همهچيز درباره خونهاي نادر
مسئول طرح ملي خونهاي نادرگفت: اگر گروه خوني فردي در بين يک جمعيت 1000 نفري مشابه داشته باشد، اين فرد داراي گروه خوني نادر است و اگر گروه خوني فردي در بين 10 هزار نفر، 100 هزار نفر يا يک ميليون نفر داراي مشابه باشد، آن فرد داراي گروه خوني بسيار بسيار نادر است.
ثبت 1200 خون نادر در کشور
مصطفي مقدم در گفتوگو با ايسنا افزود: در حال حاضر بانک اطلاعاتي خون نادر سازمان انتقال خون 1200 نفر را ثبت کرده که داراي گروه خوني نادر هستند و کمتر از 100 نفر هم داراي گروههاي خوني بسيار نادر هستند. بايد توجه کرد که تاکنون در دنيا حدود 38 سيستم خوني شناسايي شده که در دل اين سيستمها بيش از 340 گروه خوني قرار دارد. مانند سيستم خوني ABO که در آن گروه خوني A، B، O، AB و H را داريم که اين گروههاي خوني در يک سيستم خوني قرار ميگيرند. همچنين سيستم خوني Kell که 28 گروه خوني و سيستم خوني RH که 56 گروه خوني را شامل ميشود. بر اين اساس تاکنون مجموعا 340 گروه خوني در دنيا شناسايي شده است و به مرور زمان هم اين گروههاي خوني با توجه به تحقيقات و پژوهشهايي که انجام ميشود، افزايش مييابند. مقدم با بيان اينکه دانشمندان روزانه در پژوهشهاي مختلف گروههاي خوني جديدي را شناسايي و اعلام ميکنند، ادامه داد: انجمن بينالمللي انتقال خون که مرکز آن در آمستردام هلند است، کارگروهي دارد که اين گروههاي خوني را نامگذاري ميکند. اين کارگروه هر دو سال يکبار جلسهاي با حضور دانشمندان دنيا برگزار و اطلاعات را بررسي کرده و سپس اين گروههاي خوني را دستهبندي و گروههاي خوني جديد را اعلام ميکنند.وي با بيان اينکه در حال حاضر 230 خون نادر از گروههاي مختلف به صورت منجمد در سازمان انتقال خون ذخيرهسازي شده است، گفت: به عنوان مثال يکي از گروههاي خوني نادر گروه خوني بمبئي است که در کشور ما حدود 60 نفر داراي اين گروه خوني هستند. برآورد ميکنيم که از هر يک تا دو ميليون نفر، يک نفر داراي گروه خوني بمبئي است. از ديگر گروههاي خوني نادر ميتوان به گروه خوني پينول، کِينول، ORH نول، چِلانو منفي، Ss منفي و... اشاره کرد. از بين اين گروههاي خوني، گروه خوني بمبئي فراواني بيشتري در ايران دارد. به عنوان مثال در گروه خوني چلانو 10 نفر دارنده اين خون شناسايي شدهاند. بر اين اساس از هر هشت ميليون نفر ايراني يک نفر داراي گروه خوني چلانو است يا از گروه خوني ORH نول تنها دو نفر اهداکننده شناسايي شدهاند که به اين معني است که بسيار نادر است و در هر 40 ميليون نفر يک نفر دارنده اين گروه خوني هستند. به اين گروه خوني، خون طلايي نيز ميگويند. مقدم با اشاره به فرآيند خونرساني به افراد داراي خونهاي نادر، گفت: اگر فردي به دلايل مختلفي چون حادثه، بارداري، زايمان و... نياز به خون داشته باشد و مشخص شود که اين فرد داراي گروه خوني نادر است به دو صورت عمل ميکنيم؛ اول اگر اين افراد را از قبل بشناسيم و آزمايشهاي مختلف برايشان انجام داده باشيم و اطلاعاتشان را داشته باشيم، از قبل برايشان تمهيداتي را ميبينيم؛ کارت شناسايي به آنها داده ميشود و پلاکي که مشخصات گروه خونيشان در آن قرار دارد، به آنها داده ميشود که آن را به گردنشان ميآويزند و اگر خدايي نکرده دچار حادثهاي شدند، اين اطلاعات همراهشان است و پزشک متوجه گروه خوني نادر آنها ميشود. وي با تاکيد بر اينکه در گروه خونهاي نادر سازمان انتقال خون به صورت 24 ساعته پاسخگو هستيم، تاکيد کرد: در عين حال اگر پزشکي از يک بيمارستان درخواست گروه خوني نادر دهد، پاسخگو هستيم و ذخيره خون نادر از قبل در فريزهاي منهاي 80 درجه موجود است و بلافاصله با دستگاه هاي خاص و ويژه اين خونها از شرايط انجماد خارج شده و به صورت مايع قرار گرفته و براي بيمار به مرکز پزشکي ارسال ميشود. البته اين موارد بايد با درخواست مکتوب از سوي پزشک به سازمان ارسال شود. مقدم همچنين گفت: توصيه ميکنم که اگر پزشکان متوجه شدند که در تامين خون بيماري از بانک خون بيمارستاني مشکل دارند و نميتوانند خون سازگار براي فرد تهيه کنند، احتمال دهند که اين فرد ممکن است داراي خون نادر باشد و با سازمان انتقال خون تماس بگيرند يا در استانها با مراکز و آزمايشگاههاي اختصاصي سازمان تماس بگيرند تا ما پيگيريهاي لازم را براي تهيه خون انجام دهيم. وي با بيان اينکه 17 استان در کشور توانمندي پاسخگويي به افراد نيازمند به گروههاي خوني نادر را دارند، اظهار کرد: اين استانها توانمندي فني اين موضوع را دارند.
پزشکان خون ناسازگار تزريق نکنند
مقدم تاکيد کرد: پزشکان از خدمات سازمان انتقال خون در حوزه گروههاي خوني نادر مطلع باشند و اگر گروه خوني فردي با گروههاي خوني موجود در بانک خون بيمارستان سازگار نيست، به هيچ عنوان گروه خوني ناسازگار به او تزريق نکنند؛ زيرا اين کار منجر به مرگ بيمار ميشود. بنابراين در اين موارد حتما با سازمان انتقال خون تماس بگيرند تا بتوانيم خون سازگار در اختيارشان قرار دهيم تا جان بيماران نجات يابد. پزشکان به هيچ عنوان در اين زمينه ريسک نکنند. متاسفانه هر سال شاهد چنين مرگهايي در بين بيماران هستيم. البته در اين باره آماري نداريم، اما اخيرا گزارشاتي داشتيم که بيدليل مادر بارداري به دليل تزريق خون ناسازگار فوت کرده است. وي همچنين گفت: جهش ژنتيکي، ازدواجهاي فاميلي و در برخي موارد بيماريها منجر به نادر شدن خون برخي افراد ميشود.
