ظريف به بروكسل می رود؟
آرمان ملي: شامگاه شنبه که وزراي امور خارجه کشورهاي ديگر از غرب تا شرق با وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران تماس ميگرفتند تا از پاسخ ايران به اقدام آمريکا در ترور سردار سليماني مطلع شوند، مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا نيز با محمدجواد ظريف تماس گرفت و ضمن ابراز تسليت نسبت به واکنش احتمالي ايران و تبعات آن ابراز نگراني کرد. جوزپ بورل که نسبت به آغاز يک جنگ جديد در منطقه خاورميانه بيمناک است، طي اين تماس از ايران خواست تا خويشتنداري به خرج دهد؛ مسالهاي که چندان مورد قبول مقامات ايران نيست. با اين حال اروپاييها در يک تقسيم کار آشکار از يک سو تلاش دارند تا ايران را از اقدام تند عليه آمريکا منصرف کنند و از سوي ديگر برخي از کشورهاي اروپايي ميکوشند تا با حمايت از آمريکا، از ترامپ بخواهند از اقدامات بيشتر عليه ايران خودداري کند. در اين شرايط اتحاديه اروپا از محمدجواد ظريف رسما درخواست کرده است که به بروکسل سفر کرده و با تعدادي از همتايان اروپايي خود ديدار داشته باشد. به گفته سخنگوي وزارت امورخارجه، ظريف هنوز اين درخواست را نپذيرفته و پاسخ ايران پس از بررسيهاي بيشتر اعلام خواهد شد. در اين ميان دومينيک راب وزير امور خارجه انگليس در گفتوگو با شبکه اسکاينيوز تاکيد کرد که لندن براي جلوگيري از جنگ تصادفي ميان ايران و آمريکا تلاش ميکند. او که قرار است سهشنبه به آمريکا برود اظهاراتي خصمانه درباره سردار سليماني بيان کرد و در پاسخ به اينکه «آيا سردار سليماني در اين سناريو قرباني بوده است يا نه؟» گفت: «اجازه دهيد درباره ژنرال سليماني شفاف باشيم. او يک تهديد منطقهاي بود و ما موضع آمريکاييها در اين مساله را درک ميکنيم. آنها حق دفاع از خود را داشتند و توضيح دادند که بر چه اساسي اين کار را انجام دادند».
هراس آشکار از واکنش ايران
باوجود رجزخوانيهاي آمريکا، رفتارهاي ايالات متحده و منتقدان منطقهاياش بيانگر آن است که واکنش احتمالي ايرانهراسي جدي در دل آنها افکنده است. از يکسو آمريکاييها عملياتهاي نظامي و آموزشي خود را در منطقه متوقف کردهاند، نيروهاي نظامي خود را در حالت آمادهباش نگه داشتهاند و به نوشته العالم، آمريکا تمام شناورهاي خود را به شعاع 1000 کيلومتري از ايران دور کرده است. از سوي ديگر متحدان منطقهاي اين کشور نيز تلاش دارند با اظهار بياطلاعي از ترور سردار سليماني، پاي خود را از ماجرا کنار بکشند. يک مقام سعودي بدون افشاي هويت خود، مدعي شد که رياض درپي کاهش بحران به وجود آمده پس از شهادت سردار قاسم سليماني و به دنبال کاهش بحران در منطقه است. او به خبرگزاري فرانسه گفت دولت آمريکا با مقامات سعودي مشورت نکرده بود. اين مقام سعودي افزود: «در سايه تحولات سريعي که رخ ميدهد، دولت سعودي بر اهميت خوشتنداري و ممانعت از افزايش تنش که عواقب وخيمي در پي دارد، تأکيد ميکند». در همين راستا وزراي خارجه روسيه و چين عمليات نظامي آمريکا بر فراز فرودگاه بغداد را نقض منشور ملل متحد خواندند و از عواقب آن در منطقه غرب آسيا ابراز نگراني کردند. با اين حال نتانياهو که در آستانه يک شکست انتخاباتي قرار دارد اعلام کرد که از تصميم آمريکا حمايت ميکند.
