گسترش خانههای جمعی در جنوب شهر
چندي قبل طرح ضربتي در محدوده ميدان امام حسين آغاز شد و در مرحله نخست اين طرح 63 خانه مجردي که پاتوق معتادان و مجرمان شده بود، پلمب شد و در مرحله دوم روز گذشته سرهنگ جليل موقوفهاي، جانشين پليس پيشگيري پايتخت از پلمب 92 خانه مجردي در حوالي ميدان امام حسين خبر داد. اين خانهها در خيابانهاي صفا، اسدي و حوالي ميدان امام حسين(ع) غيرقانوني فعاليت داشتند و 174 معتاد، 52 خرده فروش مواد مخدر و 37 سارق نيز در اين طرح شناسايي و دستگير شدند. جانشين پليس پيشگيري پايتخت همچنين گفته است: برخي از مالکان منازل بهدنبال درآمدزايي هستند و يک اتاق را به ده تا 15 نفر اجاره داده و شبي 15هزار تومان مي گيرند، بدون اينکه امکانات بهداشتي در اين منازل ايجاد کرده باشند. در اين طرح 3 خانم نيز دستگير شدند.
فاصله زياد درآمد تا اجاره خانه
پديده خانههاي جمعي يا به قول شهرداري خانههاي مجردي، در محلههايي همچون امام حسين، راه آهن، شوش و... تحت تاثير عواملي چون اعتياد و فقر شکل گرفتهاند. ترکيب خانههاي مجردي که مسئولان شهرداري تهران در گفتههايشان از آن استفاده ميکنند، اصطلاح غلطي است و آدم را به اشتباه مياندازد. در اين خانهها صرفا افراد مجرد زندگي نميکنند و در خانههاي جمعي اتاقهايي در اجاره گروهي از شهروندان آسيب ديده است، افرادي که درآمد بسيار پاييني دارند. بسياري از محلات پايين شهر اين روزها به پاتوق کارگران مهاجر (داخلي و خارجي) تبديل شده که تنها بهدنبال جاي خواب هستند، تا شب را به صبح برسانند و سحرگاه راهي محل کارشان شوند. اين روزها متقاضي اجاره خانهاي به اصطلاح نقلي در محلهاي مانند صفا که جزو ارزانترين خيابانهاي امام حسين براي اجاره مسکن است و يک کارگر مجرد براي اجاره يک خانه 35 متري بايد ماهانه 800هزار تومان اجاره بدهد و با کسر مبلغ اجاره از مجموع دستمزدش (با توجه به نرخ کارگري در سال 98) تنها 968هزار تومان ناقابل براي او باقي خواهد ماند تا بتواند از عهده ديگر هزينههاي زندگي در پايتخت همچون هزينه خوراک و پوشاک، بهداشت و درمان، حملونقل و ارتباطات و … برآيد. از سوي ديگر درآمد بسياري از کارگران آنقدر نيست که هزينه شبي 100هزار تومان براي مسافرخانه و ماهانه 700هزار تومان براي يک خانه دهند. اغلب اين کارگران براي کارهاي فصلي از شهرستانهاي دور و نزديک به تهران ميآيند و در خانههايي با اجاره بهاي اندک ساکن ميشوند. مهدي صابري، يکي از اين کارگران است که شبها به همراه 8 نفر ديگر در يک اتاق 15 متري زندگي ميکند. او ميگويد: که در خانه 40 متري و دو طبقه 25 نفر شبها ميخوابند و صاحب خانه يا بهتر بگوييم املاک سر کوچهمان شبي 20هزار تومان از ما ميگيرد. بايد ساعت هفت عصر به خانه برويم و ساعت 8 خانه را ترک کنيم. اتاقمان آنقدر کوچک است که به سختي ميخوابيم و از يک سرويس بهداشتي و حمام 25 نفر استفاده ميکنند. البته ناراضي نيستيم و بهتر از خوابيدن در خيابان و زير پل است.او در رابطه با اينکه چطور به تهران آمده ميگويد: اهل شهرستان خواف در استان خراسان هستم و يک دختر دارم. در اينجا در تراشکاري کار ميکنم و نصف حقوقم را هر ماه به حساب همسرم ميفرستم. هر ماه، دو روز به شهرم ميروم تا خانوادهام را ببينم. قبلا در پارک ميخوابيدم ولي مامور پارک اجازه نميداد و پول مسافرخانه يا گرفتن يک خانه ندارم، چون خانه وسايل ميخواهد و پولي براي خريد آنها ندارم. با دو نفر از دوستانم ماهانه پول اجاره اين خانه را ميدهيم، چون هم نزديک به محل کارم است و هم تلويزيون، فرش و رختخواب دارد. او همچنين ميگويد: حتي سيگار هم نميکشم و خيلي از همخانههايم معتاد نيستند، اما شايد چند نفري مواد فروش هم باشند که من نميشناسم.
محلههاي مجردي
بر اساس پژوهشي که شهرداري انجام داد بهطور ميانگين 63درصد مردم پايتخت داراي مسکن ملکي هستند که اين رقم در مناطق مختلف بسيار متفاوت است. بهطوري که در مناطق شمالي شهر تا 69درصد در منطقه يک و در غرب، در منطقه21 ميرسد. در مناطق 2، 3 و 6، با 66درصد تملک واحد مسکوني وضعيت مطلوبي از اين نظر وجود دارد و مناطق 10، 12 13، 15 و 22 با 60درصد داراي کمترين ميزان است. همچنين در زمينه اجارهنشيني در مناطق 5، 10 و 15 بيشترين و مناطق 1 و 3 کمترين آمار را دارد. هرچند هنوز آمار دقيقي از تفکيک ساکنان خانههاي جمعي با آنها که مجردي زندگي ميکنند وجود ندارد، اما اين يک حقيقت انکارناپذير در جنوب شهر تهران است. به گفته، علياکبر محزون مديرکل دفتر جمعيت نيروي کار مرکز آمار ميگويد: به افرادي که از سن تجرد قطعي عبور کرده باشند، مجردان قطعي ميگويند و تعداد آنها در کل کشور 220هزار نفر است. 11ميليون و 800هزار نفر مجرد هرگز ازدواج نکرده در کشور داريم که با احتساب افراد بدون همسر در اثر فوت يا طلاق، جمعيت مجردان ايران به رقم 13ميليون و 32هزار نفر ميرسد.
