دانـسـتـنـی ها

ضرورت تغذيه سالم در هواي آلوده

هواي پاک مايه شادماني زندگي بشري بوده که نياز به آن بيش از نياز به غذا و آب است، صنعت مدرن امروز، باعث توليد گازها و ذرات زيادي مي‌شود که هوا را آلوده مي‌کند اما مي‌توان با مصرف مواد غذايي مناسب و متعادل بدن را در برابر آلاينده ها محافظت کرد.بر اساس گزارش سازمان جهاني بهداشت، آلودگي هوا ساليانه بيش از سه ميليون و دويست هزار نفر را مي‌کشد و هر کدام از ما هر روز به‌طور متوسط سه هزار گالن هوا را تنفس مي‌کنيم. اين يعني مقدار زيادي هوا روزانه از ريه وارد شده و خارج مي‌شود اگر اين هوا مواد زائد و آلودگي داشته باشد ريه‌ها يعني تنها منبع اکسيژن‌رساني به بدن در معرض خطر انواع مواد آلاينده‌اي که در اين نقل و انتقال از بدن ما مي‌گذرد، واقع مي‌شود.هواي آلوده بخودي خود حاوي ترکيباتي اکسيدکننده و سمي ‌است و از طرفي بدن همواره به ذراتي که در هواي آلوده وجود دارد واکنش التهابي نشان مي‌دهد.اما ترکيبات آنتي‌اکسيداني از اين فعاليت ها ممانعت مي‌کنند.برخي از متخصصان تغذيه بر اين باورند که مهمترين آنتي‌اکسيدان ويتامين‌هاي C , E بتاکاروتن - سيلنيوم و روي است، اين مواد مغذي به‌دليل خواص آنتي‌اکسيداني که دارند به‌طور موثري از بروز التهابات جلوگيري کرده و موجب غيرفعال شدن راديکال‌هاي آزاد موجود در هواي آلوده مي‌شوند.سيد ضيا مظهري نايب‌رئيس انجمن پيشگيري و درمان چاقي ايران در اين زمينه مي‌گويد: سرب حاصل از سوخت ناقص موتور ماشين‌ها و کارخانه‌ها، موجبات آلودگي هوا و مصرف غذاهاي پرورش‌يافته در اين هواي ‌آلوده کند شدن پاسخگويي و عکس‌العمل سلول‌هاي ايمني را فراهم مي‌سازد، همچنين جيوه و ساير فلزات سنگين وارده از طريق فاضلاب‌هاي هدايت‌شده کارخانجات به کانال‌هاي آب رودخانه‌ها، برکه‌ها، درياچه‌ها و درياها، ارزشمندترين منبع پروتئين و مفيدترين تامين‌کننده يد، سلنيوم، کلسيم، آهن و ويتامين‌هاي A، D و گروه B را زير سوال برده و به‌ علت اثرات زيانبار جيوه بر مغز و اعصاب، توصيه آبزيان را به زنان حامله در دوران بارداري زير سوال برده است.وي مي‌افزايد: مواد مغذي دوستدار سلامتي و تقويت‌کننده سيستم ايمني شامل کلسيم، آهن و اسيدهاي چرب امگا-3 فاقد جيوه، آنتي‌اکسيدان‌ و فلزات سلنيوم، روي، ويتامين‌هاي گروه B، E، A، بتا-کاروتن است و شير، لبنيات، کنجد، بادام، لوبياي سويا، کلم‌سبز، اسفناج و کلم بروکلي از منابع قابل توجه کلسيم تلقي مي‌شوند، است و مصرف شير، ماست و دوغ‌هاي پروبيوتيک عمل دفع آلاينده‌هاي زيانبار از طريق مدفوع و ادرار را افزايش داده و با پر کردن ظرفيت فلزات دو ظرفيتي از جذب سرب ممانعت مي‌کند.اين متخصص تغذيه اظهار مي‌دارد: آهن، به دو ‌صورت در اختيار بدن فرد قرار گرفته و تامين آهن بدن جهت خونسازي هموگلوبين و ميوگلوبين، تقويت نيروي دفاعي بدن، افزايش قدرت جسمي‌و ذهني، پيشگيري از ريزش موها ناشي از کم‌خوني و ده‌ها وظيفه ديگر در بدن عهده‌دار است.مظهري ادامه مي‌دهد: منابع گياهي حاوي آهن شامل کلم ، چغندر قرمز، تره‌فرنگي، کلم بروکلي، هويج، غلات و حبوبات، ميوه‌هاي مختلف مانند توت فرنگي، تمشک، گوجه، سيب، خرما، آلوي خشک و سيب خشک. از منابع حيواني حاوي آهن نيز مي‌توان به انواع ماهي‌ها، گوشت گوساله، گاو، گوسفند براي پيشگيري از بيماريهاي ناشي از آلودگي هوا مفيد هستند.وي با بيان اينکه مصرف گوشت‌هاي مختلف (جگر، سينه مرغ، ماهي، گوشت تيره بوقلمون)، بادام‌زميني، شير کم‌چربي و تخم‌مرغ در هواي آلوده ضروري است، تصريح مي‌کند: منابع غذايي منيزيم مانند بادام زميني، اسفناج، نخودسبز، گوشت گاو و گوساله، انواع ميوه‌ها، سيب‌زميني و آجيل، نان جو، نان گندم، جوانه گندم، سبوس گندم، عدس، لوبياي سفيد، کلم بروکلي، اسفناج و ساير سبزيجات، گردو، فندق و بادام و منابع غذايي سلنيوم از جمله انواع پينر، شير، تخم مرغ، گوشت و جگر گوساله و گاو، قلوه، ساردين و ساير انواع ماهي‌ها است.