واکنش قاطع بغداد
روز يکشنبه براي آمريکاييها فاجعهآميز بود. ابتدا سفير اين کشور به وزارت خارجه عراق احضار شد و دولت عراق اقدام تروريستي کاخ سفيد را محکوم کرد. سپس عادل عبدالمهدي، نخست وزير دولت موقت در پارلمان خواستار اخراج نيروهاي آمريکايي شد و گفت که منفعت عراق و آمريکا ايجاب ميکند که نيروهاي خارجي عراق را ترک کنند». نخستوزير دولت پيشبرد امور عراق گفت که «آمريکا به ما گفت که اسرائيل انبارهاي تسليحاتي حشدالشعبي را در تابستان گذشته، بمباران کرده بود». او همچنين گفته بود که با سردار سليماني قرار داشت تا پاسخ ايران پيرامون پيام عربستان مبني بر کاهش تنش را دريافت کند، اما آمريکاييها سردار سليماني را ترور کردند. شامگاه يکشنبه اتفاقي که آمريکاييها از آن هراس داشتند رخ داد و پارلمان عراق رأي به اخراج نيروهاي خارجي از اين کشور داد؛ اتفاقي که براي آمريکاييها قابل تصور نبود. در پارلمان عراق، نمايندگان پس از تصويب اين قانون، به شعار دادن عليه آمريکا و حمايت از شهداي روز جمعه پرداختند. «آري، آري به سليماني»، «آري، آري به ابومهدي المهندس» و «آمريکا، هرگز، هرگز» از جمله اين شعارها بود. پس از اين اتفاق مقتدي صدر، رهبر جريان صدر عراق در پيامي 7 بندي به پارلمان خواستار لغو توافق امنيتي با آمريکا شد. صدر نوشته است: « نخست آنکه توافق امنيتي هرچه سريعتر لغو شود و به بندهاي ظالمانه و خوارکننده آن پايبندي وجود نداشته باشد. دوم: سفارت شرِ آمريکا هرچه سريعتر بسته شود. سوم: پايگاههاي آمريکايي بسته شده و به صورت خوارکنندهاي بيرون رانده شوند. چهارم: تماس با دولت آمريکا جرم تلقي شود و برقراري تماس مورد مجازات قرار بگيرد. پنجم: از نيروهاي ارتش عراق و نيروهاي امنيتي با کمک مقاومت ملي منضبط براي حفاظت از حاکميت عراق و مرزهايش و حريم هوايياش پشتيباني به عمل آيد. ششم: از سفارتخانههاي ديگر در عراق حفاظت به عمل آيد. هفتم: کالاهاي آمريکايي در عراق تحريم شود. در پايان: از گروههاي مقاومت عراق و نيز از گروههاي در خارج عراق ميخواهم که نشست فوري براي اعلام تشکيل هنگهاي بينالمللي مقاومت داشته باشند». مقتدي صدر در پايان تأکيد کرد که اگر پارلمان اين کار را نکند، ما اقداماتي فراتر خواهيم داشت.
استراتژي ايران
واکنش ايران هنوز مشخص نشده است و گمانهزنيهاي زيادي در اين باره مطرح ميشود. رئيس فراکسيون مستقلين مجلس با اشاره به اظهارات يکي از معاونان سازمان اطلاعات سپاه با تاکيد بر اينکه استراتژي پرهيز از جنگ در دستور کار دولت و حاکميت ايران است، اظهارکرد: اين بدان معنا نيست که آمريکا هر کاري کند ايران سکوت ميکند. بلکه انتقام سريع با انتقام سخت تفاوت دارد. مردم فشار ميآورند که سريعا کاري انجام شود ولي بايد اجازه دهند کساني که حافظ امنيت کشور هستند عاقلانه و مدبرانه و با بررسي همه جوانب انتقام خون شهيد سليمانيها را بگيرند نه اينکه تنها ضرب شستي نشان داده شود و کشور را وارد مخاصمهاي کنيم که هزينهاش شايد خيلي بالا باشد. غلامعلي جعفرزاده ايمنآبادي با تاکيد بر اينکه جنگ براي ايران نفعي ندارد، افزود: آمريکاييها به دنبال جنگ هستند زيرا برايشان نفع دارد. آنها سلاحهايشان را در منطقه ميفروشند و به دنبال جنگ نيابتي هستند. لذا کشورهاي منطقه هوشيار باشند. رئيس فراکسيون مستقلين خاطرنشان کرد: انتقام سخت مزيتش اين است که آمريکاييها را در هراس نگه ميدارد. من فکر ميکنم در آينده نه چندان دور پاسخ محکمي درخور شأن شهيد سليماني نه يک بار بلکه بيشتر داده خواهد شد.
