گام بعدی کاهش تعهدات ایران چه خواهد بود؟
گروه ديپلماسي: گام چهارم کاهش تعهدات هستهاي ايران به نوعي برداشته شد که از دوست و دشمن هيچ کس گمان هم نميکرد که جمهوري اسلامي بتواند به اين سرعت توسعه فني خود را ادامه دهد و کار به افتتاح «فردو» بکشد. اين گام آنچنان بلند برداشته شد که غربيها نتوانستند هراس خود را پنهان کنند و تهديد کردند که واکنشي مناسب به اين گام خواهند داشت. با اين وجود شواهد نشان ميدهد که مقامات ايراني همچنان بر برداشتن گامهاي بعدي در زمانهاي تعيين شده مصرّ هستند و تا زماني که اروپا به تعهدات خود در توافق هستهاي عمل نکند، ايران نيز به کاهش تعهدات ادامه خواهد داد. يکي از اين کاهش تعهدات در حوزه فني، افزايش حجم آب سنگين ذخيره شده بود که روز دوشنبه 27 آبان در گزارش رسمي آژانس تأييد شد. ديدهبان هستهاي سازمان ملل روز دوشنبه 27 آبان در گزارشي اظهار کرد که ميزان دخاير آب سنگين ايران از سقف 130 تن بالاتر رفته است. آژانس بينالمللي انرژي اتمي در گزارشي نوشت: در 16 نوامبر 2019، ايران به اطلاع آژانس بينالمللي انرژي اتمي رساند که ميزان ذخاير آب سنگينش از مرز 130 تن عبور کرده است. آژانس در 17 نوامبر 2019 تاييد کرد که نيروگاه توليد آب سنگين ايران در حال فعاليت بوده و ميزان آب سنگين ايران به 5/131تن رسيده است. کاظم غريب آبادي، نماينده دائم ايران نزد سازمانهاي بينالمللي با اشاره به انتشار گزارش روز دوشنبه آژانس مبني بر عبور ذخاير آب سنگين ايران از مرز 130 تن ميگويد: «به دنبال اطلاع ايران به آژانس در روز شنبه هفته جاري، بازرسان آژانس روز يکشنبه 26 آبان از تاسيسات آب سنگين اراک بازديد کردند. او تأکيد دارد: «بازرسان در اين بازديد راستي آزمايي کردند که ميزان ذخاير آب سنگين ايران به 5/131متريک تن رسيده است».
گام پنجم چيست؟
با توجه به طي کردن سريع روند کاهش تعهدات توسط ايران شرايط به طوري رقم خورده که عملا برداشتن گامهاي بعدي را سخت کرده و امکان مانور ايران روي اقدامات فني که «خيلي» حساسيت زا نباشد، اندک است. با اين حال هنوز ميزان نظارت آژانس يا اجراي پروتکل الحاقي آن چيزي است که ايران ميتواند در آن تغيير ايجاد کند. حجتالاسلام والمسلمين حسن روحاني روز سهشنبه هنگام دريافت استوار نامه «ماتياس لنتز» سفير جديد سوئد در تهران با اشاره به روابط خوب تجاري و سياسي ايران و سوئد در سالهاي گذشته و سوابق روابط نزديک صنعتي بهويژه در بخش حمل و نقل ميان دو کشور، گفت: اميدوارم بتوانيم در شرايط اعمال تحريمهاي غيرقانوني از سوي آمريکا، مناسبات و همکاريهاي فيمابين را ادامه و توسعه دهيم. روحاني با تقدير از مواضع دولت سوئد نسبت به حفظ برجام و پايبندي طرفين به تعهداتشان، تأکيد کرد: جمهوري اسلامي ايران همچنان نسبت به تعهدات خود در برجام پايبند بوده و نظارتآژانس بينالمللي انرژي اتمي بر فعاليتهاي صلحآميز هستهاي ايران ادامه خواهد داشت. رئيسجمهور افزود: کاهش برخي تعهدات برجامي هم در چارچوب برجام بوده و به محض اينکه طرفهاي ديگر به تعهدات خودشان برگردند، ايران نيز به تعهدات خود بازخواهد گشت.
