افغانستان و انتخابات پرپيچ و خم
انتخابات رياستجمهوري افغانستان با توجه به ملاحظات پرشمار دروني و بيروني در اين کشور، پس از دو ماه هنوز اندر خم اعلام نتايج است.به گزارش ايرنا، يکي از اعضاي کميسيون مستقل انتخابات افغانستان روز جمعه اول آذر اعلام کرد بازشماري آراي انتخابات رياستجمهوري اين کشور در 22 ولايت پايان يافته است اما در هفت ولايت هنوز موفق به باز شماري آرا نشدهاند. به گفته وي، مخالفان روند بازشماري آرا در ولايات پنجشير، فارياب، جوزجان، سرپل، بغلان، تخار و بدخشان مانع اجراي فرآيند شدهاند.بازشماري آراي انتخابات رياست جمهوري افغانستان روز يکشنبه 26 آبان آغاز شد تا آراي بيش از هشت هزار محل رايدهي احصا شود. به دنبال اعتراض شماري از ستادهاي انتخاباتي و نمايندگان احزاب، اين روند براي پنج روز از سوي کميسيون مستقل انتخابات متوقف شد.انتخابات رياستجمهوري افغانستان ششم مهر برگزار شده است. قرار بود نتايج ابتدايي اين انتخابات ابتدا 27 مهر و سپس نتايج قطعي 23 آبان اعلام شود اما اختلافات و اعتراضها به روند بازشماري آرا اعلام نتايج را به تعويق انداخته است. هنوز تاريخ جديدي براي اعلام نتايج رياستجمهوري افغانستان اعلام نشده و احتمال ميرود روند بازشماري آرا در اين کشور، نتايج انتخابات را تا مدت نامعلومي به تعويق دوباره بيندازد.
نگاهها به کميسيون مستقل انتخابات دوخته شده است
به باور کارشناسان، سطح مشارکت در اين دور از انتخابات رياستجمهوري افغانستان تا حد زيادي تابع ملاحظات بيروني بوده و عواملي چون سياستهاي آمريکا و تهديدهاي گروه طالبان باعث شده مردم افغانستان براي شرکت در انتخابات و ريختن آراي خود به صندوق، چندان رغبتي از خود نشان ندهند. بنا بر آمارها در اين دور از انتخابات رياستجمهوري افغانستان مشارکت مردم پايين بوده و با وجود اينکه نزديک به 15 ميليون نفر واجد شرايط راي بودهاند، اما بالغ بر 9ميليون نفر براي راي دادن ثبتنام و در نهايت کمتر از دو ميليون نفر در انتخابات شرکت کردهاند. با وجود آمار اندک شرکتکنندگان هنوز هم کميسيون مستقل انتخابات در اعلام نتايج با مشکل روبهرو است. به تاخير افتادن اعلام نتايج انتخابات رياستجمهوري و بازشماري آراي صندوقهاي راي در اين کشور ميتواند تاثير منفي در جامعه افغانستان برجاي بگذارد و ترديدها را نسبت به برگزاري پروسه انتخابات بيشتر کند. فشار سياسي و ضعف مديريتي باعث شده نتايج در موعد مقرر اعلام نشود و مخالفتها و اعتراضاتي را در جامعه افغانستان به دنبال آورد.بسياري از ناظران ميگويند در اين برهه، حفظ وحدت ملي و جلوگيري از آشوب داخلي در اعتراض به اعلام نتايج، مهمتر از پيروزي در عرصه انتخابات است و نخبگان سياسي افغان بايد با توجه به شرايط داخلي کشور جهت جلوگيري از بحران از مواضع پيروز بودن، بدون اعلام کميسيون انتخابات خودداري کرده و به نتيجه اعلام شده از سوي اين کميسيون به عنوان تنها نهاد مرجع انتخاباتي افغانستان احترام بگذارند، در غير اين صورت مردم نسبت به نهادهاي انتقال قدرت در افغانستان بياعتماد شده و اين امر باعث بروز بحران در اين کشور ميشود و احتمال ميرود بار ديگر اسلحه در انتقال قدرت جايگزين صندوق انتخابات شود.