بازار اوراسیا فرصتی برای گذر از فشار تحریمها
آرمان ملي: فشار تحريمها باعث شده تا طي يک سال اخير بسياري از کشورها به دليل نگراني از روابط آينده خود با آمريکا، همکاري خود را با ايران محدود کنند. با اين حال مسئولان کشور تلاش کردهاند با ارتقاي سطح همکاري خود در حوزه منطقه و بعضي از اتحاديههاي اقتصادي تراز تجاري کشور را مثبت نگه دارند. اتحاديه اوراسيا يکي از اين اتحاديههاست که در چند سال اخير روابط حسنهاي با ايران داشته و مسئولان اين اتحاديه نيز اخيرا نسبت به بهبود اين روابط ابراز اميدواري کردهاند. در اين زمينه «آرمان ملي» گفتوگويي با محمدحسين برخوردار، کارشناس اقتصادي، انجام داده است که در ادامه ميخوانيد.
مسئولان اتحاديه اوراسيا به افزايش همکاري با ايران ابراز تمايل کردهاند. همکاري با اين اتحاديه اقتصادي چه مزايايي براي ايران دارد؟
مسلما اگر کشورهاي مختلف از سياستهاي آمريکا پيروي نکنند، مشمول جريمههاي سنگيني ميشوند. بر اين اساس ما بايد برنامههاي خود را بر گسترش حجم تجارت با همسايهها و اتحاديه اوراسيا متمرکز کنيم. ولي متاسفانه بسياري از اين کشورها هم تحت تاثير تحريمهايي که آمريکا بر ايران مستولي کرده قرار گرفتهاند و نميتوانند آنچنان که لازم است با ايران همکاري داشته باشند. در هر صورت بايد توجه داشت که اقتصاد يک جاده دوطرفه است و ما با هر کشوري که بتوانيم تبادل اقتصادي داشته باشيم، براي کشور مناسب است و ما ميتوانيم بسياري از کالاهاي صادراتمحور خود را به اين کشورها عرضه کنيم. متاسفانه گاه مشاهده ميشود که مسئولان و تجار صرفا به جنبه وارداتي روابط توجه دارند که اين امر چندان به نفع اقتصاد کشور تمام نميشود و بهجاي ارزآوري، اقتصاد دچار ارزبري ميشود.
در شرايطي که فروش نفت کشور به حداقل رسيده، اقتصاد ايران در حوزه صادرات چه محصولاتي داراي ظرفيت است و بايد روي آنها متمرکز شود؟
اکنون که بيشتر حجم تجارت ايران با کشورهاي همسايه انجام ميپذيرد ميتوانيم بيشتر روي مواد غذايي، محصولات معدني و کالاهاي پتروشيمي مانور بدهيم. در هر صورت هر کشوري همچون ما بايد به مزاياي صادراتي خود توجه ويژهاي داشته باشد و مسئولان کشور هم اکنون روي اين محصولات تمرکز دارند و بخشهاي غيردولتي و خصوصي هم از طريق سفارتخانهها توانستهاند تا حدودي به بازاريابي بپردازند و ظرفيت خود را به فعالان اقتصادي ساير کشورها معرفي کنند.
در حالي که به دليل تحريمها کشور نيازمند راههاي جديدي براي بهبود روابط بينالمللي خود در حوزه اقتصاد است؛ همچنين تصميمگيري درباره لوايح FATF مسکوت مانده و گويا قرار نيست تا بهمن ماه تصميمي در اين باره اتخاذ شود. بازگشت ايران به فهرست سياه اين گروه مالي باعث از دست رفتن فرصتها نميشود؟
بله به هر حال ارتباطات ايران را تنگتر از گذشته ميکند، اما بايد توجه داشت زماني که آمريکا کشوري را تحريم ميکند، ديگر پذيرش لوايح مربوط به FATF هم شايد نتواند بسيار کارساز باشد. ما بايد امروز دنبال راهکاري براي رفع تحريم يا دورزدن آن باشيم. چراکه امروز ديگر کشورها نميتوانند در يک حصار به فعاليت خود ادامه دهند. امروز اقتصاد جهان وابسته به هم است و کشورها وابستگي زيادي به يکديگر پيدا کردهاند، در اين ميان ايران نميتواند بهعنوان تافتهاي جدابافته عمل کند. اکنون ديگر دوراني نيست که کشوري بتواند ادعا کند که بهتنهايي مسير توسعه را ميپيمايد و در اين ميان نيازي به ديگر کشورها ندارد. انجام واردات و صادرات از يک کشور به کشور ديگر لزوما بهمعناي وابستگي نيست، بلکه در چرخه اقتصاد جهاني آنها با يکديگر همبستگي پيدا کردهاند. همانطور که ما تلاش ميکنيم با کشورهاي همسايه يا اتحاديه اوراسيا همکاري داشته باشيم، لازم است در بعد جهاني هم بر قدرت خود بيفزاييم. بنابراين اگر بتوانيم تحريمها را از پيش رو برداريم، آنگاه ميتوانيم با اطمينان بيشتري به سازمانهاي بينالمللي بپيونديم و قوانين آنها را بپذيريم. چراکه آنها مزايايي دارند که کشورهاي عضو بهره زيادي از آن ميبرند.
چطور ميتوانيم تحريمها را از پيشرو برداريم؟ آيا بايد منتظر انتخابات رياست جمهوري آمريکا باشيم؟
در مذاکره بين کشور، دو طرف بايد در يک حالت برابر قرار داشته باشند و يک مذاکره برد- برد اتفاق بيفتد. اگر آنها بدانند که تحريمهايشان ما را به ميز مذاکره کشانده، از پيش برنده هستند و ملت ايران بايد فشار بيشتري را تحمل کنند. متاسفانه اکنون فردي بر مسند کاخ سفيد تکيه زده که به نظر صلاحيت و قابليت مذاکره را ندارد و هر لحظه ممکن است موضع خود را تغيير دهد. البته اگر فردي ديگري هم جاي ترامپ باشد، ما بايد همواره منطق را در دستور کار قرار دهيم و صرفا دسترسي به منافع خود را در دستور کار قرار دهيم. بدون در نظر گرفتن مسائل سياسي، در دنياي امروز اقتصاد هر طرف فقط به اين ميانديشد که در مذاکرات و معاملات چطور نفع گروه خود را تامين کند. حال با آمريکا هم در شرايطي ميتوانيم به مذاکره بپردازيم که تحريمي وجود داشته و شايد مساوي بين دو کشور حاکم باشد. هيچ کشوري نميپذيرد که تحت شرايط ظالمانه با دشمن خود سر يک ميز بنشيند. منشورهاي سازمان ملل هم اين حق را براي ملتها قائل شده است که از رفاه برخوردار باشد؛ نه اينکه يک کشور حتي دسترسي به دارو و غذاي کشوري ديگر را با مشکل مواجه سازد و بدين طريق به دنبال امتياز باشد. گذشته از اين مسائل بهتر است که ما مشکلاتي را که اکنون ميتوانيم کنار بگذاريم و سپس به دنبال رفع تحريم و ... باشيم.
