ازدواج زودهنگام و آسيب‌هايش

ازدواج گرچه يک نياز ضروري انساني است اما به اعتقاد روانشناسان اگر بهنگام اتفاق نيفتد، فرصت تجربه‌هاي شيرين دوران کودکي و نيز رشد و تکامل را سلب مي‌کند و سبب آسيب‌هاي رواني و اجتماعي متعددي مي‌شود. شهيندخت مولاوردي معاون سابق امور زنان و خانواده رياست جمهوري معتقد است: جلوگيري از کودک‌همسري بايد به عنوان يک مطالبه عمومي از طرف آحاد جامعه مطرح شود زيرا با وجود اهتمام‌ها در سال‌هاي اخير، آمار ازدواج دختران در سنين پايين روبه افزايش است. مطابق با ماده 1041 قانون مدني کشور اما سن ازدواج دختران 13 سال و سن ازدواج پسران 15 سال عنوان شده است؛ اين در حالي است که با اجازه والدين و همچنين اخذ مجوز دادگاه محدوديت سني نيز برداشته مي‌شود. بر اساس برخي از منابع رسمي در کشور 17 درصد ازدواج‌هاي جامعه به دختران زير 18 سال اختصاص دارد؛ اين در حالي است که برخي از گزارش هاي غيررسمي بيش از اين رقم را برآورد کرده‌اند. ‌ بر اساس برخي منابع رسمي در کشور، 17 درصد ازدواج‌هاي جامعه به دختران زير 18 سال اختصاص دارد، اين در حالي است که برخي گزارش‌هاي غيررسمي بيش از اين رقم را برآورد کرده‌‌اند. حسين ابراهيمي‌مقدم روانشناس و مشاور خانواده در اين باره به ايرنا گفت: کودک همسري يکي از نابهنجاري‌ها و آسيب‌هاي اجتماعي محسوب مي‌‌شود که به دليل ناآگاهي والدين،‌ يک‌سونگري و همچنين خودخواهي اتفاق مي‌افتد. وي با اشاره به ماده 1041 قانون مدني کشور تصريح کرد: به منظور پيشگيري از اين آسيب، برخي نمايندگان مجلس شوراي اسلامي بر اساس طرح ماده 1041 قانون مدني ايران خواستار افزايش سن ازدواج در جامعه شدند. ابراهيمي‌مقدم افزود: براساس اين طرح به نوجوانان زير 13 سال اجازه ازدواج داده نمي‌شد و ازدواج در سنين 13 - 16 سالگي نيز نيازمند رضايت طرفين و تاييد دادگاه بود که به دليل برخي از مخالفت ها به تصويب نرسيد. وي خاطرنشان کرد: براساس آمارهاي رسمي ازدواج‌هاي زودهنگام در سال هاي 1393 - 1390 روندي رو به رشد را تجربه کرده و علي‌رغم افزايش آگاهي و دانش بشري کودک همسري نيز افزايش يافته است. اين استاد دانشگاه با بيان اينکه در سال‌هاي 95 - 93 واکنش‌ها و اعتراض‌ها، سبب کاهش ازدواج هاي زودهنگام شد، ادامه داد: آخرين آمارها (سال 1395 شمسي) حاکي است 5/5 درصد ازدواج‌ها، ازدواج‌هاي زودهنگام است. به گفته وي، مطابق با اين درصد (در سال 1393) بيش از 40 هزار کودک ازدواج کرده‌اند که نزديک به 176 نفر آنها زير 10 سال بوده‌اند. اين روانشناس باليني با اشاره به تبعات مخرب کودک همسري اظهار داشت: ازدواج زودهنگام تجربه شيرين دوران کودکي را سلب کرده و اين امر از نظر روحي و جسمي آسيب‌هاي متعددي را رقم مي‌زند. وي با بيان اينکه حسرت اين مساله گاه تا پايان عمر آدمي با وي همراه است، افزود: ازدواج زودهنگام براي کودکان و نوجوانان همچنين به دليل اين مهم که با عدم‌انتخاب همسر همراه است (حتي اگر موفقيت اميز باشد) موجب افسوس مي‌شود. به عقيده اين مشاور وظايف و مسئوليت‌هاي زندگي مشترک نيز مستلزم بلوغ فکري و انجام وظايف اين نقش توسط کودکان و نوجوانان آسيب‌زا است. ابراهيمي‌مقدم کودک‌همسري را از منظر فردي، اجتماعي، روحي و رواني و زيست‌شناسي قابل‌بررسي عنوان کرد و گفت: ازدواج زودهنگام همچنين فرصت رشد و تکامل را از آدمي سلب و انجام وظايف نقش را با دشواري روبه رو مي‌کند؛ اين امر موجب فشارهاي روحي و رواني براي طرفين است. اين روانشناس يادآور شد: ضعف دانش و آگاهي کودک در خصوص برخي از مسائل نظير روابط اجتماعي نيز به همراه پذيرش مسئوليت فرزندداري و فرزندپروري بي‌شک انجام وظايف و مسئوليت‌ها را دشوارتر مي‌سازد. به گفته اين مدرس دانشگاه همچنين نوجوان از منظر اقتصادي نيز براي هدايت خانواده از توانمندي لازم برخوردار نيست. ابراهيمي‌مقدم تصريح کرد: عدم‌اطلاع در خصوص برخي مسائل نيز تفاهم و سازگاري را تحت‌تاثير قرار مي دهد و سبب عدم احساس امنيت، عشق و محبت در زندگي مي‌شود و خشونت و پرخاشگري را رواج مي‌دهد. وي همچنين با بيان اينکه در ازدواج‌هاي زودهنگام عمدتا اختلاف سني نيز بسيار فاحش است، تاکيد کرد: با گذشت زمان يکي از طرفين سالخورده و ناتوان مي‌شود و طرف مقابل بلوغ جواني را تجربه مي‌کند و اين امر هم سبب بروز بسياري از مشکلات روحي، رواني، عاطفي و اجتماعي مي‌شود. عطاءا... محمدي روانشناس و آسيب شناس اجتماعي نيز درمورد آسيب‌هاي کودک‌همسري گفت:‌ از منظر روانشناختي آدمي به منظور رشد فکري - شخصيتي و همچنين تکامل روحي و رواني، عاطفي و اجتماعي نيازمند کسب دانش و تجربه در گذر زمان است. وي افزود: کودکان و نوجوانان که بي‌شک در مراحل تحتاني رشد فکري، شخصيتي و اجتماعي قرار دارند، با ورود به زندگي مشترک از منظر سازگاري با دشواري روبه‌رو مي‌شوند. اين روانشناس با تاکيد بر تبعات مخرب کودک‌همسري ادامه داد: آثار و تبعات ازدواج زودهنگام به طور حتم براي هر يک از طرفين غيرقابل‌انکار است اما اين آسيب براي دختران از لحاظ اجتماعي همچون ازدواج مجدد و فرزند پروري بيشتر مشاهده مي‌شود.