پرواز هما در آسمان رم
در طول سالهاي گذشته آمريکا توانسته است با استفاده از اهرم فشار اقتصادي بر کشورهاي مقاصد هواپيمايي ايران، برخي از آنان را از دايره رفت و آمدهايي هوايي کشور محروم کند. در اين ميان، گاه شدت فشارها به گونهاي بوده است که فرودگاههاي مقصد حتي سوخترساني به هواپيماهاي ايراني را نيز متوقف کردهاند. اما شرکتهاي ايراني در چنين شرايطي نيز توانستهاند تحريمها را دور زده يا دستکم روند اثرگذاري آن را کند کنند. از همين رو شگردهايي همچون کاهش مسافر و جايگزينکردن آن با مقادير زيادي سوخت ذخيره را در دستور کار داشتهاند. اما تمامي اين روشها ابتدا سبب ضرر و زيان شرکتها به دليل کاهش درآمد شده و از سوي ديگر، اميدها به بهبود وضعيت صنعت هوانوردي ايران را با بنبست مواجه ميکند. به همين علت شرکتها دائما در حال بازيابي يا ايجاد مقاصد نو براي فرار از چنين هزينههايي هستند. اکنون در همين راستا و با توجه به قطعشدن پروازهاي ماهان به ايتاليا قرار است از روز 11 آذرماه امسال، پروازهاي شرکت هما به رم آغاز شود تا بخشي از مسافران اين خط هوايي که پيش از اين از جانب هواپيمايي ماهان پوشش داده ميشدند، بتوانند از طريق هما رفت و آمد کنند.
جايگزيني براي ماهان در ايتاليا
تحريمهاي آمريکا عليه ايران خلاف آنچه اعلام ميشود، روي تمامي ابعاد زندگي ايرانيان و حتي ايرانيان خارج از کشور بياثر نبوده است. يکي از اين تاثيرات نيز همين سختتر شدن سفرهاي خارجي و افزايش هزينههاي سفر است. از سوي ديگر، ايرلاينهاي ايراني درمدت اخير با ضرر و زيان زيادي از همين ناحيه مواجه شدهاند. به تازگي نيز ايتاليا پس از ديدار مقامات اين کشور با وزير امور خارجه آمريکا، به خواستههاي ايالات متحده تن داد تا اين کشور نيز نقش پررنگي در موج تحريمها عليه ايران داشته باشد. بر همين اساس قرار است پروازهاي شرکت ماهان اير از اواخر آذرماه به مقصد ايتاليا متوقف شود. شايد به همين علت باشد که هواپيمايي هما که پيش از اين گاه از کسري منابع مالي يا حتي ناترازي حسابها سخن ميگفت اکنون تصميم گرفته است بر خطوط مسافري خود افزوده و در روزهاي دوشنبه و پنجشنبه هر هفته پرواز تهران-رم-تهران را اجرا کند. در حال حاضر نيز، اين شرکت در روزهاي سهشنبه و جمعه هر هفته به شهر ميلان ايتاليا پرواز دارد. گفتنيست شرکت ماهاناير بايد در يک مهلت 45 روزه که 24 آذر امسال به پايان ميرسد، پروازهايش به ايتاليا را خاتمه دهد. مايک پومپئو، وزير خارجه آمريکا، روز 10 مهرماه از تصميم ايتاليا براي عدم تمديد مجوز پروازهاي ماهاناير به اين کشور تقدير کرده بود. اين در حاليست که شرکت ماهان اير که در سال 1371 شمسي در کرمان تاسيس شده بود، بهعنوان نخستين شرکت هواپيمايي خصوصي در ايران شناخته ميشود. اما از سال 1390، اين شرکت در رديف تحريمهاي آمريکا قرار گرفته است. اکنون نيز فشارها به شکل مضاعفي، کشورهاي ديگر را مجبور به عقبنشيني کرده و برخي در جهان، به اين رويه تن دادهاند؛ پيش از ايتاليا، فرانسه و آلمان نيز پروازهاي ماهان را در هماهنگي با آمريکا لغو کرده بودند.
