پیشبینی شرایط آینده منطقه
آرمان ملي- سعيده اسکندري: سپهبد شهيد قاسم سليماني بامداد روز جمعه با حمله هوايي آمريکا به کاروان الحشد الشعبي به شهادت رسيد. رسانههاي عراقي بهعنوان اولين منابع خبري و بهنقل از مقامات رسمي، اعلام کردند فرمانده سپاه قدس ايران و معاون الحشد الشعبي، پس از خروج از فرودگاه بينالمللي بغداد مورد هدف قرار گرفتند و شهيد شدند. ساعاتي پس از وقوع اين حادثه، منابعي از سوي پنتاگون، دستور دونالد ترامپ، رئيسجمهور آمريکا در طرح ترور سردار سليماني را با بهکارگيري پهپاد تاييد کردند. ترامپ نيز بدون هيچگونه اظهار نظر رسمي در رابطه با اين حادثه، تنها تصويري از پرچم آمريکا را در صفحه توئيت خود منتشر کرد. آمريکا اين عمليات را آذرخش کبود نامگذاري کرده بود که نام يک بازي رايانهاي است که در آن يک ژنرال با هدف قرار گرفتن در حملات هوايي کشته ميشود. در باب جزئيات اين عمليات گفته شده، ساعت يک و بيست دقيقه بامداد ديروز، چند بالگرد هوايي به همراه پهپادهايي از آمريکا در نزديکي فرودگاه بغداد، 2 خودروي بسيج مردمي را هدف قرار دادند که افزون بر سردار سليماني و ابومهدي المهندس، نه نفر ديگر از نيروهاي بسيج مردمي نيز به شهادت رسيدند. پس از اين اتفاق تمام کارمندان آمريکايي به دستور سفارت عراق، منطقه سبز را تخليه و از سفارت به کلي خارج شدند.
واکنشهاي داخلي
پس از رسمي شدن خبر وقوع اين حادثه، طيفها و شخصيتهاي مختلف فارغ از هر نوع جهت گيري سياسي، اين اقدام را محکوم کردند و خواستار برخورد شديد با عوامل اين حادثه شدند. رهبر انقلاب اسلامي، در پيامي شهيد سليماني را چهره بينالمللي مقاومت خواند و با اعلام سه روز عزاي عمومي در ايران بيان کرد که انتقام سختي در انتظار جنايتکاراني است که دست پليدخودرابه خون او و ديگر شهداي حادثه آلودند. رئيسجمهور در پيام تسليت خود به ملت ايران، از دوچندان شدن عزم ملت ايران براي مقابله با زيادهخواهيهاي آمريکا سخن گفت و تصريح کرد: «بيترديد انتقام اين جنايت هولناک را ملت بزرگ ايران و ديگر ملتهاي آزاده منطقه، از آمريکاي جنايتکار خواهند گرفت». وزارت امور خارجه نيز از هفت صبح روز جمعه در جلسه فوقالعادهاي با مديران ارشد اين وزارتخانه در تصميمي بر لزوم به کارگيري تمامي ظرفيتهاي سياسي، حقوقي و بينالمللي اين وزارتخانه براي اجراي تصميمات شوراي عالي امنيت ايران عليه آمريکا تاکيد کرد. محمد جواد ظريف نيز با خطاب کردن سردار سليماني بهعنوان مؤثرترين نيروي مبارزه با داعش، النصره، القاعده، هدف قرار دادن وي را بهعنوان کاري خطرناک و بسيار احمقانه برشمرد و هشدار داد ايالات متحده مسئوليت تمام پيامدهاي ماجراجويانه سرکش خود را بر عهده خواهد داشت. جداي از اين، بسياري از شخصيتها و چهرههاي سياسي، فارغ از ملاحظات فکري خود، خواستار اشد مجازات براي عاملان اين حادثه تروريستي شدند و درخواست کردند که پاسخي درخور به اين اقدام آمريکاييها داده شود.
واکنشهاي بينالمللي
با اين حال، شهادت سردار سليماني بازتابهاي گستردهاي در عرصه بينالمللي نيز داشته است. وزارت خارجه فرانسه در موضوع گيري خواستار حفظ ثبات و امنيت خاورميانه شده است. اين وزارتخانه به اين نکته اشاره کرده که آن چيزي که از آن بيش از هر چيز ديگري ميترسيديم بالاخره به وقوع پيوست: تشديد تنشها ميان ايران و آمريکا. عادل عبدالمهدي نخست وزير عراق نيز اقدام آمريکاييها در به شهادت رساندن سردار سليماني را محکوم کرد و گفت آمريکا با اين اقدام خود عملا حاکميت ملي عراق را نقض کرده است. وي معتقد است طبق قانون، نظاميان آمريکا حق انجام اقداماتي از اين نوع را در خاک عراق ندارند. پايگاه خبري تايم نيز در گزارشي با اشاره به محبوببودن سردار سليماني در داخل و خارج از ايران گفته است: بدون شک اين حمله عواقب سنگيني براي آمريکا خواهد داشت. حتي همين حالا نيز نگرانيها از پاسخ احتمالي ايران در اوج خود قرار دارد. راشاتودي روسيه نيز شهادت سردار سليماني در خاک عراق به دست نيروهاي آمريکايي را اقدامي تجاوزکارانه خطاب کرده است. رويترز نيز ضمن پرداختن به شهادت سردار سليماني بيشتر بر اين نکته تاکيد کرده که ايران گفته است به اين عمليات آمريکا واکنشي سخت نشان خواهد داد.
پيشبيني آتي شرايط منطقه
به طور کلي، آنچه که ميتوان بهعنوان جمع بندي از شهادت سردار سليماني به دست تروريستهاي آمريکايي ارائه کرد اين نکته است که اين حمله در ابعاد مختلف آن توسط طرفهاي مختلف قويا محکوم شده است. از سويي، اين حادثه بيش از پيش معادلات منطقه را پيچيدهتر خواهد کرد و حتي ممکن است تحولاتي را سبب شود که عرصه را کاملا متفاوت از آن چيزي کنند که کشورهاي غربي و به خصوص آمريکا انتظار آن را دارند. اگر ايران بنا داشته باشد پاسخي متناسب به آمريکا بدهد که انتظار ميرود چنين اتفاقي بيفتد، چيزي جز افزايش روز افزون تنشهاي ايران و آمريکا انتظار نميرود. اين دولت که عميقا درگير مشکلات سنگين سياسي و اقتصادي است، و حتي اخيرا استيضاح آن نيز در مجلس نمايندگان آمريکا به تصويب رسيد دنبال راهحلي بود تا اذهان عوام و خواص در آمريکا را با يک اتفاق بزرگ از شکستها و ناکامي هايش منحرف سازد. با توجه به ميزان محبوبيت حاج قاسم سليماني در ميان مردم ايران و منطقه، احتمالا آمريکا با وضعيت بيش از پيش دشواري در منطقه مواجه خواهد شد. امري که ميتواند طومار حضور نظاميان آمريکايي در منطقه را براي هميشه در هم پيچد و قمار ترامپ را به شکستي تمام عيار براي وي تبديل کند. در اين زمينه بهطور خاص جو بايدن نامزد اصلي دموکراتها در انتخابات رياست جمهوري 2020 آمريکا گفته است حرکت ترامپ همچون کبريت کشيدن به انباري پر از باروت بوده است و ميتواند خسارتهاي زيادي را به منافع ملي آمريکا وارد سازد.
