خواندن بر ترک موتور؛ در اوج!

در نشست خبري آلبوم مشترک عليرضا قرباني و همايون شجريان با نام «افسانه چشم‌هايت»، به پرسش‌هايي درباره علت تاخير پنج‌ساله در انتشار اين آلبوم، حاشيه‌هاي پيش‌آمده براي انتساب اشتباه يکي از شعر‌هاي اين آلبوم به هوشنگ ابتهاج، انتشار تصاويري از خوانندگان افسانه چشم‌هايت در مجتمع ايران مال و انتقادها، حجم بالاي اوج‌خواني‌ها و... پاسخ داده شد. آيين رونمايي از آلبوم «افسانه چشم‌هايت»، ظهر سه‌شنبه 21 آبان ماه با حضور عليرضا قرباني و همايون شجريان در تالار وحدت برگزار شد. در ابتداي اين نشست برخي خبرنگاران به تشريفات موجود، اعتراض و آن‌را به مثابه ورود به يک باشگاه پرورش اندام و نه يک نشست مطبوعاتي تشبيه کردند که در ادامه به‌خاطر اين اتفاق، عذرخواهي شد. عليرضا قرباني نخستين فردي بود که درباره آلبوم افسانه چشم‌هايت صحبت و بيان کرد: خيلي خوشحالم که بعد از چهار ـ پنج سال اين آلبوم منتشر شد. از مهيار عليزاده، آهنگساز سوال شد که چرا عليرضا قرباني و همايون شجريان براي خوانندگي در اين آلبوم انتخاب شدند که او پاسخ داد: قرار بود از دو يا سه خواننده در کار استفاده شود. در آن زمان مشغول اوايل ضبط آلبوم «دخت پريوار» با آقاي قرباني بوديم. يک روز من و آقاي قرباني در ماشين بوديم که من اين پيشنهاد را مطرح کردم که همراه با آقاي همايون شجريان يک آلبوم بسازيم که هر دو با آن موافق بوديم.

انتخاب پرحاشيه

او درباره اوج‌خواني خوانندگان در اين آلبوم گفت: خواننده‌ها کاملا در اوج نخواندند و در همه جا اوج و فرود حس مي‌شد. اين آهنگساز همچنين در پاسخ به پرسشي درباره حواشي پيش آمده درباره انتساب شعري به اشتباه به نام هوشنگ ابتهاج (سايه) در اين آلبوم توضيح داد: واقعيت اين است که پروسه انتخاب شعر اين آلبوم براي من سخت بود؛ چون منظومه اصلي اشعار از آثار نيما يوشيج انتخاب شده بود و من سعي کردم اشعاري را انتخاب کنم که به ماهيت آثار لطمه زده نشود. ما دو خواننده داشتيم و بايد بخش‌هايي براي اجراي سولو انتخاب مي‌شد. يک قسمت از شعر آقاي سايه را انتخاب کردم و سرچ کردم و همه جا به اسم او بود. در اين مدت دو ـ سه بار خود آقاي هوشنگ ابتهاج را ملاقات کردم، ولي هيچ‌گاه نگفتم که اين شعر از او را انتخاب کردم وگرنه اين همه حاشيه به وجود نمي‌آمد. الان هم آنها به من لطف داشتند، عذرخواهي را پذيرفتند و اتفاق خاصي رخ نداد. خود آقاي سايه ناراحت نبود فقط مي‌گفتند که بي‌دقتي شده است.

اوج و فرودخواني

سوال شد که دليل برگزاري نشست در تالار وحدت چيست و آيا به دليل حواشي قبلي انتشار تصاويري از اين هنرمندان در ايران مال بوده است؟ رامين فاروقي، مشاور هنري آلبوم «افسانه چشم‌هايت» توضيح داد: آنجا از لحاظ جايگاه فرهنگي و بصري مناسب بود و ما نيز به دنبال يک کتابخانه مناسب بوديم و اينکه آنجا چه حواشي داشت برايمان مطرح نبود. همايون شجريان نيز درباره اينکه چه ويژگي‌هايي در کار ديد که تصميم گرفت به صورت مشترک با عليرضا قرباني آن را بسازند، گفت: با همدلي که بين من و عليرضا شکل گرفت، تصميم گرفتيم کار را انجام دهيم. من نقطه نظراتي داشتم که اگر عملي مي‌شد، آلبوم 10 تا 20 درصد برايم جذاب‌تر مي‌شد؛ مثلا اگر يک پرده پايين‌تر بود يا در گام تنوع بيشتري داشت. عليرضا قرباني نيز در همين راستا گفت: هيچ اجباري براي کنار هم بودن ما جز يک احساس همدلي وجود نداشت. کنار هم بودن هنرمندان به سلايق و نشانه‌هاي فرهنگي آنها بازمي‌گردد. ممکن است خيلي وقت‌ها به لحاظ تکنيکي باشد، ولي اينکه با هم هم‌سليقه باشند و هم ديگر را درک کنند به بهبود کار کمک خواهد کرد؛ به همين دليل احساس کردم همدلي، وحدت، انسجام و درک متقابل نياز و مهم بود. اين سخت است که کسي را در کنار خود بپذيري که او را درک کني و هم او را قبول داشته باشي. اين انتخاب براي من سخت بود و شايد بهترين گزينه همايون شجريان بود. شجريان درباره اينکه چرا مصاحبه نمي‌کند، اظهارکرد: ترجيح مي‌دهم کساني صحبت کنند که مفيد واقع مي‌شوند. دليل خاصي ندارد که مصاحبه نمي‌کنم. خبرنگاري سوال کرد که فضاي کار به موسيقي کلاسيک نزديک است و تا حدي براي مخاطب ايراني ناآشناست آيا مي‌خواستيد مخاطب خارجي هم کار را بشنود؟ قرباني پاسخ داد: انتخاب فضاي ارکسترال به نگاه مهيار بازمي‌گردد. در آلبوم «حريق خزان» موج مثبتي از مخاطب گرفتيم؛ به همين دليل تصميم گرفتيم نگاه جديدي را پياده کنيم.

