گام چهارم، نگاهها را به ایران متمرکز نمیکند
با اتمام مهلت 60 روزه اروپا گام چهارم کاهش تعهدات برجامي از سوي رئيسجمهور اعلام شد. مرحله چهارم کاهش تعهدات هستهاي با مرحله سوم متفاوت بوده و با بررسي جزئيات آن ميتوان به ميزان اهميت آن پي برد. با توجه به حساسيتهاي طرفهاي اروپايي و آمريکا نسبت به فعاليتهاي هستهاي جمهوري اسلامي ايران، تزريق گاز به سانتريفيوژها در فردو ميتواند براي آنها يک زنگ خطر تلقي شود. به طور صريح و آشکار پيام اصلي اين اقدام اين است که ايران زماني به تعهداتش باز ميگردد که طرفهاي ديگر در توافق نيز به تعهدات خود پايبند باشند. در سايه عدم ايفاي تعهدات کشورهاي اروپايي تهران نميتواند به طور يکجانبه به برجام پايبند باشد و کاهش تعهدات نيز در راستاي ايجاد موازنه در توافق هستهاي صورت ميگيرد. البته اين نکته را نيز بايد در نظر داشت که هدف ايران القاي اين ذهنيت نيست که به سمت ساخت و گسترش سلاحهاي هستهاي حرکت ميکند. در همين راستا ايران بايد تلاش کند تا در جامعه بينالمللي چنين استنباطي از اين موضوع نشود. گرچه آژانس بينالمللي انرژي اتمي به عنوان نهاد ناظر بر اقدامات ايران نظارت دارد اما برخي از کشورها در اين صدد هستند تا با جنگ رواني و تبليغات، گام جديد ايران را در راستاي ساخت سلاحهاي هستهاي قلمداد کنند. از طرفي برخي معتقدند که تغييرات در آژانس و اتحاديه اروپا نيز ميتواند بر همکاريها با ايران تاثير بگذارد که در واقع به اين شکل نيست؛ چرا که آژانس يک نهاد حرفهاي بوده و مديران آن نيز تلاش ميکنند که اين مسير بوروکراتيک را ادامه دهند. در خصوص اروپا نيز بايد گفت که آنها مايل به اين نيستند تا سطح تنشها با ايران را بيش از اين افزايش دهند و از سوي ديگر با آمريکا نيز رودر رو شوند. به طور فني اروپاييها قادر به ايفاي تعهدات خود در توافق هستهاي هستند. آنچه که آنها را از اين امر باز ميدارد عدم اراده کافي و همچنين احتمال بروز برخي تنشها بين آنها و آمريکاست. اگر اروپا قدرت انتخاب نداشت ايران به يکباره بايد از برجام خارج ميشد و يا به شکل فعلي آن بدان متعهد بود. مشکل اصلي تداوم مواضع قبلي آنها در اين توافق است و پيامدهاي ناشي از ايفاي تعهدات مانع اصلي پيشرفت در روابط ايران و اروپا است. در آن سو و در آمريکا نيز شاهد هستيم که ترامپ و دولتش با مشکلات زيادي دست و پنجه نرم ميکند و علاقه چنداني براي ورود به مساله هستهاي ايران و کاهش تعهدات برجامي ندارد. اگر ايران در گام چهارم سطح غنيسازي را بار ديگر افزايش ميداد ميتوانست توجه بسياري را به خود جلب کند اما با اعلام جزئيات گام چهارم به نظر نميرسد نگاهها آنچنان به سمت ايران متمرکز شود ولي ميتوان انتظار داشت که تندروها در آمريکا جنجالهاي زيادي به دليل اين موضوع بپا کنند.