کاهش تعهدات ادامه دارد
معاون وزير امور خارجه ايران در ديدار با وزير امور خارجه هلند بر عزم دولت براي کاهش تعهدات برجامي تا زمان تامين منافع ايران تاکيد کرد. سيد عباس عراقچي معاون سياسي وزير امور خارجه کشورمان که براي شرکت در سومين نشست رايزنيهاي سياسي بين جمهوري اسلامي ايران و هلند به لاهه سفر کرده، روز دوشنبه 27 آبان با «استف بلوک» وزير امور خارجه هلند ملاقات و در خصوص موضوعات بينالمللي به ويژه آخرين تحولات برجام و نيز راههاي گسترش مناسبات ميان دو کشور مذاکره و تبادل نظر کرد. عراقچي در اين ديدار سياست جمهوري اسلامي در کاهش تعهدات برجامي خود را تشريح و تاکيد کرد اين اقدام در چارچوب حقوق ايران در برجام صورت ميگيرد و تا زمان تامين منافع ايران ادامه خواهد يافت. وزير امور خارجه هلند در اين ديدار با تاکيد مجدد بر ضرورت حفظ برجام اظهار داشت هلند از ابتکار فرانسه براي پيدا کردن راه حل خروج از بحران جاري حمايت ميکند. همچنين عراقچي در مذاکرات چندساعته با همتاي هلندي خود در خصوص موضوعات مختلف دوجانبه و چندجانبه و منطقه اي، از جمله برجام، ابتکار صلح هرمز، امنيت کشتيراني در خليج فارس و درياي سرخ، تحولات منطقهاي و همکاريهاي اقتصادي دوجانبه گفتوگو و رايزني کرد. معاون وزير امور خارجه کشورمان در اين مذاکرات ضمن انتقاد از بيعملي اروپا در خصوص اجراي تعهدات خود در برجام و تبيين گامهاي چهارگانه ايران در کاهش تعهداتش ذيل برجام تاکيد کرد که اگر اروپا خواستار حفظ برجام است بايد در اين زمينه آماده پرداخت هزينه باشد. وي همچنين خاطر نشان ساخت که حق ايران براي توقف تمام يا بخشي از تعهداتش در برجام به رسميت شناخته شده و آنچه که ايران تاکنون انجام داده است، نقض برجام به شمار نميرود. سيدعباس عراقچي با اشاره به ارائه طرح صلح هرمز از سوي رئيسجمهوري اسلامي ايران گفت صلح و امنيت در منطقه خليج فارس بايد توسط خود کشورهاي منطقه تامين شود و ابتکار صلح هرمز با همين هدف طراحي شده است. عراقچي تاکيد کرد هيچ نيازي به ائتلافهايي که تنها منجر به افزايش تنش در منطقه ميشود نيست. معاون سياسي وزير امور خارجه کشورمان با اشاره به ظرفيتهاي موجود در روابط اقتصادي دو کشور تصريح کرد، انتظار ميرود دولت هلند شرايط فعاليت بين شرکتهاي هلندي و ايراني را تسهيل کرده و اطمينانهاي لازم را براي بنگاههاي اقتصادي کشورش فراهم کند. طرف هلندي نيز در اين ديدار بر نقش ايران در تامين صلح و ثبات منطقهاي تاکيد و تصريح کرد که هلند به دنبال کاهش تنش در منطقه است. عراقچي همچنين با حضور در موسسه روابط بينالملل هلند (کليخندال) طي سخناني در جمع مديران و کارشناسان اين موسسه در خصوص برجام و راهکار اروپا براي حفظ آن سخنراني کرد.
