بهبود روابط تهران-رياض بازي «برد-برد» است
علي نجفي خوشرودي در گفتوگو با «آرمان ملي»:
بهبود روابط تهران-رياض
بازي «برد-برد» است
ناهماهنگي دستگاهها به سياست منطقهاي آسيب ميزند
کشورهاي همسايه فرصتها و تهديدهاي مشترک دارند
آرمان ملي- حسين لطفالهي: کمي قبلتر از آن که هفتاد و چهارمين نشست مجمع عمومي سازمان ملل متحد برگزار شود، تأسيسات نفتي عربستان «آرامکو» هدف حمله چند پهپاد قرار گرفت؛ حملهاي که صادرات نفت سعوديها را تا 50 درصد کاهش داد و سبب شد که رياض تجديدنظرهايي در روابط منطقهاي خود داشته باشد. اين حمله که پس از مجموعهاي از چالشهاي امنيتي در خليج فارس اتفاق افتاد، مقامات ايراني را نيز بر آن داشت به فکر يک طرح جديد براي تأمين امنيت منطقه بيفتند و در همين راستا تهران «ابتکار صلح هرمز» را مطرح کرد. اواسط آبان ماه 1398، رئيسجمهور ايران جزئيات اين طرح را که بر مبناي همکاريهاي منطقهاي در راستاي تأمين امنيت بنا شده بود، براي هشت کشور منطقه (عراق و کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس) ارسال کرد. اين نامه حتي براي دو کشور عربستان و بحرين نيز که روابط حسنهاي با ايران ندارند، ارسال شد تا سرآغازي باشد براي شروع روند کاهش تنشها و بازگشت صلح و ثبات به خاورميانه. مدتي بعد سخنگوي وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤال «آرمان ملي» مبني بر سرنوشت اين نامه اظهار کرد که «گشايشهايي حاصل شده که در حال حاضر شرايط بيان جزئيات آن وجود ندارد»؛ گشايشهايي که گويا سبب شد، برخي نيروهاي فرامنطقهاي تلاش کنند تا اين روند کاهش تنش آغاز نشود. در همين راستا روز دوشنبه رويترز با انتشار گزارشي مدعي شد که در جلسهاي «سرداران سپاه به رياست سردار سلامي تصميم گرفتهاند که تأسيسات نفتي عربستان هدف حمله قرار گيرد». «آرمان ملي» در گفتوگو با علينجفي خوشرودي، ديپلمات سابق و عضو کميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس شوراي اسلامي به بررسي اين موضوع پرداخته است.
رويترز در گزارش اخير خود ادعاهايي مبني بر دست داشتن ايران در هدف قرار دادن «آرامکو» مطرح کرده است، ارزيابي شما از اين گزارش و دلايل انتشار آن چيست؟
راهبرد هميشگي ايران تأکيد بر راهحلهاي منطقهاي براي مسائل و مشکلات خليج فارس بوده است. عربستان همسايه مهم ماست و اشتراکات زيادي ميان ما و آنها وجود دارد. اختلافاتي نيز مطرح بوده اما ايران بارها دست دوستي به سوي اين کشور دراز کرده است. ابتکارات اخير آقاي رئيسجمهور و وزير امور خارجه مبني بر «طرح هرمز» و مکاتبات انجام شده با کشورهاي منطقه در همين بوده و از عزم جدي ايران براي برقراري صلح، ثبات و آرامش در منطقه حکايت دارد. در اين شرايط طبيعي است که برخي نيروهاي منطقهاي موضوع کاهش تنش را برنتابند و در راستاي تشديد سوءتفاهمها، اختلاف افکني و سناريوسازي گام بردارند. اقدام اخير رويترز نيز در همين راستا قابل ارزيابي است.
به نظر شما با توجه به طرح دوباره ادعاي دخالت ايران در ماجراي آرامکو، واکنش طرف عربستاني چه خواهد بود؟
معتقدم مقامات عربستان سعودي نبايد به اين خبرهاي جديد و بيپايه توجه کنند؛ چرا که نيروهاي امنيتي و نظامي جمهوري اسلامي ايران براي تحکيم صلح و امنيت در منطقه تلاش ميکنند و ايران هيچ گاه قصد تعرض و دست اندازي به کشورهاي همسايه نداشته است. توسعه روابط با همسايگان و کشورهاي مسلمان در اسناد بالادستي کشور ما به صراحت مورد تأکيد قرار گرفته است.
فکر ميکنيد چه راهبردي بايد از سوي ايران مد نظر قرار گيرد تا بتوان در راستاي کاهش تنش گام برداشت؟
بايد بر اشتراکات تکيه کرده، نقاط مثبت را ببينيم و نگذاريم که دستهايي از بيرون منطقه بتوانند بر روابط دوجانبه تهران و رياض اثرگذار باشند. افزايش تنش بين ايران و عربستان سعودي به ضرر همه کشورهاي منطقه بوده و فقط شامل اين دو کشور نخواهد شد. در داخل کشور ما نيز بايد يک هماهنگي در زمينه روابط با کشورهاي منطقه وجود داشته باشد. به هر صورت وزارت امور خارجه به عنوان مسئول اجراي سياست خارجي کشور بايد نقش اصلي را در اين زمينه داشته باشد. ديگر دستگاهها نيز بايد از هرگونه موضعگيري يا اقدام ناهماهنگ در حوزه سياست خارجي پرهيز کنند چرا که اين اقدامات، هر چند کوچک ميتواند مشکلاتي بزرگ براي کشور ما ايجاد کند. اين ناهماهنگيها در برخورد با کشورهاي منطقه سبب آسيب ديدن منافع ملي ما خواهد شد.
دخالت کشورهاي خارجي نظير آنچه فرانسه مطرح کرده چه تأثيري بر روابط کشورهاي منطقه خواهد داشت؟
اين ائتلاف سازيهاي نظامي و امنيتي در منطقه که صورت ميگيرد، در راستاي تأمين منافع کشورها و نيروهاي فرامنطقهاي است و چيزي عايد کشورهاي منطقه نخواهد شد. هر طرح نظامي، امنيتي، سياسي و اقتصادي در خاورميانه بايد با محوريت کشورهاي درون منطقه باشد. به اين دليل که کشورهاي همجوار فرصتها و تهديدهاي مشابه و مشترک دارند و به سبب زندگي در يک منطقه جغرافيايي درد و آلام آنها بر يکديگر تأثير ميگذارد. از همين رو اين ائتلاف سازيها نظير آنچه فرانسه انجام داده، بيشتر در راستاي خواست و منافع اروپا و متحدانش است، نه کشورهاي منطقه. آمريکا نيز پيشتر اين طرح را مطرح کرده بود اما کاري از پيش نبرد. آنها تلاش داشتند پاي اسرائيل را به خليج فارس باز کنند و در راستاي افزايش تنشهاي منطقهاي گام بردارند. معتقدم اين گونه طرحها راه به جايي نخواهند برد. غربيها تلاش دارند به اين بهانه همکاريهاي نظامي خود را با کشورهاي منطقه افزايش دهند و بر درآمد خود از طريق فروش تسليحات بيفزايند. آنها ميخواهند با بهانه تأمين امنيت، نيروهاي نظامي خود را به منطقه بفرستند تا ابزاري براي اعمال فشار به کشورهاي منطقه داشته باشند و امتيازات اقتصادي و سياسي از آنها بگيرند. به همين دلايل نيز کشورهاي منطقه بايد بدانند اين نوع سياستها و اتکا به بيگانه در تأمين امنيت به صلاحشان نخواهد بود.