افزايش خطوط هوايي هما
در ماههاي گذشته و در جريان تغييرات مديريتي در هما، از بسياري اعداد و ارقام بهعنوان کسري و ناترازي مالي در اين شرکت بزرگ هواپيمايي نام برده ميشد. اما به نظر ميرسد پس از دستيابي هما به سود عملياتي، روند گسترش و توسعه اين شرکت مجددا آغاز شده و افزايش پروازها را به دنبال داشته است. هما در هفته گذشته، هشت مسير جديد پروازي داخلي را برقرار و به گشايش برخي مسيرهاي خارجي نيز اقدام کرده است. بر اين اساس، در برنامه جديد ايران اير، هواپيماهاي اين شرکت شش استان تهران، گلستان، آذربايجان شرقي، مازندران، اصفهان، سمنان، يزد، خراسان رضوي و لرستان را به يکديگر متصل مي کنند، و اين يعني در اين اقدام هم توجه به مناطق کمتر برخوردار کشور و هم افزايش سودآوري هما مدنظر قرار گرفته است. البته بايد توجه داشت که نقش هواپيماهاي برجامي در اين روند توسعه، بسيار موثر و پررنگ بوده است. اتصال شهرهاي اصفهان و رامسر و افزايش پروازها در مسيرهاي فرودگاه بينالمللي شهيدمدني تبريز به مقصد رشت و ساري، از ديگر برنامههاي ناوگان ATR ايران اير براي گسترش پروازهاست. انجام يک پرواز هفتگي در مسير زاهدان-گرگان-زاهدان، دو پرواز هفتگي در مسير تبريز-اصفهان-تبريز، دو پرواز هفتگي به مقصد سبزوار، يک پرواز هفتگي در مسير يزد-مشهد-يزد و سه پرواز هفتگي از تهران به مقصد خرمآباد از ديگر برنامههاي هما براي افزايش پروازهاي داخلي است و همان طور که پيداست، در اين برنامه اتصال پايتخت به مراکز استانها و اتصال استانهاي مختلف کشور به يکديگر مدنظر قرار گرفته است. به نظر ميرسد برنامه گسترش پروازهاي بينالمللي ايران اير نيز وسيع باشد. بر اساس اطلاعات تارنماي وزارت راهوشهرسازي، در اين برنامه سهم بزرگي براي پروازهاي منطقهاي در نظر گرفته شده و بناست پروازهايي بين چابهار و مسقط، بندرعباس و مسقط، زاهدان و کويته، اروميه و وان، اروميه و اربيل، کرمانشاه و وان، کرمانشاه و اربيل، ايلام و وان و ايلام و اربيل برقرار شود. همچنين برقراري پرواز بين شهرهاي مشهد و لاهور، مشهد و عشقآباد، مشهد و کويته، و شيراز و مسقط پيشبيني شده است. در اين برنامه همچنين از برقراري پرواز از مبدا شهر فرودگاهي امام خميني (ره) در شهر تهران به مقاصد بغداد، عشقآباد، مسقط، رم، مادريد، بانکوک، پکن، کوالالامپور و سئول بهعنوان پروازهاي آتي هما ياد شده است.
سودآوري مالي؛ زمينهساز توسعه
بي شک پيشزمينه گسترش پروازهاي هما، رسيدن اين شرکت به سودآوري است. سيزدهم مهرماه سال جاري، شهرام آدمنژاد- معاون حملونقل وزير راهوشهرسازي- از رسيدن ايراناير به سود عملياتي در سال 97 خبر داد. او با بيان اينکه ايران اير توانسته است در سال 97 به 41 ميليارد تومان سود عملياتي دست يابد، گفته بود: پيشبيني ميشود با انجام برنامههاي توسعه ناوگان هما در سال 1398 و افزايش درآمدهاي فروش شرکت، روند سودآوري شرکت رشد چند برابري داشته باشد. افزايش سود عملياتي هواپيمايي جمهوري اسلامي ايران با کاهش هزينهها، گسترش ناوگان و مديريت مسيرهاي پروازي حاصل شده است؛ عواملي که بناست در آينده به افزايش بيشتر اين سود نيز منجر شود. پيشتر، محمد اسلامي- وزير راه و شهرسازي- هنگام انتصاب تورج دهقاني زنگنه به سمت مديرعامل ايران اير، گسترش ناوگان و مسيرهاي پروازي و خدمترساني به مناطق محروم کشور را از جمله ماموريتهاي وي تعيين کرده بود. ماموريتهايي که به نظر ميرسد در آستانه تحقق قرار دارد و ميتواند در آينده نزديک در مورد تمامي شرکتهاي هواپيمايي رنگ حقيقت بپوشد.
