بهار سال آینده؛ پایان عمر تحریمها
آرمانملي- زينب مختاري: وزارت خزانهداري آمريکا روز بيستم ديماه اعلام کرد که در کنار هشت فرد، 17 توليدکننده فلزات و شرکتهاي معدني ايران را در پاسخ به موشکباران پايگاههاي ارتش اين کشور در عراق توسط سپاه پاسداران، در ليست تحريمها قرار داده است. با اين حال، فعالان اقتصادي بر اين باورند که آثار تحريمهاي اخير، از سال گذشته بدينسو پيشخور شده و در عمل، تاثيري بر بازرگاني و صادرات بخش معادن ايران نخواهد داشت. «آرمان ملي» در گفتوگو با مسعود دانشمند- دبيرکل خانه اقتصاد ايران- به بررسي ابعاد اين تحريمها پرداخته است که در ادامه ميخوانيد.
آيا تحريمهاي جديدي که آمريکا عليه بخش معدن ايران اعلام کرده است، ميتواند آثار خاصي روي صادرات اين حوزه داشته باشد يا اصولا پيشخور شده است؟
تحريم روي فولاد و بخشي از معادن، قبلا هم بود. الآن هم اين تحريمهاي جديد، تکرار مکررات است و چيز تازهاي ندارد. ما هم مورد تازهتري در آن نديديم. در مورد صنايع مس، فولاد، آلومينيوم، معادن گلگهر و چادرملو و غيره، اينها همگي قبلا هم تحريم بودند و آمريکاييها اين را دائما تکرار ميکنند و فقط يک جنبه رواني دارد.
آيا ميتوانيم بگوييم که تحريمهاي جديد تنها مانور تبليغاتيست و آثار متفاوتي نخواهد داشت؟
آثاري به آن معنا ندارد. زيرا واقعيت اين است که اين تحريمها قبلا هم بوده و در اين يک سال گذشته عملياتي شده بود. در عين حال ما هم کار خودمان را ميکرديم.
در اين صورت نکته حائز اهميت تکرار اين تحريمها چه ميتواند باشد؟
نکتهاي که ميماند همين است که وقتي يک حوزه را در دو سه مرحله و به دو سه عنوان تحريم ميکنند، اگر که ما يک روز رفتيم و مذاکره کرديم، فرض کنيم درباره مساله اتمي گفتند که تمام تحريمهاي اتمي برداشته ميشود، ممکن است اين تحريمها به يک عنوان و مناسبت ديگر، پابرجا بماند. ما بايد در آن مذاکره هوشيار باشيم که وقتي ميخواهيم تحريمها را برداريم، انواع تحريمها را ملغي کنيم. يعني هوشيار باشيم که تمام تحريمهاي حقوق بشري، اتمي، موشکي و انواع ديگري که به اسمهاي مختلف نامگذاري کردهاند، با هم برداريم نه يکي دو مورد آن. چون در غير اين صورت، بقيه تحريمها سر جاي خود ميمانند. آنها هم ميدانند وقتي فرضا صنعت فولاد را در دو سه عنوان تحريم ميکنند، ما يکي از آنها را مذاکره کنيم و برداريم، دو تاي ديگر آن باقي ميماند.
آثار اقتصادي گام پنجم ايران در کاهش تعهدات برجامي را چگونه ارزيابي ميکنيد؟
ديگر هر آنچه که تحريم بوده، در مورد ايران اجرا شد است. ديگر اصلا مورد خاصي نبوده است. حالا ما گام پنجم را هم برداريم، اصلا گيريم که برجامي از ابتدا نبوده است؛ حالا همان کارهايي که قبل از برجام ميکرديم را الآن هم انجام ميدهيم. اتفاق خاصي قرار نيست بيفتد و نيفتاده و در عمل هم ديديم که هيچ اتفاق تازهاي رخ نداده است. اين تحريمهاي جديد آمريکا هم هيچ مورد جديدي ندارد و همانهايي که قبلا تحريمبوده و صنايعي که قبلا تحريم بوده است را دوباره تکرار کردهاند.
با توجه به مجموعه اتفاقات سياسي و اقتصادي که در روزهاي گذشته رخ داده است، شرايط بازرگاني ايران در سال آينده را چگونه پيشبيني ميکنيد؟
به نظر من نه ما آنقدر بايد سفت و محکم برخورد کنيم و نه طرف مقابل و در نتيجه يک جايي در يک زماني مذاکرهاي اتفاق خواهد افتاد و به يک تفاهمي خواهيم رسيد. اما اينکه چه وقت و در کجا را من نميدانم. اما مطمئن باشيد که اين گونه نيست که ما همواره تحت تحريم بمانيم. ما در جايي مذاکره خواهيم کرد و مشکل را حل ميکنيم. اما مشخص نيست که کجا يا کي؟ با اين حال خيلي طول نميکشد. من نميبينم که تا آخر بهار سال آينده اين تحريمها به اين شکل باقي مانده باشد.
يعني با توجه به اينکه تنشها در روزهاي اخير بين ايران و آمريکا بالا گرفته است، باز هم فعالان اقتصادي اميدي به مذاکره دارند؟
حتما هست. ببينيد به قول معروف تب تند زود به عرق مينشيند. تا زماني که تنشها در حد پايين است و دو طرف دست به اقدامي نزدهاند، هميشه اين واهمه وجود دارد که چه خواهد شد؟ در شهري سيل ميآيد و تمام ميشود. تا زماني که سيل نيامده همه نگرانند اما سيل که آمد و فرونشست دوباره از فردا زندگي مردم شروع ميشود. اين هم مانند همين مثال است و جاي نگراني ندارد.
يعني از منظر اقتصادي نشانههايي وجود دارد که اين اتفاق رخ دهد؟
حتما نشانه وجود دارد که اين اتفاق در حال رخ دادن است. شک نکنيد. در همين روزهاي بحران شديد هم از کانال سوئيس پيام بين ايران و آمريکا مبادله ميشد. اين را که همه ميدانند و در خبرگزاريها هم آمده است. بنابراين وقتي در شرايط تنش شديد نظامي باب مذاکره باز است در شرايط تنش اقتصادي هم قطعا باب مذاکره باز خواهد بود. حالا اينکه چه کسي با چه کسي و در کجا مذاکره کند، مسائليست که من نميدانم.