افزايش مصرف ميوه و سبزيجات

وحيد رباني کارشناس تغذيه نيز در اين زمينه مي‌گويد: آلودگي هوا يک مشکل جدي در جهان امروز بوده و نمي‌توان آن را ناديده گرفت ، بهترين کاري که مي‌توان انجام داد، خنثي کردن اثرات منفي تنفس مواد شيميايي و سمي‌از بدن است.وي با بيان اينکه مصرف منظم برخي مواد غذايي اثرات محافظت‌کننده در مقابل آلاينده ها به مدت طولاني دارند، مي‌افزايد: افزايش مصرف ميوه و سبزيجات علائم آسم را کاهش مي‌دهد. کلم‌ها، مانند کلم بروکلي، حاوي ترکيباتي است که توصيه مي‌شود جهت کاهش التهاب ناشي از آلودگي هاي هوا روزانه و به مقدار زياد مصرف شود. خوردن جوانه کلم بروکلي به بدن در سم‌زدايي آلاينده هايي مانند بنزن کمک مي‌کند. براساس نتايج يک مطالعه، نوشيدني تهيه شده از جوانه بروکلي، عرقيجات، آناناس و آبليمو ميزان دفع آلاينده‌هاي سرطان‌زاي خطرناک را به‌طور چشمگيري افزايش مي‌دهد. کلم‌بروکلي به‌علت آنکه از خانواده گواتروژن‌ها است بهتر است به مدت 20 دقيقه آن را پخته و ميل کنيد و افرادي که دچار کم‌کاري تيروئيد هستند حتما بايد اين توصيه را رعايت کنند.رباني تاکيد مي‌کند: زنجبيل در برابر آلاينده‌ها هوا مفيد است، در صورتي که مزه تند زنجبيل را دوست داشته باشيد، مي‌توانيد آن را روزانه به غذاها و نوشيدني ها اضافه کنيد، ريشه زنجبيل را مي‌توان به‌صورت تازه يا پودر مصرف نمود، زيرا هر دو نوع آن غني از عناصر ضدالتهابي قوي هستند. هم چنين زنجبيل يک عامل تعديل‌کننده طبيعي بوده که به حفظ و تقويت سيستم ايمني بدن کمک مي‌کند تا در برابر عوامل استرس‌زاي مختلف از قبيل آلودگي هوا مقاوم باشيد.وي ادامه مي‌دهد: منيزيم يک ماده معدني است که سيستم ايمني را تقويت مي‌کند و باعث گشاد شدن لوله هاي تنفسي ريه ها مي‌شود. آجيل‌ها، خصوصا بادام هندي و بادام درختي سرشار از منيزيوم هستند. اما بسياري از دانه‌ها و حبوبات همچنين حاوي مقادير زيادي از اين ماده معدني است و اسيدهاي چرب امگا3 محافظ عالي بدن از آلودگي هوا بوده و بهترين منبع گياهي اين اسيدهاي چرب بذرکتان است.اين کارشناس تغذيه تصريح مي‌کند: مواد غذايي غني از ويتامين C بهترين آنتي‌اکسيدان جهت مبارزه با اثرات مضر آلودگي هوا بوده و بهترين منابع ويتامينC فلفل، کلم پيچ، کيوي، توت‌ها، مرکبات، گوجه‌فرنگي و نخودفرنگي است.