متهم اصلی فرونشست زمین
اين روزها در حالي موضوع فرونشست زمين در کشور و پايتخت جديتر از هر زمان ديگري مطرح ميشود که ما سالهاست در اين رابطه گوش شنوايي نداريم و بدون توجه به هشدارها مصرف کننده آبهاي موجود زيرزميني هستيم. حفر چاههاي غيرمجاز يکي از متهمهاي اصلي فرونشست زمين در تهران و شهرهاي ديگر کشور است و سبب شده که فرونشست زمين در شهريار و ورامين از رکوردهاي جهاني عبور نمايد. بعد از سال 1340 در مناطق روستايي چاههاي نيمه عميق روستايي حفر شد. با اينکه در اصلاحات ارضي ديگر هيچ فردي بدون اجازه دولت مجاز به حفر چاه نبود، اما از سال 1340 به بعد در تمامي چهارراههاي تهران چاههاي متعدد حفر شد. هرچند بعد از گذشت شش سال از دستورالعمل مذکور حفر چاهها در دشتهاي قزوين، شهريار، تهران، ورامين و گرمسار ممنوع شد. بر اساس قانون اگر فردي اقدام به حفر چاه کند تمامي اموال او مصادره ميشود، اما با گذشت زمان حفر چاهها در کشور ما با افراط همراه بود. اين در حالي است که قبل از آن 90 درصد چاهها در کشور بايد بسته ميشد. هم اکنون 450 چاه غير مجاز و 400 چاه در کشور وجود دارد. اغلب چاهها و قناتهاي کشور را خشک کردهاند. اين وضعيت باعث فرونشست زمين شده است. با اين تفاسير به دليل فرونشست زمين بارندگيها در زمين جذب نميشود، بلکه باعث بروز سيلاب ميشود. براي مثال در شهر تهران به دليل نشست زمين ساختمانهاي قديمي نشست ميکنند، اما بنابر يک باور نادرست ساخت و ساز را دليل اين اتفاق ميدانند. در روند فرونشست زمين برخي بر اين باورند که با بتن ريزي ميتوان جلوي اين مساله را گرفت، اما بايد تاکيد کرد که اين اقدام کاملا غيرعلمي و بينتيجه است. از سوي ديگر بر اساس بررسيهاي انجام شده در کشور سالانه 36 سانتي متر سطح خاک کاهش مييابد. اين در حالي است که اگر در کشورهاي توسعه يافته سالانه دو سانتي متر سطح خاک کاهش يابد، اين مساله را براي محيط زيست خطرناک ميدانند. براي مثال در غرب استراليا سه بيابان وجود دارد، اما در آن کشور با مشاهده پنج سانت کاهش سطح خاک مسئولان امر از حفر چاه منصرف شده و با شيرين کردن آب دريا به نياز جامعه پاسخ دادند. بايد به اين امر اذعان داشت که در کشور ما صنايع با خريداري آب کشاورزان به فعاليت ميپردازد. پيشرفت کشورهاي توسعه يافته به دليل بکارگيري صنايع بزرگ بود، اما اغلب صنايع موفق دنيا در کنار دريا ايجاد شده است. هر چند در کشور ما صنايع در مناطقي همچون سيرجان با 120 ميليمتر بارندگي در سال ايجاد شده است. با تشکيل صنايع آبهاي موجود را در اختيار آنها قرار دادند، اما به دليل کمبود آب بخشي از رودها به سمت صنايع هدايت شدند. هم اکنون براي جبران کمبود آب در کشور در خليج فارس آب شيرين قرار داده تا با کانال کشي آب به مس سرچشمه هدايت شود. براي مثال هم اکنون در خراسان جنوبي با اندک بارندگي سالانه شاهد تاسيس کارخانه هستيم، طبيعتا اين اقدام سطح آب چاههاي اطراف را کاهش ميدهد.
