مروري بر شرايط «بازنشستگي» زنان و مردان

قائم مقام سازمان تامين اجتماعي به اين پرسش که آيا بازنشستگي بيمه‌شدگان در صنوف مختلف متفاوت است؟ پاسخ داد و گفت: صنوف مختلف تصور مي‌کنند بازنشستگي‌شان تفاوت دارد؛ در حالي که اينطور نيست. محمدحسن زدا در صفحه اينستاگرامي خود مطالبي ويدئويي تحت عنوان «دانستني‌هاي تامين اجتماعي» منتشر و به مرور برخي قوانين تامين اجتماعي پرداخت.وي گفت: صنوف مختلف تصور مي‌کنند بازنشستگي‌شان تفاوت دارد؛ در حالي که اينطور نيست. نانوا، قناد و هر شغل ديگري طبق قانون تامين اجتماعي بازنشستگي براي مردان با 50 سال سن و 30 سال سابقه و براي زنان با 45 سال سن و 30 سال سابقه امکان‌پذير بوده و اين قانون براي همه است.

شرايط و انواع بازنشستگي

قاعده کلي در پرداخت مستمري بازنشستگي رعايت ماده 111 قانون تامين‌اجتماعي است. به موجب اين ماده مستمري‌هاي پرداختي نبايد از حداقل حقوق مصوب شوراي عالي کار در سال مربوطه کمتر باشد. ولي در چند مورد اين قاعده اجرا نمي‌شود.البته موارد استثنائي بايد به‌طور موردي و مصداقي در قانون تعيين و تصريح شود. در موارد بازنشستگي فوق‌الذکر از بند اول تا بند 7 اين قانون، قاعده ياد شده جاري است ولي براي بندهاي 8 و 9 مبناي محاسبه مستمري و پرداخت آن، ميزان سنوات پرداخت حق‌بيمه يا اصطلاحا مستمري استحقاقي است. در اين صورت ماده 111 اجرا نمي‌شود و در صورتي که حقوق استحقاقي از حداقل حقوق کمتر باشد تا حداقل ارتقاء نخواهد يافت.در تمامي موارد ذکرشده فقط بيمه‌شده مي‌تواند به سازمان تامين‌اجتماعي درخواست بازنشستگي دهد و کارفرما نمي‌تواند بازنشستگي کارگر خود را تقاضا کند. صرفا در يک مورد کارفرما مي‌تواند خواستار بازنشستگي کارگر خود شود و آن هم در موردي است که سن کارگر بيمه‌شده حداقل 5 سال از زمان قانوني بازنشستگي گذشته باشد که اين موضوع براي بانوان 60 سالگي است. يعني کارفرما مي‌تواند از سازمان بخواهد که کارگر زن خود را که به 60 سالگي رسيده بازنشسته کند.سن بازنشستگي، بر اساس بند 1 ماده 76 قانون تامين اجتماعي، 60 سال سن براي مردان و 55 سال سن براي زنان است که در اين حالت فرد بيمه شده با داشتن حداقل 20 سال سابقه پرداخت حق بيمه مي‌تواند بازنشسته شود. در صورتي که مستمري استحقاقي فرد بر اساس اين بند کمتر از حداقل حقوق سال مربوطه باشد تا حداقل حقوق ارتقا خواهد يافت. همچنين بايد گفت که شرايط بازنشستگي براي کليه بيمه‌شدگان اعم از بيمه‌شدگان اجباري، اختياري و حرف و مشاغل آزاد يکسان است.

شرايط و انواع بازنشستگي مردان

1- فرد تحت پوشش با 60 سال سن و 20 سال سابقه پرداخت حق بيمه مي‌تواند با حداقل حقوق پايه و بيشتر بازنشسته شود.2- فرد تحت پوشش با 60 سال سن و زير 20 سال سابقه پرداخت حق بيمه متناسب با تعداد سال‌هاي پرداخت حق بيمه بازنشسته مي‌شود. 3- فرد تحت پوشش با 60 سال سن و 10 سال سابقه. در شرايطي که فرد زير 10 سال سابقه پرداخت حق بيمه داشته باشد مي‌تواند سابقه خود را با خريد حق بيمه تکميل کرده و با 10 روز حقوق بازنشسته شود.4- فرد تحت پوشش با 50 سال سن و 30 سال سابقه پرداخت حق بيمه با حقوق کامل بازنشسته مي‌شود.5-فرد تحت پوشش بدون شرط سني با 35 سال سابقه خدمت مي‌تواند بازنشسته شود.حداکثر سابقه براي پذيرش و محاسبه در تعيين مستمري 35 سال است.

شرايط و انواع بازنشستگي زنان

شرايط سني بازنشستگي براي زنان پنج سال از آقايان کمتر است. به اين معني که زنان با سن کمتري مي‌توانند بازنشسته شوند. در مورد سابقه لازم براي بازنشستگي نيز عموما شرايط براي زنان و مردان يکسان است، ولي در چند مورد براي زنان از نظر سابقه شرايط سهل‌تري در نظر گرفته شده است. نکته سوم مربوط به وجود شرايط همزمان سن و سابقه براي بازنشستگي زنان است. به اين معنا که به غير از سه مورد (بازنشستگي در مشاغل سخت و زيان‌آور، بازنشستگي جانبازان و بازنشستگي با 35 سال سابقه پرداخت حق‌بيمه) قاعده اصلي در بازنشستگي تحقق توامان شرط سن و سابقه در احراز بازنشستگي است. 1- فرد تحت پوشش با 45 سال سن و 30 سال سابقه مي‌تواند بازنشسته شود.2-فرد تحت پوشش با 55 سال سن و حداقل 20 سال سابقه مي‌تواند درخواست بازنشستگي کند.3-فرد تحت پوشش با 42 سال سن براي مشمولان قانون کار و 20 سال سابقه مي‌تواند بازنشسته شود.در خصوص اين گروه از بيمه‌شدگان، در صورتي که مستمري استحقاقي از حداقل حقوق سال مربوطه کمتر باشد، تا حداقل حقوق افزايش نمي‌يابد.4- فرد تحت پوشش با داشتن 35 سال سابقه بدون شرط سني مي‌تواند بازنشسته باشد.5- فرد تحت پوشش اگر معلول عادي باشد مي‌تواند با 45 سال سن و با داشتن حداقل 20 سال سابقه پرداخت حق بيمه تقاضاي بازنشستگي کند.6- فرد تحت پوشش بازنشستگي با داشتن 55 سال سن با حداقل10 سال سابقه متناسب با سنوات پرداخت حق‌بيمه مي‌تواند بازنشسته شود.در اين حالت بيمه‌شده مي‌تواند با 10 سال سابقه و بيشتر تا 20 سال، درخواست بازنشستگي کند که مستمري وي به ميزان سنوات پرداخت حق‌بيمه خواهد بود (بين 10 تا 20 روز حقوق). در اين صورت ماده 111 قابل اجرا نيست و چنانچه حقوق وي از حداقل پايين‌تر باشد، مستمري تا حداقل حقوق افزايش نمي‌يابد.بانواني که سن آنها به 55 سال رسيده، ولي زير 10 سال سابقه دارند مي‌توانند با پرداخت حق‌بيمه سنوات کسري تا 10 سال سابقه، با 10 روز حقوق بازنشسته شوند که در اين صورت نيز چنانچه حقوق آنها از حداقل حقوق مصوب شوراي عالي کار کمتر باشد، ترميم نخواهد شد.