انتظار تعهد يكجانبه اروپا از ايران

حسن هاني‌زاده در گفت‌وگو با «آرمان ملي» مطرح کرد

انتظار تعهد يكجانبه اروپا از ايران

تروئيکاي اروپايي جزوي از منظومه نظامي آمريکا هستند

آرمان ملي: محمدجواد ظريف در واکنش به بيانيه وزراي خارجه اروپايي و با ضميمه کردن نامه 6 نوامبر 2018 خود خطاب به هماهنگ کننده سياست خارجي اتحاديه اروپا و ساير اعضاي برجام نوشت: «خطاب به همتايانم در اتحاديه اروپايي و سه کشور آلمان، فرانسه و انگلستان: 1-به تعهدات خود ذيل برجام کاملا پايبند بوده‌ايم. شما؟ واقعاً؟ فقط يک تعهد را نشان دهيد که در 18 ماه گذشته به آن عمل کرده‌ايد. 2-وقتي که شما مشغول دفع‌الوقت بوديد، ايران مکانيزم رفع اختلاف را به جريان انداخت و آن را به اتمام رساند. ما اکنون در حال استفاده از اقدامات جبراني مندرج در پاراگراف 36 برجام هستيم. به نامه ششم نوامبر 2018 من مراجعه کنيد.» بسياري از کارشناسان بر اين نظرند که ايران بيش از يک سال و نيم به تروئيکاي اروپايي با رويکرد صبر استراتژيک به اين کشورها فرصت داد تا به تعهداتشان عمل نمايند اما اين کشورها نه تنها به هيچ يک از تعهداتشان عمل نکردند بلکه با رويکردي طلبکارانه خواستار آنند تا ايران به صورت يکجانبه پايبند به توافقي چند‌جانبه باشد. به منظور بررسي اين موضوع «آرمان ملي» گفت‌وگويي را با حسن هاني‌زاده، کارشناس مسائل بين‌الملل انجام داده که در ادامه مي‌خوانيد:

با توجه به آنکه دکتر ظريف در پيامي توئيتري به اظهارات تروئيکاي اروپا درباره اقدامات برجامي ايران نوشت: «فقط يک تعهد را نشان دهيد که در 18 ماه گذشته به آن عمل کرده‌ايد»، اين موضع وزير خارجه کشورمان حائز چه نکاتي است؟

کشورهاي اروپايي و مشخصا آلمان، فرانسه و انگليس ثابت کردند تابعي از سياست‌هاي آمريکا هستند. در طول بيش از يک سال گذشته ايران تمامي راهکارهاي سياسي براي جلب همکاري تروئيکاي اروپايي را در راستاي اعمال و اجرايي کردن 11 بند مربوط به تعهدات برجامي را به کار گرفت اما متاسفانه اين سه کشور ثابت کردند که مايل به همکاري با ايران نيستند. آنها فقط در پي آنند تا ايران را وادار به عمل تعهدات کنند بدون آنکه آنها هيچ گامي را در جهت حفظ برجام در پيش گيرند. طبيعي است ايران که تاکنون از رهگذر چندين دور مذاکره، طرف اروپايي به تعهداتش عمل نکرد در نتيجه تهران مي‌بايستي دست به اقدام عملي مي‌زد. براي ايران کاملا مشخص شد همان سياستي را که آمريکا دنبال کرد تروئيکاي اروپايي دنبال مي‌کنند. کشورهاي اروپايي سياست‌هاي دوگانه‌اي را نسبت به ايران در پيش گرفته و از تعهدات خودشان شانه خالي مي‌کنند. ايران نيز به‌صورت کاملا طبيعي از امکانات و حق خود براي اينکه کشورهاي اروپايي را وادار به تعهداتش نمايد بر اساس دو بند 26 و 36 برجام، استراتژي کاهش تعهدات برجامي را دنبال نمود. بر اين اساس ايران چهارمين گام را در چارچوب کاهش تعهدات برجامي عملياتي نمود اما متاسفانه باز هم کشورهاي اروپايي به جاي عمل به تعهدات همچنان سياست تهاجمي انتقادي نسبت به ايران را در پيش گرفته‌اند. بنابراين اين مساله ثابت مي‌کند آنچنان که بايد و شايد نمي‌توان نسبت به کشورهاي اروپايي اميدوار بود. چون کشورهاي اروپايي همان سياست‌هاي آمريکايي‌ها را با لحن و ادبيات ملايم‌تري به کار مي‌بندند.

