عراق بحران زده بیمناک از تنشهای منطقه
عراق که از اولين روز ماه جاري ميلادي (اکتبر) خود را درگير کم سابقهترين موج گسترده و جدي اعتراضات مردمي ديده است که با آغاز دور دوم اين اعتراضات از جمعه گذشته ميتوان به آن لقب قيام مردمي داد، همچنان بيمناک از مساله يا ابرچالش تنش در مناسبات ايران و ايالات متحده آمريکا است. بهگونهاي در بحبوحه بحرانهاي اين روزهاي عراق برهم صالح، رئيسجمهوري اين کشور در مصاحبه اخير خود با نشريه اکسيوس دوباره از نگراني بغداد در خصوص تبعات منفي و مخرب تداوم و تشديد تنش در مناسبات تهران - واشنگتن گفت. در اين راستا سيدعمار حکيم، رئيس جريان حکمت ملي عراق نيز که در طي ماههاي اخير بهويژه بعد از خروج دونالد ترامپ از برجام در 12 ميسال گذشته ميلادي تلاشهاي جدي ديپلماتيکي را ذيل سفرهاي منطقهاي براي کاهش تنش در روابط ايران و ايالات متحده داشته است، از تکاپوهاي ديپلماتيک و وساطت سياسي ديگر بازيگران مانند عمران خان، نخست وزير پاکستان در سفر به تهران به همين منظور حمايت کرد. اگرچه تلاشهاي نخست وزير پاکستان حول تنش تهران - رياض بود، اما بهنظر ميرسد که نميتوان تنش در مناسبات ايران و ايالات متحده را منفک از تخاصم تهران - رياض تصور کرد، چرا که هر دوي اين تنشها بر همديگر اثرگذار و از همديگر اثرپذيرند. از اين رو ترميم و کاهش تنش در هر کدام از اين دو سر تخاصم (ايران - آمريکا و ايران - عربستان) ميتواند بسترساز حل و فصل و يا حداقل کاهش تنش در ديگري شود. البته در اين ميان عراق با در نظر داشتن شدت تنشها در مناسبات تهران - واشنگتن که بهنظر ميانجي ناپذير ميآيد و يا حداقل حل و فصل آن از توان و زون سياسي و ديپلماتيک بغداد خارج است، تمرکز خود را بر روي کاهش تنش و ترميم در مناسبات عربستان سعودي با ايران گذاشته است تا از اين طريق بتواند ديگري را هم حل کند. اما در اين ميان سوال مهمي که مطرح ميشود اين است که چرا بغداد که اين روزها در آتش و خون به سر ميبرد، همچنان مساله تنش در مناسبات ايران و آمريکا را در اولويت خود ميداند. براي پاسخ به اين سوال تنها کافي است نگاهي به جريان اعتراضات مردمي عراق در روزهاي اخير، بهويژه دور دوم اعتراضات که از جمعه گذشته آغاز شد، داشته باشيم تا به وضوح دريابيم که اگرچه اعتراضات مردمي عراق بر مبناي مطالبات برحق اقتصادي و معيشتي استوار است، اما دليل و عامل تداوم و تشديد خشونتها در جريان اين اعتراضات، سمت و سودهي به موج تظاهرات و تغيير مطالبات از خواستههاي اقتصادي و معيشتي به برخي درخواستهاي معنادار يقينا ريشه در تنش عربستان سعودي و ايالات متحده آمريکا با جمهوري اسلامي ايران دارد که سبب شده تا رياض و واشنگتن با موج سواري بر جريان اعتراضات مردمي عراق و حتي در لبنان، ماهي خود را از آب گل آلود بحران اين روزها در اين دو کشور صيد کنند. پيرو اين نکته سفارتخانههاي آمريکا و عربستان سعودي در جريان اعتراضات مردمي بهويژه در عراق تلاشهاي بسياري در جهت تشديد بحران به کار بستند تا شرايط براي ايجاد جنگ داخلي در اين کشور بهعنوان متحد راهبردي ايران شکل گيرد و از اين طريق مهمترين بازوي نفوذ جمهوري اسلامي در منطقه غرب آسيا قطع شود. لذا دولتمردان عراقي در سايه اشراف و آگاهي کامل بر همين نکته است که معتقدند مادامي که شاهد کاهش تنش و تخاصم در مناسبات آمريکا و عربستان با ايران نباشند، عراق همچنان به زمين سوخته تداوم و تشديد اين تنشها بدل خواهد شد. با اين اوصاف عراق به جبر شرايط، علاوه بر پيگيري تلاشهاي سياسي و ديپلماتيک خود به منظور کاهش تنش در مناسبات عربستان سعودي با جمهوري اسلامي ايران از هر گونه تکاپوي ديپلماتيک ديگر بازيگران، اعم از بازيگران منطقهاي و فرامنطقه در اين راستا استقبال ميکند.
