رزمایش مشترک و نمایش توانایی ائتلاف سازی ایران

رزمايش مشترکي که ميان سه کشور ايران، چين و روسيه در حال برگزاري است، اهداف مختلفي را دنبال مي‌کند و از اهميت بالايي برخوردار است. در وهله اول بايد توجه داشت که اين رزمايش در جغرافياي مهمي برگزار مي‌شود؛ چرا که محدوده شمال اقيانوس هند و درياي عمان، محدوده استراتژيکي در آب‌هاي بين‌المللي به شمار مي‌روند. اين محدوده علاوه بر اينکه يکي از مهمترين گذرگاه‌هاي صادرات انرژي در جهان است، يکي از بحران خيزترين مناطق نيز در سطح بين‌المللي به حساب مي‌آيد. در شرايطي که منطقه خليج فارس و درياي عمان طي چندماه اخير شرايط بي‌سابقه‌اي را تجربه کرده و شاهد تشديد تنش‌ها بوده؛ يعني از سقوط پهپاد آمريکايي توسط ايران و مورد هدف قرار گرفتن نفتکش‌ها در اين محدوده گرفته تا حمله پهپادي به تأسيسات نفتي عربستان (آرامکو)، طبيعي است که منطقه از نظر امنيتي دستخوش دگرگوني‌هاي قابل توجهي شود. در همين راستا آمريکا اعلام کرد که ائتلافي در راستاي آنچه «تأمين امنيت کشتيراني» در منطقه مي‌خواند تشکيل خواهد داد و هرچند نتوانست کشورهاي زيادي را براي اين منظور بسيج کند اما دولت آمريکا از اين طريق پيامي سياسي به منطقه داد که مي‌خواهد به فعاليت‌هاي خود در خليج‌فارس ادامه دهد. رزمايش مشترک ايران، چين و روسيه نشان داد که ديگر غربي‌ها، تنها بازيگران خارجي تأثيرگذار در منطقه نيستند و ساير کشورها نيز علاقه‌مندند و توانايي دارند در صورت لزوم نيروهاي خود را به منطقه بفرستند. ابتکار عمل ايران نيز در اين ميان حائز اهميت است. تلاش کشورهاي غربي و به ويژه آمريکا براي ساماندهي ائتلاف عليه ايران، شرايط را به سمتي برد که جمهوري اسلامي ايران براي اولين بار به سمت ايجاد ائتلاف در منطقه حرکت و مشارکت بازيگران قدرتمند و غيرغربي را در اين زمينه جلب کرده است.روس‌ها در طول سال‌هاي گذشته تمايل زيادي داشتند که در منطقه خليج فارس و درياي عمان به نقش آفريني بپردازند، اما اين حضور همواره از طريق کشورهاي جنوبي حاشيه خليج فارس که به نوعي دنباله رو و پيرو سياست‌هاي آمريکا بودند، ناممکن مي‌شد. کما اينکه طرح امنيتي روسيه براي منطقه با بي‌رغبتي کشورهاي حاشيه خليج فارس از دور خارج شد. بنابراين همين امر، همکاري با ايران براي روسيه فرصتي قابل توجه است که بتواند در اين منطقه مهم حضور داشته باشد و نقش آفريني کند. از سوي ديگر چين که طي سال‌هاي گذشته تلاش داشت وارد رقابت‌هاي امنيتي- نظامي با آمريکا نشود و صرفاً رقابت اقتصادي را دنبال کند، در حال حاضر با حضور در اين رزمايش اين پيام را به آمريکا داد که وارد رقابت امنيتي شده است. آنها اکنون تلاش دارند منافع سنتي آمريکا را تهديد ‌کنند؛ به خصوص آنکه آمريکا نيز آب‌هاي نزديک به چين را در نورديده است. در مجموع پيام اين رزمايش هم به آمريکا و هم به متحدينش آن بود که دوره يکه تازي آمريکا در منطقه خليج فارس به سر آمده است. در شرايط لزوم ايران اين امکان را دارد که با همکاري کشورهاي غيرغربي شرايط را به نوع ديگري رقم بزند. از اين پس هم آمريکا و هم کشورهاي منطقه بايد در محاسبات امنيتي خود توان ائتلاف سازي ايران را در نظر بگيرند.