آزمون بزرگ «خانه پدری»

سينماي ايران روزهاي مهمي را پشت سر مي‌گذراند نه فقط به خاطر اين‌که دو فيلمش در يک روز (يکي کامل و ديگري نصفه و نيمه و غيررسمي) توقيف شدند، بلکه بيشتر از اين جهت که اين انتظار و توقع وجود دارد که آيا مديران سينمايي کشور که فيلمي را با مجوزهاي قانوني به نمايش درآوردند و بعد با تمکين به قانون و بيشتر احترام به دستور نهادي ديگر آن را از پرده پايين کشيدند، آيا موفق مي‌شوند بر مبناي قانون، فيلم را دوباره به اکران برگردانند؟ هفته پيش درست در همين روز چهارشنبه بود که سينماگران و سينمادوستان از رفع توقيف فيلم «خانه پدري» کيانوش عياري خوشحال بودند و اين خوشي چنان روزنه اميدي را براي‌شان باز کرده بود که بعضي‌ها درخواست رفع توقيف فيلم‌هاي ديگري را هم مطرح کردند. اين خوشحالي شايد چندان هم بيجا نبود چون پس از نزديک به 10 سال از اکران چندساعته اين فيلم و بعد توقفش، قفل اکران آن بالاخره شکسته شد، اما اين خوشي باز حتي يک هفته هم دوام نياورد و در ميانه تعطيلات طولاني ابتداي هفته، خبر توقيف «خانه پدري» به دستور دادستاني همه را غافلگير کرد؛ گرچه خيلي‌ها از جمله شايد خود کيانوش عياري، کارگردان فيلم، اين توقيف دوباره را که در سينماي ايران اتفاقي بي‌سابقه يا حداقل کم‌سابقه است، دور از انتظار نمي‌دانستند، به‌ويژه آن‌که از همان روز قبل از اکران هجمه‌ها عليه اين فيلم با نسبت دادن القابي همچون ضددين، ضدمذهب، ضدسنت، ضدايران، ضدخانواده و... شدت گرفت در حالي که هم سازنده فيلم و هم مسئولان سينمايي بارها تاکيد کرده بودند که اين فيلم نه در ذم سنت و دين و خانواده بلکه در نقد تحجر است. اين توقيف با تعويق اکران فيلم «مطرب» مصطفي کيايي هم همراه شد که آماده بودن فيلم و انتشار گزارش‌هاي منفي از آن، آن هم با جزئيات نشان مي‌داد آن‌چه به عنوان «مشکل فني فيلم» عنوان شده، چندان قابل باور نيست. اما به جز همراهي و ابراز تأسف تعدادي از سينماگران در فضاي مجازي با فيلم «خانه پدري» و کارگردانش، ماجراي هجمه‌ها و خوشحالي عده‌اي پس از توقيف فيلم جايي قابل تامل مي‌شود که محمد حمزه‌زاده -رئيس سازمان سينمايي حوزه هنري- که مجموعه تحت مديريتش يد طولايي در تحريم فيلم‌هاي مجوزدار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي دارد، در اظهارنظري توييتري به نوعي براي مديران سينما خط و نشان مي‌کشد و اکران «خانه پدري» را حاصل لجبازي آن‌ها و انفعال‌شان در مقابل هجمه‌ها و فشار تندروهاي لانه‌کرده در خانه سينما مي‌داند که اين لجبازي را نسبت به فيلم «مطرب» هم انجام دادند و نتيجه‌اش را ديدند! ايسنا نوشت؛ انتقادها از توقيف «خانه پدري» به دليل خشونت، زماني شدت گرفت که دقيقا در همان شب توقف اکران فيلم، در سريالي که از شبکه سراسري تلويزيون پخش مي‌شد بدون هيچ هشداري صحنه اقدام به خودکشي و بعد دخترکشي نمايش داده شد. اما اين پرسش به وجود آمد که آيا برخورد دوگانه در اين مورد، زمينه‌هاي کارشناسي و روند طبيعي دارد يا سياسي و جناحي؟ اظهارنظرها نسبت به دستور دادستاني و ورودش به حوزه‌اي غيرمرتبط در حالي است که بحث‌هاي حقوقي مختلفي نسبت به اين دستور دادستاني وجود دارد. پس از توقيف اين فيلم، حسين انتظامي -رئيس سازمان سينمايي- درخواست ورود رئيس قوه قضائيه به ماجرا را داشته و اعلام کرده که به دنبال مذاکره و تعامل با مراجع ذي‌صلاح براي رفع مشکل است. عياري در سکوت مشغول فيلمبرداري سريال جديد مثل ديگر علاقه‌مندان سينما منتظر است؛ منتظر تا ببيند مذاکرات و بعد تصميم مسئولان سازمان سينمايي و وزارت ارشاد که به تاکيد خودش، براي اکران «خانه پدري» تلاش و حمايت کرده بودند، به چه نتيجه‌اي مي‌رسد؟ ضمن اين‌که به هر حال، شواهد گوياي آن است که آن‌چه براي «خانه پدري» پيش آمده، فراتر از حاشيه‌هايي براي يک فيلم است و نتايج آن تاثيرات تعيين‌کننده‌اي بر ديگر وجوه و شئون اقشار جامعهدارد. از اين‌رو، دقت نظر ويژه براي اخذ تصميم‌هاي بهينه و در راستاي تامين، حفظ وافزايش منافع ملي، ولو با دخالت سطوح و حتي نهادهاي ديگر، ضروري به نظر مي‌رسد.