اروپا و مسأله مکانیسم ماشه
اروپاييها به پيشگامي فرانسه اين روزها تهديد ميکنند در صورتي که ايران از گامهاي کاهش تعهدات خود عقب ننشيند، به فعالسازي مکانيسم حل اختلاف فکر خواهند کرد. دولتهاي اروپايي از مکانيسم ماشه به عنوان يک اهرم تهديد و فشار عليه جمهوري اسلامي نگاه ميکنند. از سوي ديگر تلاش دارند تا با تشويق و ترغيب ايران براي باقي ماندن در برنامه جامع اقدام مشترک، گامي در راستاي حفظ توافق هستهاي بردارند. نمونهاي از اين سياست را ميتوان در ابراز علاقه 6 کشور اروپايي براي پيوستن به ابزار مالي اينستکس اشاره کرد. وزارت امور خارجه فنلاند روز گذشته طي بيانيهاي اعلام کرد که دولتهاي بلژيک، دانمارک، فنلاند، هلند، نروژ و سوئد حداکثر اهميت را براي حفظ و اجراي کامل برجام توسط همه طرفهاي اين توافق قائل هستند و در راستاي تلاشهاي مستمر اروپا براي حمايت از توافق و اجراي بخشهاي اقتصادي آن و در جهت تسهيل تجارت مشروع بين اروپا و ايران، اکنون در ميانه فرآيند مشارکت در ابزار پشتيبان مبادلات تجاري (اينستکس) قرار دارند. اين نشان ميدهد دولتهاي اروپايي بر ارزش برجام واقفند و توافق هستهاي جايگاه ويژهاي در معادلات سياسي اروپا دارد. با اين حال اظهارات لودريان، در خصوص امکان استفاده اروپا از مکانيسم ماشه را ميتوان صرفاً تهديدي کلامي دانست که قرار است ايران را راضي به توقف توسعه هستهاي و بازگشت به تعهدات برجامي کند. از طرفي به نظر نميرسد اروپا بتواند به اين سادگيها مکانيسم ماشه را عليه ايران فعال کند؛ چرا که شرايط امروز ايران با شرايط پيش از برجام تفاوت جدي دارد و در حال حاضر جمهوري اسلامي از يک برتري حقوقي و سياسي در اين عرصه بهره ميبرد. تغيير و تحولاتي که پس از برجام به وجود آمده، تنش ميان اروپا و آمريکا در حوزههاي مختلف و همچنين حمايت آشکار چين و روسيه از موضع ايران در برجام از جمله عوامل تأثيرگذار در محدود کردن اروپا براي رفتن به سمت مکانيسم ماشه است. رويکرد چين و روسيه به خاورميانه و راهبرد اين کشورها درخصوص ايران به گونهاي نيست که اجازه دهند اروپا بدون هزينه و صرفا براي به کرسي نشاندن حرف خود، قطعنامهها و تحريمهاي بينالمللي را عليه جمهوري اسلامي ايران فعال کند. بعيد ميدانم در مقطع کنوني که دونالد ترامپ در ايالات متحده بر سر کار است و فرصت زيادي تا برگزاري انتخابات رياست جمهوري 2020 آمريکا باقي نمانده، اروپا حاضر به پرداخت چنين هزينه گزافي در عرصه سياسي باشد و به همين دليل تهديدات اخير کشورهاي اروپايي از جمله فرانسه درخصوص بازگشت قطعنامهها و تحريمهاي جهاني را چيزي بيش از يک تهديد به منظور بقاي برجام حتي با شرايط کنوني نميدانم.