دو ديدگاه نسبت به اعمال کشورهاي اروپايي در عمل نکردن به تعهداتشان در چارچوب برجام وجود دارد. طرفداران ديدگاه اول بر اين نظرند که کشورهاي اروپايي از توان و قدرت لازم در برابر ايالات متحده برخوردار نيستند. طرفداران ديدگاه دوم بر اين نظرند که کشورهاي اروپايي نمي‌خواهند به تعهداتشان عمل کنند نه آنکه نمي‌توانند. کدام يک از اين دو ديدگاه به واقعيت نزديک‌تر است؟

به نظر مي‌رسد هر دو ديدگاه صحيح است به اين معنا که کشورهاي اروپايي هم نمي‌خواهند و هم اينکه نمي‌توانند در برابر ايالات متحده بايستند. نمي‌توانند به دليل آنکه کشورهاي اروپايي از اين قدرت و استقلال برخوردار نيستند تا خارج از اراده ايالات متحده سياست‌هاي مستقلي داشته باشند. در عين حال بايد اين نکته را مد نظر داشته باشيم که تروئيکاي اروپايي جزوي از منظومه نظامي آمريکا هستند. بنابراين سياست‌هاي خودشان را در غرب آسيا با آمريکا هماهنگ مي‌کنند. در نتيجه کشورهاي اروپايي ترجيح مي‌دهند تا زير چتر آمريکايي‌ها باشند. اروپايي‌ها سعي مي‌کنند تا هيچ گونه امتيازي به ايران ندهند در نتيجه مسائل ديگري خارج از حوزه هسته‌اي مطرح مي‌دارند. به عنوان نمونه اروپايي‌ها در مورد مسائل مختلف از جمله نفوذ ايران در منطقه و يا توان دفاعي کشورمان و... مسائلي را مطرح مي‌کنند که هيچ گونه ارتباطي به فعاليت‌هاي صلح آميز هسته‌اي ايران ندارد. در نتيجه کشورهاي اروپايي فقط به دنبال گرفتن امتياز از ايران بدون دادن کوچکترين امتيازي هستند. بنابراين ايران با به‌کارگيري سياست گام‌هاي کاهش تعهدات برجامي مي‌تواند حقوقش را استيفا نمايد. در حال حاضر براي جامعه جهاني و افکار عمومي در سطح جهان حقانيت ايران اثبات شده است.

با توجه به آنکه ايران حسن نيت خود را در مذاکرات برجام به جامعه جهاني به اثبات رساند. در حال حاضر تروئيکاي اروپايي و همچنين ايالات متحده چه اهدافي را از پس بهانه جويي‌هاي خودشان بر عليه کشورمان دنبال مي‌کنند؟

طي سال‌هاي گذشته به خوبي براي جهانيان اثبات شده که مساله پرونده هسته‌اي ايران صلح‌آميز بوده است. اين در حالي است که ايران ان‌پي‌تي را امضا نموده و تمامي تاسيسات ايران زير نظر آژانس بين‌المللي انرژي اتمي قرار دارد. به گونه‌اي که بازرسان آژانس بر فعاليت‌هاي صلح آميز هسته‌اي کشورمان نظارت دارند. بنابراين آنها خودشان به خوبي مي‌دانند که برنامه صلح‌آميز هسته‌اي کشورمان نه تنها انحرافي نداشته بلکه ندارد. در نتيجه کشورهاي غربي به دنبال آنند تا قدرت نظامي و بازدارندگي و همچنين نفوذ منطقه‌اي کشورمان را به خيال خام خودشان تضعيف کنند. اما با توجه به بيداري مردم هوشمند کشورمان آنها بايد بدانند که چنين سناريوهايي، خيالاتي خام بيش نيست.