بايد و نبايد تنبيه کودک
«بچه خوبي باش» اثر ندارد
بايد و نبايد تنبيه کودک
گفتن عبارت «بچه خوبي باش» براي جريمه کودکان هيچوقت کارآمد نيست و والدين بايد متناسب با بدرفتاري آنها از چنين عباراتي که داراي بار منفي است، پرهيز کنند. کودکان و نوجوانان با توجه به شرايط سني، حس کنجکاوي و هوش سرشاري که دارند، در بيشتر مواقع با رفتار و گفتارهاي خود، والدين و ديگران را به وجد و شگفتي آورده يا در برخي مواقع عصباني و غيرقابل کنترل ميکنند. اين قشر با توجه به شرايط روحي و روانياي که دارند نياز است پدر و مادر به عنوان نخستين مربي، بهترين الگوهاي رفتاري بهويژه روابط اجتماعي مناسب را به آنان بياموزند، تا ديگر لازم نباشد در ادامه مورد ماخذه يا احيانا تنبيه قرار گيرند. يک متخصص روانپزشک روز سهشنبه در گفتوگو با ايرنا با بيان اينکه در زمان و نسلهاي مختلف، روشهايي متفاوتي براي تنبيه کودکان در نظر گرفته ميشود، اظهار داشت: قهر کردن، بيتوجهي، حبس کردن در اتاق، محرومکردن يا تنبيه جسمي و فيزيکي، عمده موارد تنبيهاي است که از سوي والدين اتخاذ ميشود اما واقعيت اين است که تنبيه به هر شکل که باشد شايد به فروکشکردن خشم پدر و مادر کمک کند، اما بهطور قطع کمترين تاثير تاديبي در رفتار فرزند نخواهد گذاشت. مهشيد رابطيان گفت: براي اصلاح رفتار کودک بايد ابتدا پدر و مادر رفتار خود را تغيير دهند زيرا فرزندان از رفتار آنها و نه از کلام بزرگترها الگو ميگيرند و از طرفي براي جايگزين کردن رفتار مثبت به جاي رفتار منفي، والدين پيش از آنکه از رفتار منفي فرزند خود انتقاد کنند و از چيزي که دوست ندارد به او بگويند، به رفتار مثبتي که فرزندشان دارد اشاره کرده و انتظار خود را بيان کنند.
وي افزود: نهي کردن و ايراد گرفتن مدام از رفتار کودک، او را سردرگم ميکند چون نميداند چه رفتاري را بايد جايگزين کند. ضمن اينکه سرزنش و پرخاش مدام پدر و مادر، کودک را عصبي و واکنش منفي را در او برميانگيزد، لجاجت ميکند و کاري را که از آن منع شده، آشکارا يا پنهاني تکرار ميکند.
راهکار؛تنبيه درست
رابطيان تصريح کرد: در مقابل بدرفتاري کودک، جريمه مورد نظر از سوي والدين بايد کاملا مشخص و از اين رو تنبيه متناسب با بدرفتاري و قابل اجرا باشد. از طرفي والدين نبايد در جواب رفتار منفي بچهها از کلماتي استفاده کنند که تاثير عکس داشته باشد. براي نمونه «بچه خوبي باش» هيچوقت کارآمد نيست زيرا «خوب بودن» از ديد هر فردي با فرد ديگر متفاوت است و خنثي به نظر ميرسد. وي گفت: خانوادهها توجه داشته باشند تنبيه و جريمه بلافاصله بعد از بدرفتاري اجرا شود و به زمان ديگري موکول نشود زيرا تغيير زمان يا مکان، مانع از اجراي تنبيه خواهد شد. براي نمونه چنانچه کودکي بايد در قابل رفتار ناخوشايندي که انجام داده جريمه شود، چون شب شده و کودک و والدين خسته هستند از تنبيه چشمپوشي شود. به احتمال زياد اين رفتار فرزند به مرور در آينده تکرار خواهد شد. اين روانپزشک کودک و نوجوان افزود: والدين در اجراي تنبيه و جريمه درنظر گرفته شده براي فرزند خاطي، هماهنگ عمل کنند زيرا چشمپوشي يکي از آنها در اجراي تنبيه باعث بدتر شدن بدرفتاري کودک ميشود و از طرفي هنگام اجراي جريمه حفظ خونسردي و آرامش والدين بسيار مهم است چون بروز عصبانيت هنگام تنبيه به روابط عاطفي بين والد و فرزند صدمه ميزند.رابطيان ادامه داد: والدين در زمان اجراي جريمه بدرفتاري کودک به ياد داشته باشند تحت هيچ شرايطي از تنبيه بدني يا کلامي استفاده نکنند و هرگز براي رفتار بدي که از سوي کودک سر زده و جريمه دارد، دليل نياورند.
تنبيه؛ با هدف تغيير رفتار بد
اين روانپزشک کودک و نوجوان اظهار داشت: پدر و مادر پيش از آنکه اقدام به تنبيه کودک کنند ابتدا مطمئن شوند که آن رفتار واقعا نادرست يا نامناسب بوده و از طرفي ناراحتي آنان ريشه در مسالهاي ديگر ندارد و از سر وسواس نيست. براي اينکه مطمئن شويد تنبيه در نظر گرفته شده موجب تغيير رفتار فرزند خواهد شد پيش از جريمه و تنبيه، از خود و ديگران سوال کنيد که آيا براي کودک الگوي مناسبي هستيد يا نه؟ وي تصريح کرد: والدين براي تغيير رفتار کودک، بهجاي سرزنش و نهيکردن مدام، رفتارهاي مثبت او را تشويق و آنچه را به عنوان الگو ميخواهند انجام دهد به روشني و با آرامش بيان کنند. در نهايت اگر بدرفتاري کودک از حد معمول بيشتر و راهکاري براي آن يافت نشد، براي ريشهيابي و علل رفتارهاي ناگوار آن به روانپزشک مراجعه کنيد.
