دانـسـتـنـی ها
مکمل غذايي براي سلامتي چارهساز است؟
بسياري از مردم براي تامين نيازهاي بدن خود رو به مکملهاي غذايي ميآورند، اما کارشناسان تغذيه معتقدند استفاده از اين مکملها بدون مصرف خوردنيهاي مغذي چارهساز نيست.مکملهاي غذايي طيف وسيعي از فرآوردههاي مختلف را در بر ميگيرند، اما بايد هنگام مصرف، از مزايا و معايب آنها آگاهي کاملي داشت.ويتامينها، املاحمعدني و اسيدهايچرب امگا 3 که بهصورت مکملهاي غذايي عرضه ميشوند، در شمار پرفروشترين محصولات داروخانهها هستند و اين مکملها ترکيبهاي مختلفي دارند و خريداران آنها اميدوارند که با مصرف آنها به سلامت خود بيفزايند.امروزه در سراسر دنيا، تحقيقات متعدد و متفاوتي در مورد مصرف صحيح مکملها انجام شده، اما متخصصان تغذيه بر اين باورند که مصرف مکملها تنها راهحل موجود نيست، يا بهعبارت ديگر، هيچ فردي نبايد مصرف مواد غذايي تازه و مورد نياز بدن را کنار بگذارد و براي تامين نيازهاي خود فقط به استفاده از مکملها روي آورد.
قرص کلسيم جاي لبنيات را نميگيرد
متخصص تغذيه و استاد دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي در اين زمينه گفت: بسياري از افراد تصور ميکنند اگر روزي چند قرص کلسيم بخورند، مشکلشان بهطورکلي حل رفع و هيچوقت دچار پوکياستخوان نميشوند و کمبودي از اين نظر نخواهند داشت.روزبه مقدري افزود: با توجه به اينکه شير منبع خوبي براي تامين کلسيم است، اما نبايد اين نکته را ناديده بگيريم که همراه با مصرف يک ليوان شير، علاوه بر دريافت کلسيم از مواد مغذي ديگري مانند فسفر، ويتامين B2 و پروتئين نيز استفاده خواهيم کرد.وي با بيان اينکه هيچوقت با مصرف يک قرص کلسيم نميتوانيم تمام خواص موجود در شير را دريافت کنيم، ادامه داد: به همين دليل نيز هيچ زماني قطع مصرف مواد غذايي و مصرف مکملها بهتنهايي توصيه نميشود و مصرف ويتامينها و املاح در شرايط خاصي ميتواند بسيار مفيد و موثر باشد، اما هر يک از افراد در موقعيتهاي خاصي بايد براساس نظر پزشک معالج يا متخصص تغذيه از مکملها کمک بگيرند تا نياز آنها تامين شود.وي افزود: افرادي که دچار کمخوني و فقر آهن هستند، با مصرف مقدار زياد گوشت، حبوبات و آجيل که منبع خوبي از آهن است نيز نميتوانند کمبود خود را جبران کنند، بايد براساس نظر پزشک از مکملها و قرصهاي مورد نياز کمک بگيرند تا مشکل رفع شود. گاهي نميتوانيم با مصرف مواد غذايي نياز بدن را تامين کنيم و ناچار هستيم از مکملها استفاده کنيم.
مصرف مکمل با نظر پزشک
اين متخصص تغذيه تاکيد کرد: نبايد مکملها را خودسرانه و بدون تجويز پزشک يا متخصص تغذيه مصرف کنيد زيرا استفاده از مکملها نيز ميتواند عوارضي در برداشته باشد. بهعنوان مثال افراد زيادي براي درمان و کنترل ريزش مو از مکملهاي روي استفاده ميکنند و باور دارند اين مکمل براي حل اين مشکل مفيد است، برخي ديگر از افراد که ميخواهند فرزندشان قد بلندي داشته باشد و فکر ميکنند خوردن مکملهاي «روي» به رشد قدي آنها کمک خواهد کرد، غافل از اينکه مصرف بيرويه و بيش از حد مجاز مکمل روي ميتواند با ايجاد اختلال در جذب آهن، موجب بروز کمخوني و فقر آهن شود.مقدري افزود: کودکاني که بدون تجويز پزشک از اين مکملها استفاده ميکنند، مشکلشان تشديد خواهد شد، مصرف مکمل کلسيم نيز در صورتي که فرد دچار کمبود کلسيم نباشد، همين وضع را ايجاد خواهد کرد و ميتواند موجب بروز اختلال در جذب آهن و در نتيجه کمخوني و فقر آهن شود.
