توافق بر سر ادامه فریز نفتی

طي دو روز گذشته مقر سازمان اوپک در وين اتريش شاهد رفت و آمد وزيران و سران کشورهاي عضو اين سازمان بود تا آنها در آخرين روزهاي 2019، صد و هفتاد و هفتمين نشست رسمي خود را برگزار کنند. اين نشست در حالي برگزار شد که سه کشور ايران، ليبي و ونزوئلا تحت تحريم‌هاي آمريکا قرار دارند و فروش نفتشان به حداقل رسيده است. همچنين بعضي از کشورهاي عضو، در منطقه دچار اختلافاتي هستند که باعث شده از قبل سازمان‌هاي بين‌المللي نتيجه اين نشست را به دليل اين اختلافات منفي پيش‌بيني کنند. از جمله مي‌توان به اختلافات در قدرت منطقه يعني ايران و عربستان اشاره کرد که به هر حال در نتايج حاصله مي‌توانند تاثير بسزايي بگذارند. همچنين پس از آوريل 2018 که قيمت نفت خام در محدوده بشکه‌اي 75 دلار قرار داشت، به کانال 60 دلار بازگشت و در روزهاي هفته‌هاي اخير بالاتر از 63 دلار به فروش مي‌رسيد. اما همزمان با برگزاري نشست اوپک قيمت طلاي سياه کاهش 10 سنتي را تجربه کرد و در پايين‌تر از 63 دلار معامله شد. با اينکه آژانس بين‌المللي انرژي پيش‌بيني مي‌کرد اعضاي اوپک سرانجام فريز نفتي را بشکنند و بر سر رشد 2/2 ميليون بشکه‌اي صادرات نفت به توافق برسند، اما اين مهم اتفاق نيفتاد و برعکس آن قرار شد تا ماه مارس فروش نفت اوپک 500 هزار بشکه ديگر کاهش يابد و در مجموع کاهش فروش 7/1 ميليون بشکه‌اي نفت را شاهد باشيم. اخبار حاکي از آن است که عربستان و ونزوئلا پيشنهاد تشديد فريز نفتي را ارائه داده‌اند، اما فعلا سران سعودي اين موضوع را رد کرده‌اند. اين در حالي است که انتظار مي‌رود در سال آينده تقاضا براي نفت خام 3/1 ميليون بشکه در روز افزايش يابد. با اين حال بسياري از تحليلگران انرژي اعتقاد دارند که اگر سطح عرضه نفت در حالت فعلي بماند، قطعا در سال آينده بايد شاهد سقوط قيمت نفت باشيم. همچنين کارشناسان اقتصادي مي‌گويند که اوپک با کاهش عرضه، راه را براي فروش بيشتر نفت آمريکا باز مي‌کند و ايالات متحده با اين سياست از افزايش قيمت طلاي سياه و برهم‌ريختن بازار جهاني جلوگيري مي‌کند تا از لحاظ ظاهري سياست‌هاي خصمانه خود را موفق جلوه دهد. با اين حال در شرايط کنوني نه‌تنها ايران به فروش بيشتر نفت احتياج دارد، بلکه عربستان بودجه‌هاي خود را به شکل طرح‌ريزي کرده است که در صورت سقوط قيمت نفت به زير 60 دلار با بحران‌هاي شديد اقتصادي مواجه مي‌شود؛ موضوعي که باعث شده مسئولان اين کشور با موضع نرم‌تري در جلسات حاضر شوند. از سوي ديگر روسيه نيز به‌عنوان صادرکننده غيرعضو اوپک بر مساله کاهش صادرات نفت تاکيد دارد و نسبت به همکاري با اوپک و به‌ويژه عربستان اعلام آمادگي کرده است. به‌گونه‌اي به نظر مي‌رسد اعضاي غيرعضو اوپک در قالب اوپک پلاس سقف فروش خود را 400 هزار بشکه ديگر حداقل طي سه ماه آينده کاهش دهند. به هر حال سازمان اوپک بارها نشان داده است که در مواقع حساس مي‌تواند به داد بازار نفت برسد و اين بار نيز به نظر برسد توافقات حاصل‌شده به نفع ايران و منطقه باشد و به زيان آمريکا تمام شود؛ زيرا منابع نفتي آمريکا از لحاظ کمي و کيفي به‌قدري نيست که در بلندمدت بتواند جاي خالي اوپک را در بازار پر کند.