چه بکن، چه نکن!

يکي از خبرنگاران اظهار کرد که گاهي در آلبوم صداي خوانندگان گوش آزار مي‌شود. شجريان توضيح داد: اگر آلبوم در يک پرده پايين‌تر ساخته مي‌شد اين همه اوج وجود نداشت. پيشنهاد مي‌کنم در زمان‌هاي مختلف به تراک‌هاي آن گوش دهيد. تمام آهنگسازي سليقه آهنگساز است. قرباني نيز در اين زمينه گفت: ما سابقه موسيقي ارکسترال ضعيفي داريم. اظهار نظر‌هاي مختلف سازنده هستند و اگر نقدي باشد به دليل اين است که ما در کار ارکسترال سابقه بالايي نداريم و گوش مخاطب عادت ندارد. اين اوج‌خواني‌ها ايراد نيست و آن را به عنوان سلايق مختلف ببينيم. عليزاده نيز گفت: قبل از اينکه همايون شجريان اين کار را بخواند، آثار قبلي او فضاي متفاوتي داشته‌اند. من هيچ کاري را بدون ايده و تفکر انجام نمي‌دهم. براي نوشتن اين آلبوم به گذشته خوانندگان فکر نکردم و فضاي متفاوتي را ايجاد کردم. به نوشته ايسنا؛ همايون شجريان درباره اسپانسر کار توضيح داد: آشنايي با شرکت اسپانسر از طريق يک دوست صورت گرفت و آنها مايل بودند در اين کار حضور داشته باشند. نقطه نظرات مشترکي بين ما و اسپانسر شکل گرفت و به کار، نگاه هنري داشتند. علاقه‌مند بودند کليپ مناسب و رونمايي درخوري داشته باشند. ادامه همکاري براي من که جذاب است و اگر قرار به برگزاري کنسرت آلبوم باشد من موافقم. «چرا پنج سال طول کشيد تا آلبوم منتشر شود؟» اين پرسش هم در نشست رونمايي از آلبوم «افسانه چشم‌هايت» مطرح شد. همايون شجريان چنين پاسخ داد: پروسه توليد اصولا بالا و پايين دارد و گاهي زود تمام مي‌شود، گاهي دير. ما همه دلمان مي‌خواست وقتي کار تمام مي‌شود در زمان خودش ارائه شود. حاشيه‌اي با ناشرين نداشتيم و طبيعتا پيشنهاد‌هايي بود. او درباره متن اخيري که در اينستاگرام خود منتشر کرده بود هم گفت: شما مي‌دانيد که من آدم تکليف‌روشني هستم و سعي مي‌کنم وارد حاشيه نشوم و اين کار را ادامه مي‌دهم. چند سالي است که افراد مختلف که شايد خبرنگار هم نباشند به شکلي مطالبي را مي‌نويسند که قصد تخريب دارند و ارتباطي با نقد سازنده و درست که به دل من بنشيند ندارد. من عاشق نقدم و خودم صريح حرفم را مي‌زنم. گاهي اوقات افرادي مي‌خواهند دست به تخريب بزنند و هواداران مرا پريشان کنند، ولي هوادارانم برايم مهم هستند و دوست ندارم کسي جايگاه مرا براي آنها بهم زند. اينکه گفتم قلم‌کشان مانند نمونه بارزي است که در مدرسه مي‌گفتند، «اگر چاقو را به دست جراح دهي نجات مي‌دهد و اگر دست يک ديوانه جان کسي را مي‌گيرد». خيلي افراد هستند که با يک موبايل قلم را که حرمت دارد به دست مي‌گيرند و ديگران را تخريب مي‌کنند. اينکه مي‌گويند براي اصحاب ثروت کنسرت گذاشتيم سعي کردم براي اين حواشي به آنها بگويم که به من نگويند چه کنم و چه نکنم؛ چون شما نمي‌داني خودت بايد چه کني و نکني و سعي مي‌کني قلب طرفداران مرا آزار دهي. من که حاضر بودم کنسرت خياباني برگزار کنم و تا به حال شايد تنها خواننده‌اي باشم که کار مناسبتي نکرده‌ام. قرباني نيز درباره تاخير در انتشار آلبوم گفت: سعي کرديم که اين آلبوم در پاييز منتشر شود و مدام تداخلاتي وجود داشت.

خواندن بر ترک موتور؛ در اوج!

شجريان در پايان اين نشست خاطره‌اي هم به طنز گفت، «من يک موتورسيکلت دارم که در شلوغي با آن در شهر تردد مي‌کنم. يک روز بعد از کار قصد داشتم به خانه بروم و از قضا کلاه ايمني هم نداشتم. آقاي قرباني به من گفت: مرا هم برسان و وقتي موتور را ديد ته دلش خالي شد و بايد پشت موتور مي‌ديديد که چه در اوج پشت موتور مي‌خواند». در مراسم رونمايي آلبوم افسانه چشم‌هايت که با حضور جمعي از هنرمندان و مخاطبان برگزار شد، قطعه‌هايي از آلبوم با نوازندگي کوارتت شهرزاد و گروه آوازي تهران اجرا شد.