصي را از تعدادي از بنگاه‌هاي اقتصادي بگيرد و به بقيه بنگاه‌ها تزريق کند که اين امر بسيار مشکل است و شايد هم نشدني باشد. ما بايد به اين نکته توجه داشته باشيم که در نتيجه اين امور تعدادي از شرکت‌ها به‌ويژه بيشتر پيمانکاران به‌شدت دچار مشکل مي‌شوند. ولي از طرف ديگر، بعضي از صنايع ما متحول خواهند شد و البته به نظر من اگر قرار باشد از آنها هم ماليات گرفته شود دچار مشکلات عديده‌اي خواهند شد. دولت به هر حال در بن‌بست بزرگي گرفتار است که در اين راستا لازم است دولت به اقتصاددانان خبره مراجعه کند تا شاهد ظهور مشکلات جديدي در اقتصاد کشورمان نباشيم.