اثرات آلودگي هوا بر سلامت انسان بر کسي پوشيده نيست؛ اما نکتهاي که شايد در روزهاي بحراني آلوده کمتر به آن توجه شود اثرات سوءآلودگي هوا بر حيوانات و از جمله پرندگان است. در حال حاضر در شهر تهران حدود 250گونه پرنده شناسايي شده است که به گفته مدير عامل انجمن پرندهشناسي و پرندهنگري طرلان آلودگي هوا ميتواند اين گونهها را از شهر دور کند. عليرضا هاشمي در گفتوگو با ايسنا ضمن اشاره به اثرات سوءآلودگي هوا بر پرندگان اظهار کرد: پرندگان در مقابل آلودگي هوا نسبت به انسان حساستر هستند. در آزمايشهاي مختلف نيز هنگام کالبدشکافي ميزان زيادي دوده و ذرات معلق هوا در شش و دستگاه گوارش پرندگان مشاهده شده است. وي با بيان اينکه استاندارد آلودگي هوا براي پرندگان متفاوتتر از انسانهاست، تصريح کرد: در دوران پس از انقلاب صنعتي و پيش از آنکه سنسورهاي حساس به گازهاي آلاينده اختراع شوند از پرندگان به عنوان يک سيستم سنجش آلودگي هوا در معادن اروپا استفاده ميشد. پرندگان در اين شرايط به دليل حساسيت بيشتر خود به افزايش غلظت آلايندهها واکنش نشان ميدادند و کارگران معادن با واکنش آنها متوجه ميشدند که تا ساعاتي ديگر هواي آن منطقه براي انسان در شرايط بسيار نامطلوبي قرار خواهد گرفت. مدير عامل انجمن پرندهشناسي و پرندهنگري طرلان با بيان اينکه پرندگان در زمان اوج آلودگي هوا عموما مراکز آلوده را ترک ميکنند، گفت: بايد اين نکته را در نظر گرفت که وقتي شرايط آلودگي هوا براي انسان در موقعيت اضطراري قرار ميگيرد براي پرندگان يعني مدتها است که از شرايط اضطرار گذشته است؛ بنابراين تعداد زيادي از آنها از مراکز آلوده دور ميشوند. بهطور قطع در اين بين پرندگان ضعيفتر بر اساس اصل بقا از بين ميروند اما زمانيکه دخالتهاي انساني مانند مشکلات آلودگي هوا سبب از بين رفتن پرندگان و برهم خوردن تعادل طبيعت شود جاي تاسف دارد. هاشمي ادامه داد: طي سالهاي اخير به دنبال تغيير زيستگاههاي شهر تهران، ترکيب جمعيت پرندگان در اين شهر نيز با گذشته فرق کرده است. براي مثال زيستگاهي مصنوعي مانند درياچه چيتگر پرندگان آبزي و نيمهآبزي مختلفي را در کنار خود جاي داده است. متاسفانه اطلاعاتي از تعداد پرندگان در گذشته وجود دارد بنابراين تنها ميتوانيم نوع آنها را با گذشته مقايسه کنيم. در حال حاضر کلاغها در تهران بيشتر از تعداد ياکريمها شدهاند؛ چراکه معماري شهر تغيير کرده است. ياکريمها به فضاهاي روستايي علاقهمند هستند بنابراين به حاشيه شهرها مهاجرت کردهاند. وي در پايان گفت: در شهر تهران مطلوبيت زيستگاه براي بعضي از پرندگان کم شده است و گونههايي مانند پرستوها و بادخورکها نميتوانند با زيستگاههاي جديد ارتباط برقرار کنند و اين امر سبب ميشود که اين گونهها به مرور از ما دور شوند و از آنجايي که پرندگان دشمنان طبيعي حشرات هستند اين موضوع ميتواند روي افزايش جمعيت حشرات شهر تهران اثرگذار باشد.