قيمت بالاي نفت مسبب ظهور نفت شيل

وزير نفت ايران که براي شرکت در يکصد و هفتاد و هفتمين اجلاس کشورهاي صادرکننده نفت(اوپک) به وين سفر کرده بود در جمع خبرنگاران درباره پيوستن شش کشور اروپايي به اينستکس، گفت: تا زماني که پول نفت در اينستکس جابه‌جا نشود اتفاقي نيفتاده است. اگر پول نفت جابه‌جا شود، مي‌توان گفت سازوکاري ايجاد شده، اما بدون ورود پول نفت به اين سيستم اتفاقي نيفتاده است. بيژن نامدارزنگنه همچنين در پاسخ به اين سوال که موضع ايران در قبال کاهش توليد نفت اظهار کرد:‌ تمديد کاهش توليد نفت يک دستاورد براي اوپک است؛ اگر هم بيشتر کاهش يابد من حمايت مي‌کنم و دستاورد بزرگ‌تري است. او درباره بازار نفت در سال آينده ميلادي نيز تشريح کرد: قيمت تابع توليد، عرضه و تقاضاست. پيش‌بيني مي‌شود در سه‌ماهه اول و دوم سال آينده عرضه نسبت به تقاضا افزايش پيدا کند که در اين صورت به قيمت نفت فشار وارد مي‌شود. زنگنه درباره اينکه آيا همين ميزان کاهش توليد کافي است، پاسخ داد:‌ کافي نيست، اما لازم است. بقيه آن بستگي به تفاهم با غيراوپک دارد، اما من به‌عنوان نماينده ايران از هر تصميمي مبني بر کاهش توليد که بر سر آن اجماع وجود داشته باشد، حمايت مي‌کنم و هيچ مشکلي با آن ندارم. اين مقام دولتي به نامه خود به مانوئل کودو، رئيس دوره‌اي اوپک، اشاره کرد و افزود: بنده در اين نامه از ايشان خواستم که اين موضوع را که ايران هم‌اکنون به دليل شرايط خاص و کاهش غيرداوطلبانه تحت فشارهاي غيرقانوني آمريکاست را به اعضا منعکس کند؛ البته ايران تنها نيست و کشورهاي ديگر هم هستند که از سهميه تاريخ خود و آخرين سهميه مصوب اوپک خيلي کمتر توليد مي‌کنند. به همين دليل يک عده کشورهاي ديگر از اين فرصت، استفاده و توليد بيشتري انجام مي‌دهند. از اين رو، اگر تحريم‌ها برداشته شود، من هيچ محدوديتي را براي توليد ايران نخواهم پذيرفت و در بالاترين حد ظرفيت ايران توليد خواهم کرد. در آينده کساني که هم‌اکنون بيشتر توليد کرده‌اند بايد کاهش بيشتري دهند؛ اين موضوعي است که حق ملت و مردم ماست و من اينجا بر آن اصرار دارم. زنگنه درباره کوچک‌شدن سهم اوپک از بازار جهاني نيز عنوان کرد: ‌اين يک واقعيتي است که بيش از 45 سال است در اوپک اتفاق مي‌افتد. اوپک مرتب سهمش را به بهاي رسيدن به قيمت هدف از دست مي‌دهد. من اين مساله را يک تناقض ساختاري در کشورهاي توليدکننده نفت اوپک مي‌دانم. آنها از يک طرف سهم خود را از دست مي‌دهند و از طرف ديگر قيمت مناسب مي‌خواهند. او، راهکار خود را اين‌گونه توضيح داد که اگر قيمت نفت پايين بود، اکنون نفت شيل آمريکا هم نبود. وزير نفت، قيمت بالاي اين کالاي استراتژيک را مسبب اصلي مازاد عرضه نفت غيراوپک در بازار و ظهور نفت شيل آمريکا دانست. وزير نفت درباره احتمال گرم‌شدن روابط ايران و عربستان نيز توضيح داد: ما در منطقه کنار هم هستيم و بايد اختلافاتمان را حل کنيم؛ اما آمريکا زورگويي مي‌کند و بايد دست از زورگويي بردارد. اگر فقط تحريم‌هاي نفتي برداشته شود، ما صادر مي‌کنيم، اما پول آن را نمي‌توانيم بگيريم.