شماري از آگاهان سياسي نيز نسبت به تصميم اخير کميسيون انتخابات مبنيبر بازشماري آرا و تاخير در اعلام نتيجه ابتدايي، ابراز نگراني کرده و بر اين باورند که نبود هماهنگي و مديريت نشدن زمان، سبب شده اعلام نتيجه با تاخير روبهرو شود؛ گرچه به تاخير افتادن اعلام نتايج انتخابات قابل پيشبيني بود، اما عبور از فرصت اوليه در بحث اعتماد مردم به کميسيون انتخابات ميتواند عبور از اصل انتخابات باشد و بر تشديد بحران هاي داخلي اين کشور تاثير بگذارد. نامزدهاي اين دور از انتخابات از جمله عبدا... عبدا...، گلبدين حکمتيار و رحمتا... نبيل اعلام کردهاند که اين روند بازشماري را تحريم کردهاند. آنان بر اين باورند که تداوم وضعيت نامعلوم انتخابات رياستجمهوري، امنيت داخلي افغانستان را تهديد ميکند و با توجه به تهديدهاي طالبان به عنوان يک گروه راديکال افراطي در اين کشور ميتواند بحرانهاي موجود را تشديد کند. با تاخير در اعلام نتايج که آراي قابلتوجهي هم نيست تا حدودي ظرفيت کميسيون در بازشماري آرا مورد سوال قرار ميگيرد، اما بايد اين نهاد سعي کند در اين برهه از زمان رسالت مهم تاريخي خود را در صيانت از آراي مردم افغانستان حفظ کند.
طالبان و انتخابات رياستجمهوري در افغانستان
به باور تحليلگران سياسي يکي از عوامل مشارکت پايين مردم در انتخابات رياستجمهوري افغانستان سايه تهديد طالبان بر فضاي انتخابات بوده است. برخي رهبران طالبان به اين نتيجه رسيدهاند که کسب قدرت از طريق عمليات نظامي، امکانپذير نيست؛ از عمليات نظامي ميتوان به عنوان يک تاکتيک استفاده کرد، اما نميتوان به هدف رسيد. طالبان با اين ديدگاه پروسه سياسي را در پيش گرفت و از طريق مذاکرات سياسي با آمريکا به دنبال سهمخواهي از قدرت در آينده سياسي افغانستان است. آمريکا بدونتوجه به مصالح ملي افغانستان مذاکرات صلح با طالبان را در 9 دور انجام داده اما بدون هيچگونه دستاورد عيني ادامه مذاکرات از سوي دونالد ترامپ لغو شده است. افغانستان سالهاست که درگير جنگ داخلي است. لشکرکشي آمريکا در برقراري وضعيت صلح و ثبات در اين کشور نهتنها بيثمر بوده؛ بلکه به کشته شدن هزاران انسان بيگناه منجر شده است. طي سالهاي اشغال افغانستان از سوي آمريکا، انتخابات نتوانسته در انتقال قدرت از طريق سازوکار دموکراتيک چندان موفق عمل کند؛ زيرا ملاحظات بيروني از جمله دخالتهاي آمريکا و تهديد طالبان مشروعيت انتخابات در اين کشور را ضعيف و اميد اندک مردم افغانستان در دموکراسي را دستمايه شک و ترديد قرار ميدهد. از ديدگاه طيفي از صاحبنظران، نيروهاي طالبان مهرههاي بازيگران خارجي هستند و امکان مديريت آنها وجود دارد. البته کنترل نقش و نفوذ اين گروه در افغانستان تا حد زيادي منوط به تغيير رفتار و سياست برخي بازيگران منطقهاي و بينالمللي است. از اين منظر، نيروهاي نظامي و سياسي افغانستان توان برقراري امنيت و مديريت اوضاع کشورشان را دارند و بايد امور اين کشور به صورت تام و تمام به منتخبان ملت افغانستان واگذار شود. ادامه حضور نيروهاي خارجي در افغانستان به معناي اشغال آن است و براي تامين ثبات و امنيت در افغانستان بايد نيروهاي آمريکايي از اين کشور خارج شوند و طالبان هم با مذاکرات بينالافغاني اهداف خود را در ساختار سياسي اين کشور دنبال کند. در اين شرايط نهاد مرجعي چون کميسيون انتخابات افغانستان به دور از ملاحظات و نگرانيهاي سياسي و امنيتي ميتواند کارکردهاي خود را به بهترين نحوه به انجام رساند.
