دانـسـتـنـی ها
دلايل کاهش سطح حافظه
از دست دادن حافظه ميتواند سواي آلزايمر، با بسياري از دلايل در ارتباط باشد و در هر سني رخ دهد.افسردگي قابل توجه، بدخوابي و ... از دلايلي هستند که ميتوانند منجر به شکايات حافظه شوند و عملکرد مغز را تحتتاثير منفي قرار دهند. در اينجا برخي از رايج ترين دلايلي که منجر به کاهش سطح حافظه ميشوند، ذکر شدهاند:
آپنه خواب
آپنه خواب بسيار شايع و البته قابل درمان است و منجر به قطع تنفس در زمانهاي کوتاه و در طول خواب شبانه ميشود. افراد مبتلا به آپنه خواب، بعداز بيدارشدن خستگي و سردرد در تمام طول روز را ممکن است، تجربه کنند. آپنهخواب اگر درمان نشود، حافظه مربوط به تعيين مسير را تحتتاثير قرار ميدهد. اين نوع حافظه در واقع توانايي يادآوري جهتها يا مکان اشيايي مانند کليد است. طبق يک تحقيق، خواب عميق که بهعنوان حرکت سريع چشم يا REM نيز شناخته ميشود، نقش مهمي در حافظه دارد.علت ارتباط آپنهخواب با از دستدادن حافظه اين است که در افراد مبتلا به آپنه خواب، انتقال اکسيژن به مغز چند صدبار در طول شب متوقف ميشود. مغز تحت فشار قرار ميگيرد و فرد از خواب بيدار ميشود.
سکته مغزي خاموش
تغييرات واضح در توانايي فکرکردن و حرکت بهطور معمول ميتواند ناشي از سکتهمغزي باشد که در آن عروق خوني مغز مسدود ميشوند. مشکلات حافظه خفيف نيز از نشانههاي ديگر سکته مغزي خاموش هستند که عروق خوني کوچکتر را تحتتاثير قرار ميدهد. اين تغييرات در عملکرد مغز از سير خفيف تا شديد متغير هستند و اختلال شناختي عروقي ناميده ميشوند. مغز نسبت به انسداد جريان خون و يا محروميت از اکسيژن و مواد مغذي حساس و آسيبپذير است. علاوه بر اين افراد با کاهش ميزان حافظه، بيشتر در معرض خطر ابتلا به سکته مغزي هستند.
داروها
از دست دادن حافظه ميتواند با مصرف برخي داروها و مخدرها از جمله قرصهاي خواب، آنتيهيستامينها، داروهاي ضداضطراب، داروهاي ضدافسردگي، کاهندههاي کلسترول خون، مسکنهاي خاص، داروهاي ديابت و... در ارتباط باشد. سازمان غذا و داروي آمريکا همچنين هشدار ميدهد که داروهاي کاهنده کلسترول شناخته شده بهنام «استاتينها»، خطر ابتلا به عوارض شناختي برگشتپذير را افزايش ميدهند؛ يعني از دستدادن حافظه و سردرگمي. مصرف داروي ديابت نوع 2 مانند متفورمين نيز با مشکلات حافظه در ارتباط است.
کمبودهاي تغذيهاي
مطالعات نشان داده کاهش ميزان ويتامينB12 در بدن و در واقع کمخوني ناشي از اين ويتامين با کاهش سطح حافظه مرتبط است. اين ويتامين براي عملکرد عصبي طبيعي ضروري است و کمبود آن حتي ميتواند منجر به زوال عقل شود. مصرف روزانه 2.4 ميکروگرم ويتامين B12 از طريق منابع طبيعي غذايي مانند محصولات لبني، گوشت و ماهي و يا غلات غني شده ضروري است.
استرس، اضطراب و افسردگي
همانطور که اين سه فاکتور در افزايش مشکلات حافظه موثر هستند، کاهش آنها نيز سطح حافظه را بهبود ميبخشد. استرس مزمن درمان نشده ميتواند منجر به افسردگي شود و عملکرد مغز را تحت تاثير منفي قرار دهد.
