قاتل خاموش همچنان قربانی می‌گیرد

آرمان- منيره چگيني: گاز منواکسيدکربن يا «قاتل خاموش» همچنان در کشور قرباني مي‌گيرد. با توجه به سرماي هوا و افزايش هشدارها در رابطه با نصب درست بخاري و لوازم گازسوز گرمايشي اما در اکثر مناطق کشور، گاز منواکسيدکربن باعث مسموعيت و مرگ جمعيت قابل توجهي در کشور مي‌شود. همين چند روز پيش بود که مجتبي خالدي، سخنگوي سازمان اورژانس کشور از مسموميت 58 دانش آموز دبستاني بر اثر استشمام گاز CO در قرچک خبر داد. همچنين خالدي در جديدترين اظهار نظر از جان باختن 87 نفر از هموطنان بر اثر مسموميت با گاز از اول پاييز تا پايان آذرماه خبر داده و گفت: در اين مدت يک‌هزار و 663 نفر در کشور، بر اثر گاز گرفتگي دچار مسموميت شده‌اند.

حادثه مسموميت با گاز منواکسيدکربن از جمله حوادثي است که شوخي‌‌بردار نيست و با اشتباه فرد و بي‌توجهي به موارد ايمني احتمال مرگ خود و افراد خانه وجود دارد. بنابراين ضرورت دارد که براي مقابله با بروز «مرگ خاموش» نکات ايمني را رعايت کنيم. براي مثال بايد دودکش‌ها در زاويه 90 درجه باشند و از قرار نگرفتن آنها در حالت افقي، زاويه صفر و شيب منفي مطمئن شويم، چرا که در غير اين صورت حادثه‌ساز خواهند شد. از سوي ديگر، نصب دودکش در جاهايي که احتمال محبوس شدن زياد است، ممنوع است و نبايد انتهاي دودکش در سطل آب قرار گيرد. در اين ميان که بارها شاهد بوديم برخي هموطنان با رعايت نکردن اين نکات حادثه‌آفرين شدند. البته نبايد تمام اين مشکلات را به گردن مردم بيندازيم، بلکه فقدان فرهنگسازي و آموزش در سطح جامعه نيز موجب شده که همه ساله در فصل زمستان فجايعي دامنگير جامعه شود. بنابراين بايد در اين راستا گام برداريم و از مدت‌ها قبل فضاي ايمني را براي استقابل از فصل زمستان مهيا کنيم تا به اين طريق از بروز حوادث جلوگيري به عمل آيد.

ساده‌انگاري علائم مسموميت

سخنگوي سازمان آتش‌نشاني تهران به «آرمان ملي» مي‌گويد: علائم مسموميت با گاز منواکسيدکربن شبيه علائم سرماخوردگي معمولي است و بسياري اين مساله را به پاي سرماخوردگي ساده مي‌گذارند، يعني اينکه مسموميت با گاز منواکسيدکربن در ابتدا با يک سردرد، سرگيجه و سوزش چشم و گلو شروع مي‌شود و پس از مدتي حالت تهوع، دوبيني و احساس ضعف در قفسه سينه ايجاد مي‌شود. آنچنان که اگر فرد بيشتر در محل بماند، کنترل حرکت و تکلم خود را از دست مي‌دهد و قدرت تصميم‌گيري ندارد و اگر باز هم در محل بماند و غلظت گاز بالا برود، ممکن است به حالت غش و کما برود و در نهايت مرگ هم متصور شود. جلال ملکي همچنين خاطرنشان مي‌کند: به دليل آنکه علائم مسموميت با گاز منواکسيدکربن شبيه سرماخوردگي است، بسياري اوقات اين موارد ساده‌انگاري مي‌شود. اميدواريم هر زماني که وارد محيط جديدي شديم، به يک‌باره حالمان بد و آن علائم بر ما مستولي شد، فرض را به سرماخوردگي نگذاريم. از محيط خارج شويم و در هواي آزاد چند نفس عميق بکشيم. اگر ديديم آن حالت از ما دور شد، احتمال دارد اتفاقي در آن محيط افتاده باشد. از اين‌رو بايد به بررسي اجمالي بپردازيم. سخنگوي سازمان آتش‌نشاني تهران خاطرنشان مي‌کند: ميل ترکيبي گاز منواکسيدکربن با هموگلوبين خون چندين برابر بيشتر از اکسيژن است و اگر در محيطي قرار گيرد، به سرعت به هموگلوبين خون مي‌چسبد و اجازه اکسيژن‌رساني به بافت‌ها را نمي‌دهد. در نتيجه يک فقر اکسيژني در سلول‌ها، بافت‌ها و اندام‌هاي بدن ايجاد مي‌شود. اينجاست که حالت ضعف، سستي و کرختي به افراد دست مي‌دهد که ناشي از بالا رفتن غلظت CO در خون و ايجاد مسموميت است که اگر در دقايق اوليه به داد اين افراد نرسيم و احتمال اکسيژن‌رساني و خارج کردن از محيط وجود نداشته باشد، ممکن است مرگ حاکم شود. ملکي توضيح مي‌دهد: هميشه وسايل شعله‌دار به واسطه مصرف اکسيژن، ميزان اکسيژن محيط را پايين مي‌آورند و متعاقب آن گاز منواکسيدکرين منتشر مي‌شود. از اين رو خيلي‌ها فکر مي‌کنند، چون شوفاژ و رادياتور در خانه دارند و شعله ندارد، پس از خطر مصون هستند. در حالي که اگر در زيرزمين يا هر جايي که موتورخانه است، استاندارد رعايت نشده و راه‌اندازي و نصب توسط افراد غيرمتخصص صورت گرفته باشد، احتمال اينکه در موتورخانه گاز منواکسيدکربن توليدشده و از طريق دالکت‌ها به طبقات بالايي برود، بسيار است. براي مثال مورد داشتيم در موتورخانه زيرزمين گاز منواکسيدکربن منتشر شده و افراد در طبقه يازدهم مصدوم شدند. او با بيان اينکه نبايد در منزل و جاهايي که افراد مي‌خوابند، به هيچ عنوان بخاري بدون دوکش استفاده شود، ادامه مي‌دهد: اگر خدايي نکرده اتفاقي افتاد؛ همزمان با تماس گرفتن با آتش‌نشاني سعي کنند سريعا افراد حادثه ديده را از محيط خارج کنيد و به فضاي باز انتقال دهيد. همچنين تمام در و پنجره‌ها را باز و مصرف‌کننده‌هاي شعله‌دار مثل بخاري، اجاق گاز، شومينه و ... را در منزل خاموش کنيد.