اجتناب از مصرف خودسرانه مکمل آهن
اين استاد دانشگاه گفت: بسياري از افراد بدون نظر پزشک، هر وقت احساس کنند لازم است، از مکملهاي حاوي آهن استفاده کرده و تصور ميکنند اين کار نفع دارد. برخي پزشکان هم بدون بررسي دقيق و انجام آزمايشهاي لازم مصرف اين مکملها را توصيه ميکنند در حاليکه مصرف خودسرانه مکمل آهن نه تنها مفيد نخواهد بود که حتي ممکن است مضر باشد.مقدري افزود: آهن زياد در بدن باعث ايجاد نقص سيستم ايمني ميشود و احتمال عفونت را افزايش ميدهد، در کودکاني که بيرويه به آنها قرص و شربت آهن داده ميشود، احتمال سرماخوردگي، عفونتهاي دستگاه تنفسي، اسهال و عفونتهاي گوارشي بسيار بيشتر ميشود و همچنين مصرف زياد آهن ميتواند راديکالهاي آزاد را نيز در بدن افزايش دهد.وي ادامه داد: راديکال آزاد احتمال ايجاد لختهخون در عروق را نيز افزايش ميدهد و سکتههاي مغزي و قلبي را بههمراه دارد، به هيچ عنوان در گروه سني بالاي 50 سال نميتوانيم و اجازه نداريم خودسرانه مکملهاي آهن يا مولتيويتامين را استفاده کنيم که مخصوص اين سنين نيست.مقدري تاکيد کرد: مکملهاي مولتي ويتاميني که در بازار وجود دارد، براي سنين خاصي تعريف شده و فقط بايد براساس آن مصرف شود، مکملهاي مخصوص دوران بارداري نيز با مکملهايي که قبل از اين ماهها مصرف ميشود، تفاوت دارد و بايد براساس نيازهاي خانم باردار تعيين شود. مصرف هر يک از مکملها، در هر سني بهتر است براساس نظر متخصص تغذيه يا پزشک معالج باشد تا مشکلي براي فرد ايجاد نکند. بهعنوان مثال، بسياري از مکملهاي تغذيهاي و ويتاميني در جذب و عملکرد داروها اختلال ايجاد ميکند بهخصوص سالمندان که از داروهاي متفاوتي استفاده ميکنند، بايد اين موضوع را در نظر داشته باشند.وي با بيان اينکه مصرف مکمل روي و کلسيم با يکديگر تداخل ايجاد ميکنند و اثر يکديگر را از بين ميبرند، افزود: اگر مجبور به استفاده از هر دوي اين مکملها هستيد، حتما موضوع را با پزشک در ميان بگذاريد تا او ساعت مناسب مصرف هر کدام را برايتان مشخص کند، مصرف مکمل روي با ساير مواد معدني از جمله آهن، مس، منگنز و کلسيم تداخل دارد. بنابراين بهتر است اين مکمل را بهصورت جداگانه و فقط با آب ساده مصرف و براي پيشگيري از ايجاد تداخل در جذب مکمل روي بايد از خوردن آن با شير يا دوغ خودداري کرد.اين متخصص تغذيه گفت: غلات و حبوبات حاوي مادهاي بهنام «فيتات» هستند که اين ماده ميتواند جذب روي را مختل کند، بنابراين يکي دو ساعت قبل و بعد از مصرف مکمل روي، اين خوراکيها را نخوريد و اگر ناراحتي کليه، کبد يا اسهال مزمن و ديابت داريد، موضوع را با پزشک خود در ميان بگذاريد.مقدري تصريح کرد: اگر مکمل روي مصرف ميکنيد، حجم مواد غذايي حاوي فيبر را در برنامه روزانه خود افزايش ندهيد، دريافت فيبر فراوان ميتواند دفع روي از بدن را بهدنبال داشته باشد.