راهکارهاي پيشگيرانه
از ذهن خود کار بکشيد، زياد بخوانيد و بنويسيد و بگذاريد که سلولهاي خاکستري مغزتان فعال باشند.تغذيه سالمي داشته باشيد و مصرف مرتب انواع ميوه، سبزي و ماهي را در برنامه غذايي خود بگنجانيد. استفاده روزانه چهار تا پنج فنجان ميوه و سبزيجات پهن برگ مثل کلمبروکلي، اسفناج و کاهو براي پيشگيري از فراموشي و کاهش حافظه مفيد است. کمآبي، مهمترين عامل از دستدادن حافظه است. پس براي پيشگيري از ضعف حافظه به مقدار کافي مايعات بنوشيد.بهتر است زبان ديگري بياموزيد. افرادي که در زندگي روزمره به دو زبان مختلف صحبت ميکنند، توان مغزي بيشتري پيدا ميکنند و ذهن آنها قويتر ميشود. پزشک شما بايد از تمام داروهاي تجويزي و غيرتجويزي که مصرف ميکنيد، آگاه باشد. زيرا ترکيب بعضي از داروها باعث گيجي، فراموشي يا آسيب بلندمدت به حافظه ميشود.
نکاتي براي ورزش در افراد داراي اضافه وزن
يک متخصص پزشکي ورزشي با اشاره به چالشهاي ورزش در افراد داراي اضافه وزن، بر رعايت نکاتي ضروري براي پيشگيري از بروز عوارض در اين دسته از افراد تاکيد کرد.دکتر محمد حسبي، با بيان اينکه افراد داراي اضافه وزن در هنگام ورزش با چالشهاي مختلفي مواجه ميشوند، گفت: بهعنوان نمونه افراد داراي مشکلات اسکلتي - عضلاني در هنگام ورزش با دردهايي روبهرو ميشوند که انجام حرکت ورزشي را براي آنها سخت و مشکل ميکند. بنابراين تدوين برنامه ورزشي مناسب براي اين دسته از افراد ضروري است.وي در خصوص برنامههاي ورزشي مناسب براي افراد داراي مشکلات اسکلتي-عضلاني، گفت: انجام حرکات ورزشي براي اين دسته از افراد بايد آرامتر و در مدت زمان کوتاهتري انجام شود؛ چراکه بدن بايد خود را با شرايط جديد متناسب کرده و در کل بايد از تمهيداتي استفاده شود تا ميزان فشار بر روي مفاصل به حداقل ممکن برسد.حسبي با بيان اينکه نوع ورزش در کاهش فشار به اسکلت و عضلات بدن تاثيرگذار است، ادامه داد: بهعنوان مثال حرکات کششي، فشار کمتري به سيستم اسکلتي-عضلاني وارد ميکند و يا استفاده از دوچرخه ثابت بهجاي تردميل باعث کاهش بار وزن بر زانوها خواهد شد. البته ممکن است انجام اين حرکات ورزشي براي افراد داراي مشکلات زانو و يا کشکک پا مناسب نباشد. بنابراين استفاده از روشهاي آبدرماني براي اين افراد مطلوبتر است؛ چرا که فشار کمتري بر مفاصل وارد ميکند.اين عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي در رابطه با درمان چاقي از طريق ورزش، اضافه کرد: ورزش، رژيم غذايي مناسب و در کل سبک زندگي سالم، اساس و پايه کنترل وزن است که اگر اين روش کافي نباشد، روشهاي درمان دارويي و يا تهاجمي مانند عملهاي جراحي نيز استفاده ميشود.اين متخصص پزشکي ورزشي با بيان اينکه نميتوان رژيم درماني و فعاليت بدني را از پروسه کنترل وزن حذف کرد، گفت: در هر شرايطي ميتوان براي رفع محدوديتها راهحل مناسبي کشف کرد. بهعنوان مثال در افراد داراي فشارخون بايد به نوع ورزش و محدوديتهاي مورد نياز آن توجه شود.حسبي در خصوص تاثير و عوارض دستگاههاي الکتريکي براي کاهش وزن، عنوان کرد: نميتوان در اين رابطه يک نظر کلي داد؛ چراکه ممکن است برخي از اين دستگاهها موثر بوده و برخي ديگر صرفا جنبههاي اقتصادي داشته باشد و بيش از آنکه موثر باشند تنها جنبه تبليغاتي دارند.
